Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Phi vật thể:

 

Bắc Giang với bảo tồn và phát huy Dân ca Quan họ - Di sản văn hóa Thế giới

Nguyễn Thùy Linh | Thứ Sáu, 04/07/2014 17:21 GMT +7
Dân ca Quan họ - kiệt tác sáng tạo truyền khẩu của nhân dân qua nhiều thế hệ, chứa đựng những giá trị đặc sắc ở nhiều mặt: lịch sử, phong tục, dân tộc học, xã hội học, văn học, âm nhạc,…Dân ca Quan họ là sinh hoạt văn hóa đặc sắc của nhân dân vùng Kinh Bắc xưa, bao gồm địa phận hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay. Tiếng hát Quan họ là tiếng hát của tình, của nghĩa, của lòng yêu thương con người, gắn bó với con người, tình người trong sáng. Trải qua tiến trình lịch sử, Dân ca Quan họ luôn được bảo lưu, giữ gìn và phát triển.

Năm 2009, Dân ca Quan họ đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.  Trải qua thời gian, với lòng yêu mến và ý thức giữ gìn vốn cổ của cha ông, Dân ca Quan họ vẫn được các thế hệ người Kinh Bắc bảo tồn và phát huy, đặc biệt là trong không gian của những ngôi làng. Đến nay, riêng ở tỉnh Bắc Giang – vùng Bắc sông Cầu, vẫn tồn tại 18 làng Quan họ cổ, trong đó có 5 làng được ghi danh từ năm 1971 và 13 làng được các nhà nghiên cứu ghi nhận vào năm 2006 (Danh sách 18 làng Quan họ này đã lưu trong Hồ sơ của UNESCO).

Đối với việc bảo tồn và phát huy Dân ca Quan họ, là đồng chủ sở hữu di sản văn hóa thế giới Dân ca Quan họ vô cùng quí giá này, trước, trong và sau khi được UNESCO công nhận, tỉnh Bắc Giang đã xây dựng Chương trình hành động để bảo tồn Dân ca Quan họ, xây dựng Đề án bảo tồn và phát huy di sản văn hóa các dân tộc tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2011-2020, trong đó có Dân ca Quan họ. Trên cơ sở những cam kết với UNESCO, tỉnh Bắc Giang đã triển khai nhiều hoạt động, trong đó đã tiến hành đồng thời nhiều hoạt động tiêu biểu, như: Triển khai việc tiếp tục sưu tầm, nghiên cứu, giới thiệu quảng bá những cái hay, cái đẹp của Dân ca Quan họ Bắc sông Cầu; tổ chức các cuộc hội thảo về bảo tồn và phát huy di sản Dân ca Quan họ tỉnh Bắc Giang; xuất bản các ấn phẩm, như: Các bài Hát đối Quan họ, 120 bài Hát đối Quan họ; Làng Quan họ Bắc sông Cầu (giới thiệu 18 làng quan họ Bắc sông Cầu trên quê hương Việt Yên); Các bài hát Quan họ phổ biến ở Bắc Giang (giới thiệu trên 100 bài hát Quan họ phục vụ các câu lạc bộ, đoàn nghệ thuật trong tỉnh).

Đặc biệt, Bắc Giang còn chú trọng tập trung cho việc truyền dạy Dân ca Quan họ tại các làng xã. Thường xuyên tổ chức liên hoan tiếng hát Quan họ.  Từ năm 2010 đến nay, cùng với các địa phương, các cơ sở thường xuyên tổ chức các hoạt động văn nghệ quần chúng, trong đó thi hát dân ca quan họ là một nội dung chủ yếu. Trung tâm Văn hóa tỉnh Bắc Giang – đơn vị sự nghiệp của ngành VH-TT&DL tỉnh, đã tổ chức hơn  40 lớp truyền dạy Dân ca Quan họ cho hơn 3.000 học viên là các hạt nhân văn nghệ tiêu biểu ở các huyện Việt Yên, Lục Ngạn, TP Bắc Giang, Lục Nam, Lục Bắc,…Để động viên cổ vũ phong trào giữ gìn và phát huy di sản văn hóa Quan họ, phát hiện những liền anh, liền chị tài năng, các huyện đã thường xuyên tổ chức các cuộc liên hoan hát Quan họ. Tiêu biểu là huyện Việt Yên, đến nay, huyện đã tổ chức 14 cuộc Liên hoan tiếng hát Quan họ. Trên cơ sở các cuộc thi đó, năm 2010, tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Liên hoan tiếng hát Quan họ toàn tỉnh, lần thứ nhất. Liên hoan thực sự là ngày hội thu hút hầu hết những liền anh, liền chị mê say loại hình nghệ thuật này tham dự. Đến nay, tỉnh đã tổ chức Liên hoan lần thứ III, thành công tốt đẹp.

Bên cạnh sự quan tâm tổ chức hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản Dân ca Quan họ của các cấp bộ Đảng, chính quyền và ngành văn hóa tỉnh, các liền anh, liền chị ở các thôn làng đã tự nguyện tụ họp thành các đội, câu lạc bộ Dân ca Quan họ. Đến nay, toàn tỉnh đã có hàng trăm đội, CLB Quan họ. Tiêu biểu như Đội văn nghệ thôn Nam Ngạn, thành lập năm 2005. Hàng tháng, Đội đưa các hội viên về Bắc Ninh giao lưu học hỏi về lối chơi thanh lịch, nhã nhặn của người quan họ. Năm 2006, dưới sự chỉ đạo của Sở VH-TT&DL tỉnh Bắc Giang và Phòng Văn hóa huyện Việt Yên, Ban Văn hóa xã Quang Châu, Câu lạc bộ Quan họ xã Quang Châu đã thành lập, với 60 hội viên ban đầu. Câu lạc bộ đã thường xuyên tổ chức giao lưu hát quan họ trong những ngày lễ lớn, như: ngày thánh lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày giải phóng miền Nam 30/4, Quốc khánh 2/9, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12,…. Với các trang phục truyền thống áo the, khăn xếp (với liền anh), nón quai thao, chít khăn mỏ quạ, yếm  thắm, quần áo mớ ba mớ bảy (với liền chị), cùng những làn điệu quan họ cổ mượt mà đằm thắm của các liền anh, liền chị đã thu hút được sự chú ý và hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo quần chúng nhân dân , tô thêm vẻ đẹp của nền văn hóa vùng Kinh Bắc nói chung, vùng Bắc sông Cầu nói riêng. Năm 2007, cùng với nỗ lực của Đội, phong trào văn hóa, văn nghệ ngày càng phổ biến sâu rộng đến quần chúng nhân dân lao động.

Dưới sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, phong trào hát quan họ phát triển không ngừng, lan rộng đến từng thôn xóm, từng gia đình và ở mỗi con người. Trên cơ sở đó, tháng 7/2007, Câu lạc bộ Quan họ liên xã đã ra đời, gồm hơn 200 hội viên. Hàng năm, CLB tổ chức dựng trại giao lưu đón khách tại lễ hội chùa Bổ Đà, huyện Việt Yên. Với hình thức thi đối đáp và thi giọng hát hay dân ca quan họ, thi duyên dáng quan họ, mỗi năm CLB tổ chức các lớp học quan họ cổ cho lứa tuổi 60 trở lên. Ngoài ra còn tổ chức dạy hát cho các cháu thanh thiếu niên do Công ty CP Barico tài chợ và có khen thưởng. Đã có rất nhiều liền anh, liền chị trưởng thành từ phong trào này, đi thi giọng hát hay tại sân chơi truyền hình tỉnh Bắc Ninh và đã đạt giải thưởng cao nhất, nhì. Nhiều cháu thiếu nhi đã đi thi Dân ca Quan họ toàn tỉnh và đã đạt giải cao. Đến cuối năm 2013, tỉnh Bắc Giang đã có 15 câu lạc bộ quan họ, trong đó có 5 câu lạc bộ cấp huyện (các huyện Việt Yên, Yên Dũng, Yên Thế, Lạng Giang, Tân Yên), với hơn 400 hội viên, hoạt động theo điều lệ và qui định của Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam.

Nhằm phát huy di sản văn hóa Quan họ vùng Bắc sông Cầu (tỉnh Bắc Giang), cũng là thể theo nguyện vọng của hơn 400 hội viên dân ca quan họ trong các câu lạc bộ trên, ngày 17/3/2014, Tổng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam đã ra quyết định thành lập Trung tâm Văn hóa Quan họ truyền thống khu vực Bắc Giang.  Trung tâm là đơn vị trực thuộc Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn avf phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam; là đơn vị có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại ngân hàng và Kho bạc Nhà nước Việt Nam. Trung tâm có các nhiệm vụ sau:

- Tập hợp lực lượng quần chúng nhằm phát huy tài năng và trí tuệ của nhân dân trong việc phục hồi nếp sinh hoạt văn hóa quan họ để đóng góp vào sự nghiệp xã hội hóa các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển cộng đồng, góp phần xây dựng và phát triển đất nước;

- Góp phần thực hiện vai trò nòng cốt trong việc tổ chức các phong trào quần chúng hướng về cơ sở nhằm phát triển mạnh mẽ vào khao học kỹ thuật;

- Nghiên cứu, sưu tầm và thể hiện nghệ thuật quan họ truyền thống theo các phương pháp mới và biện pháp tổ chức mới trong lĩnh vực bảo tồn và phát triển văn hóa quan họ truyền thống;

- Tổ chức thực hiện các dự án bảo tồn và phát triển văn hóa quan họ truyền thống;

- Thông tin, tư vấn, đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao nghiệp vụ về văn hóa quan trọi truyền thống;

- Liên kết với các tổ chức trong lĩnh vực nghiên cứu, sáng tác, biểu diễn, giáo dục đào tạo và phổ cập thông tin về nghệ thuật quan họ truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Bích Độ được bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm Văn hóa Quan họ truyền thống khu vực Bắc Giang.

Ngày…., tại Nhà văn hóa tỉnh Bắc Giang, Trung tâm Văn hóa quan họ truyền thống khu vực Bắc Giang đã làm lễ ra mắt và chính thức đi vào hoạt động.

Như vậy, đến nay, đã có hai đơn vị trực thuộc Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam là: Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy dân ca Quan họ (hoạt động trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh – Nam sông Cầu) và Trung tâm Văn hóa quan họ truyền thống (hoạt động trên địa bàn tỉnh Bắc Giang – Bắc sông Cầu) hoạt động theo phương thức xã hội hóa để giữ gìn, bảo tồn và phát huy Dân ca Quan họ - Di sản văn hóa Thế giới. Với hai tổ chức này, cùng với các đơn vị chức năng của ngành văn hóa hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang, chắc chắn Di sản văn hóa thế giới Dân ca Quan họ sẽ được bảo tồn và phát huy giá trị trong đời sống người dân hai địa phương trên và người dân cả nước trong thời gian tới./.
 
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}