Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Bài viết:

 

Cầu ngói chợ Thượng – Cô gái chân quê tuyệt mỹ

Dương Ngọc | Thứ Năm, 27/03/2014 13:43 GMT +7
Người ta gọi cầu ngói bởi lẽ đã là cầu rồi nhưng lại có mái ngói. các kiểu cầu có mái ngói trong kiến trúc xưa gọi là “thượng gia hạ kiều”, nghĩa là trên thì là nhà, dưới thì là cầu. Ở nước ta các loại cầu này không  có nhiều, chỉ trên dưới chục cây.

 

Cầu Ngói Chợ Thượng được dựng từ nhiều đời nay ở thôn Thượng Nông, xã Bình Minh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Cầu như một cô gái quê Bắc Kỳ, kín đáo e lệ, bắc qua một nhánh sông nhỏ có cái tên rất kiêu sa - sông Ngọc, cạnh Chợ Thượng. Có lẽ vì vậy mà người dân sở tại gọi tên cầu một cách giản dị và thân thương là cầu ngói Chợ Thượng.

Tương truyền, cầu ngói chợ Thượng được xây dựng nhờ vào tiền công đức của bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân- cung phi của chúa Trịnh và cũng là người con gái làng Thượng Nông. Là một phụ nữ tài sắc vẹn toàn, bà đã trực tiếp chỉ đạo, xem xét, phê chuẩn việc thiết kế và thi công cầu. Bởi vậy, cầu Chợ Thượng mang đậm chất mềm mại và dịu dàng. Nó nhỏ nhắn và khiêm nhường nằm chen giữa một khu vực nhấp nhô những đình, chùa, miếu, mạo của một làng văn hóa truyền thống đặc biệt, làng Thượng Nông nổi tiếng.

Cầu ngói chợ Thượng có 11 gian kết cấu nhẹ nhàng mà chắc chắn, mỗi gian dài từ 1,45m đến 1,65m tạo nên một công trình kiến trúc độc đáo dài 17,35m nối hai bờ sông. Cầu trụ vững trên một hệ thống các bệ đá và cột. Mố cầu được xây dựng rất chắc chắn bằng những tảng đá lớn có tảng dài tới gần 2m, rộng 1m, cao nửa mét. Mặc dù to và nặng như vậy nhưng các tảng đá đều được xếp đặt công phu, vững chắc, tảng lớn xếp dưới tảng nhỏ xếp lên trên.

Các mố cầu được đặt cách nhau gần 5m vừa đủ cho thuyền bè qua lại. Hệ thống cột gồm có 10 cây đặt dọc hai bên lòng cầu, mỗi cột có chiều cao 2m, cạnh vuông 0,2m. Để liên kết giữa các cột cái với nhau theo chiều dọc, một hệ thống xà thượng và xà hạ đã được lắp ghép công phu. Mỗi gian có 4 xà được liên kết theo kiểu “mộng én”

Ở đầu hồi, lối lên cầu có ba chữ “Thượng gia kiều” được đắp nổi. Phần nhà trên cầu được dựng chắc chắn bằng khung gỗ lim, mái nhà lợp ngói ta theo phong cách truyền thống, hai đầu hồi đều được xây tường có hai cửa giả tạo cảm giác bước vào nhà mỗi khi lên cầu.

Chính sự mềm mại, uyển chuyển và tinh tế trong cảm xúc nghệ thuật, sự chắc chắn và khoa học trong phong cách kiến trúc, đã tạo cho cầu ngói Chợ Thượng những giá trị đặc biệt, khác với những cây cầu ngói khác. Từ khi xây dựng đến nay đã ngoài ba trăm năm, với bao những biến thiên, dâu bể, cây cầu vẫn đứng vững như một sự thách thức trong thiên nhiên, cây cỏ và in đậm bao kỷ niệm của con người.

Thông thường, đã là cầu thì chỉ để qua sông thôi, nhưng khi thêm cái nhà ở trên thì ý nghĩa bỗng sâu xa lắm. Hãy tưởng tượng sau một buổi cày ngoài cánh đồng nắng gắt, ta chợt bước qua chiếc vòm cổng nhỏ bé để lên cầu.  Khắp nơi tràn ngập cái mát lạnh của sông nước, cùng với hương thơm ngào ngạt của hoa lá cỏ cây. Cây cầu tồn tại như một mái nhà chung, một chiếc ô che mưa che nắng, là chốn nghỉ ngơi, tâm sự ngắm nhìn quê hương, thuyền bè, sông nước tấp nập hai bên của biết bao nhiêu thế hệ.

Các cụ bảo, ở bên cầu ngày xưa còn có một bến thuyền được xây bằng đá rất dài. Những ngày mùa, các con thuyền chở lúa má hoa mầu, rồi những thuyền buôn xa gần đem gạo, muối, và đủ loại sản phẩm rừng, biển kéo về đây tấp nập. Trên bến dưới thuyền, trai gái và trẻ nhỏ, vui đùa nhộn nhịp…Cảnh phồn hoa đô hội ngày nào của một vùng quê trù phú vẫn còn đậm nét trong hoài niệm của bao nhiêu thế hệ…

Biết bao lớp thanh niên đã lớn lên tại đây, gặp gỡ, hẹn hò rồi chia ly bên cây cầu thân thương để lên đường đánh giặc. Những người đi xa, trong nỗi nhớ quê hương, bên cạnh hình ảnh những người thân, thì cây cầu bao giờ cũng hiện lên trước hết, gần gũi và sâu lắng.

Tuy đã bị thời gian bào mòn và xâm hại nhiều, nhưng Cầu Ngói chợ Thượng vẫn thật xứng đáng được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia. Nó cũng đang rất cần bàn tay của những người con quê hương và các nhà hảo tâm, yêu mến văn hóa Việt Nam đóng góp để sửa chữa, phục dựng tôn tạo cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.
 
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}