Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Bài viết:

 

Báo chí Quân đội tích cực tham gia tuyên truyền, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc

Thứ Năm, 08/01/2015 17:05 GMT +7
Đại tá, nhà văn Mai Nam Thắng

Những thập niên gần đây, thực hiện Nghị quyết của Đảng về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng trực tiếp chỉ đạo các cơ quan báo chí, truyền hình, phát thanh và các đơn vị nghệ thuật quân đội hết sức coi trọng việc khai thác, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống để phục vụ đời sống tinh thần của quân – dân, thiết thực tham gia sự nghiệp văn hóa của toàn Đảng, toàn dân.
 
Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam là một trong những lực lượng tham gia tuyên truyền, quảng bá, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống hết sức tích cực và hiệu quả. Điều này bắt nguồn từ phẩm chất văn hóa của Bộ đội Cụ Hồ và từ chức năng của QĐND Việt Nam là đội quân văn hóa – văn nghệ. Đơn vị tiền thân của QĐND Việt Nam là “Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân” và ngay trong Chỉ thị thành lập đơn vị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “nhiệm vụ tuyên truyền là chủ yếu, chính trị trọng hơn quân sự”. Suốt 70 năm đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, bên cạnh những chiến công hiển hách, QĐND Việt Nam còn sở hữu một gia tài văn hóa đồ sộ, bao gồm đủ các thể loại văn học và các bộ môn nghệ thuật; trong đó có nhiều tác phẩm xuất sắc về văn hóa – nghệ thuật truyền thống. Điều đó, có lẽ chỉ cần một trong các thương hiệu như: Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Văn công Tổng cục Chính trị, Đoàn chèo Tổng cục Hậu Cần v v… là đủ để chứng minh một cách sinh động và thuyết phục.
 
Những thập niên gần đây, thực hiện Nghị quyết của Đảng về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng trực tiếp chỉ đạo các cơ quan báo chí, truyền hình, phát thanh và các đơn vị nghệ thuật quân đội hết sức coi trọng việc khai thác, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống để phục vụ đời sống tinh thần của quân – dân, thiết thực tham gia sự nghiệp văn hóa của toàn Đảng, toàn dân. Một trong những dẫn chứng sinh động nhất là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã quyết định nâng cấp Đoàn chèo Tổng cục Hậu Cần thành Nhà hát Chèo Quân đội, một đơn vị nghệ thuật thuộc “tốp đầu” ở nước ta hiện nay. Và có lẽ trên thế giới hiếm có quân đội nước nào lại có hẳn một Nhà hát nghệ thuật truyền thống như Nhà hát Chèo của QĐND Việt Nam.
 
 Trong nền báo chí cách mạng Việt Nam, báo Quân đội nhân dân là một trong những tờ báo không chuyên về văn nghệ nhưng thường xuyên tuyên truyền về văn nghệ trên mặt báo. Trong đó, các giá trị văn hóa truyền thống chiếm một dung lượng khá lớn. Sở dĩ như vậy là bởi văn nghệ là món ăn tinh thần không thể thiếu của công chúng nói chung, nhưng với đời sống đặc trưng của người chiến sĩ trong môi trường quân ngũ nói riêng, nên nhu cầu ấy của bộ đội càng lớn. Thời chiến trước đây đã thế và ngày nay vẫn thế ! Đồng thời, văn nghệ là một công cụ hết sức hữu hiệu hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động công tác Đảng – công tác chính trị trong QĐND Việt Nam. Báo QĐND là cơ quan ngôn luận cúa Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, tiếng nói của các Lực lượng vũ trang và nhân dân. Vì vậy báo QĐND có nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn nghệ của bộ đội và nhân dân; tham gia công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho bộ đội bằng các tác phẩm VHNT và các bài giới thiệu, phê bình VHNT có chất lượng nội dung và nghệ thuật tốt, bảo đảm tính thời sự và tính định hướng cao. Đồng thời, báo QĐND cũng hết sức quan tâm giới thiệu những di sản văn hóa truyền thống của dân tộc, qua đó giáo dục cho bộ đội ý thức trân trọng, giữ gìn và phát huy các giá trị ấy trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của mình. Xin có một dẫn chứng gần đây nhất: Từ ngày 25 đến 28-9 vừa qua, tại tỉnh Bình Định có cuộc hội thảo quốc gia về Bài Chòi để chuẩn bị hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận Bài Chòi là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, thì trước đó báo QĐND cuối tuần số 972 ra ngày 17-8 đã có một bài trao đổi với TS Nguyễn Bình Định, Viện trưởng Viện âm nhạc, về những giá trị độc đáo của Bài Chòi. Và ngay sau Hội thảo, báo QĐND cuối tuần số 979 ra ngày 5-10 cũng đã dành hẳn 1 trang trích đăng các ý kiến tham luận trong hội thảo trên đây. Ngoài ra, trên báo QĐND hằng ngày và báo QĐND điện tử cũng cập nhật tin khai mạc và kết thúc cuộc hội thảo trên đây. Cũng xin nhắc thêm rằng riêng về nghệ thuật Bài Chòi, trong năm 2013 báo QĐND có 3 bài nghiên cứu, phê bình, giới thiệu khá công phu, trong đó có một bài viết về vở kịch hát Bài Chòi “Khúc ca bi tráng” của Đoàn nghệ thuật Bài Chòi Bình Định.
 
Trong thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền văn nghệ nói chung, văn hóa dân tộc nói riêng, báo QĐND tự hào có nhiều cộng tác viên là những chuyên gia uy tín, thường xuyên viết bài cho báo, như: PGS-TS Nguyễn Thị Minh Thái; TS Phạm Việt Long; TS- NSND Phạm Thị Thành; TS Trần Đình Ngôn … Đặc biệt là Giáo sư Hoàng Chương – Tổng giám đốc Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam – mỗi năm thường có trên dưới chục bài viết đăng trên báo QĐND về các vấn đề “nóng” của đời sống văn hóa dân tộc; các bài giới thiệu về thân thế và sự nghiệp những tác giả và nghệ sĩ sân khấu truyền thống tiêu biểu; các công trình nghiên cứu về nghệ thuật dân tộc và thực trạng giải pháp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong thời đại ngày nay.
 
Trước nguy cơ phai nhạt những giá trị bản sắc văn hóa dân tộc và nhất là thực trạng xâm lăng văn hóa của thời đại hội nhập và toàn cầu hóa, cuộc đấu tranh để bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống thực sự gay go và quyết liệt đòi hỏi những nhà báo văn nghệ cũng phải có những phẩm chất và kỹ năng của những người lính chiến thực sự. Trước hết, báo chí phải tích cực tuyên truyền, giải thích các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, bao gồm các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể; tiêu biểu là các di tích văn hóa – lịch sử và các loại hình  nghệ thuật truyền thống, như: tuồng, chèo, cải lương, quan họ, hát xoan, bài chòi, ví dặm vv… Báo chí phải là một trong những kênh thông tin quan trọng để đưa các chủ trương, chính sách Đảng và Nhà nước về văn hóa dân tộc xuống tận cơ sở để người dân và bộ đội biết và thực hiện. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” trong hoạt động văn hóa vẫn hết sức cần thiết và báo chí chính là kênh thông tin phản ánh nhanh nhạy, kịp thời và đa chiều về các sự kiện, các hoạt đông về bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc; để từ đó giúp cho nhân dân biết mà thưởng thức, mà tham gia hoạt động và giám sát các hoạt động ấy.
 
Mặt khác, báo chí cũng giúp cho những người làm công tác quản lý về văn hóa có thêm kênh thông tin hữu ích để có những phản ứng kịp thời, hiệu quả trước những hiện tượng tích cực và tiêu cực. Đồng thời, báo chí phải chủ động góp phần vào việc xây dựng, hoàn thiện các chủ trương, chính sách cũng như luật pháp liên quan đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc. Đặc biệt, báo chí phải là “tai mắt” nhạy bén của công luận trong việc phát hiện và phê phán những hành vi, hiện tượng tiêu cực, bất cập, phản văn hóa… của những cá nhân và tập thể gây tổn hại đến sự nghiệp bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hóa dân tộc; đồng thời biểu dương, tôn vinh những tập thể và cá nhân tâm huyết, gắn bó tích cực… với công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.
 
Về những nội dung trên đây, có thể khẳng định rằng thời gian qua báo chí đã có những đóng góp hết sức quan trọng. Chẳng hạn như việc phát hiện và báo động về tình trạng làm mới di tích ở một số đền chùa bằng tiền ngân sách nhà nước hoặc huy động xã hội hóa; hiện tượng biến tướng, mê tín dị đoan ở một số lễ hội truyền thống; vấn nạn “gieo vừng ra ngô” trong việc cách tân làm mới tuồng, chèo và một số môn nghệ thuật truyền thống. Gần đây nhất, báo chí là một trong những cơ quan có tiếng nói đồng thanh và mạnh mẽ phê phán tình trạng nhiều nơi đưa những “hiện vật lạ” vào các di tích văn hóa tâm linh; trong đó có việc đặt sư tử Trung Quốc ở đình, chùa, đền, miếu … và cả cơ quan, công sở. Đồng thời, báo chí đã tích cực truyên truyền kịp thời các hoạt động trùng tu, tôn tạo, phục hồi… các giá trị văn hóa dân tộc một cách khoa học và hiệu quả, như: Khôi phục nghệ thuật Bài Chòi Liên khu 5 ở miền Bắc, Hội thảo Bài Chòi ở Bình Định, Liên hoan võ thuật Bình Định, tôn tạo Khu di tích Tây Sơn v.v…Đặc biệt hơn mười năm nay báo chí luôn luôn đồng hành cùng Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam trong các hoạt động chuyên môn của Trung tâm, như: các hội nghị - hội thảo chuyên đề về văn hóa dân tộc, các công trình nghiên cứu khoa học, các hoạt động biểu diễn – quảng bá nghệ thuật dân tộc, các dự án “Sân khấu học đường” phối hợp triển khai ở nhiều tỉnh, thành phố và dự án văn hóa giao thông thực hiện rất có hiệu quả gần 5 năm qua v.v…
 
Có thể nói, báo chí với vai trò và chức năng của mình đang cùng các cấp, các ngành và toàn thể người dân hướng tới xây dựng một đời sống văn hóa theo đúng mục tiêu mà Đảng ta đã đề ra, đó là: Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; Làm cho văn hóa dân tộc thấm sâu và mọi lĩnh vực đời sống xã hội; Xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam; Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế; Bồi dưỡng các giá trị văn hóa dân tộc cho nhân dân, trước hết là trong thanh niên, sinh viên, học sinh; Đầu tư cho việc bảo tồn, tôn tạo các di tích văn hóa – lịch sử, di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; Kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy với kế thừa và phát triển, giữ gìn di tích văn hóa với phát triển du lịch thương mại…
 
Muốn đạt được những mục tiêu trên đây, theo chúng tôi, Đảng và Nhà nước phải có một chiến lược lâu dài, căn cơ, khả thi về vấn đề bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc phù hợp với môi trường và điều kiện của thời đại bùng nổ thông tin toàn cầu và hội nhập quốc tế toàn diện. Trước mắt, Nhà nước phải có những giải pháp cụ thể tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết TW5 khóa VIII, trong đó nội dung về bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc đã được chỉ rõ trong Nghị quyết TW9 khóa XI. Theo đó, cần có chính sách đầu tư hợp lý hơn, hiệu quả hơn, đúng địa chỉ hơn cho các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn, khai thác, phát huy… các giá trị văn hóa dân tộc, tiêu biểu là các bộ môn nghệ thuật truyền thống và các di sản vật thể đang có nguy cơ thất truyền, phai nhạt, lụi tàn… do mưa nắng thời gian và môi trường xã hội. Các cơ quan chức năng như Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ VH-TT- DL, Bộ Thông tin – Truyền thông … cần có kế hoạch đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng về nghiệp vụ cho các phóng viên – biên tập viên có những kiến thức chuyên sâu phục vụ cho công tác. Trước đây, hàng năm Bộ VHTT (cũ) thường tổ chức những lớp 1-2 ngày như vậy ở Tam Đảo và mời các chuyên gia về Tuồng, Chèo, Cải lương … lên lớp rất bổ tích và thiết thực. Rất tiếc hiện nay Bộ VH-TT- DL đã không duy trì được hình thức này. Đặc biệt, Nhà nước và các ngành chức năng cần phải quan tâm theo dõi, khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ … thích đáng đối với những cơ quan, những tổ chức phi chính phủ và những chuyên gia văn hóa tuy đã nghỉ hưu nhưng vẫn đang dốc lòng, dốc sức cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc với niềm say mê, trân trọng đối với những di sản văn hóa vô giá của dân tộc và trách nhiệm, nghĩa vụ công dân đối với sự nghiệp bảo tồn, phát huy các giá trị của văn hóa dân tộc. Trong số đó, Trung tâm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam là một tổ chức xã hội hóa tiêu biểu./.
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}