Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Bài viết:

 

Đình Triều Khúc

Thứ Ba, 21/04/2015 08:47 GMT +7
Đông Tỉnh
 
Đình Triều Khúc thờ Bố Cái đại vương Phùng Hưng. Địa chỉ hiện nay: đoạn giữa phố Triều Khúc, phường Tân Triều, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội. Tọa độ: 20°58’43"N 105°48’3"E, cách Hồ Gươm chừng 9km về hướng tây-nam. Điểm dừng xe bus gần nhất: ngã phố Trần Phú—Triều Khúc (xe 01, 02, 19, 21, 22, 27, 39) trên quốc lộ cũ QL6 từ Hà Nội đi Hà Đông.

 
Lối vào đền Sắc, đình Lớn và chùa Triều Khúc. Photo ©NCCong 2015
 
Lược sử
 
Làng Triều Khúc có từ hàng nghìn năm trước. Tương truyền vào cuối thời Bố Cái đại vương Phùng Hưng (769-798), Ngài đã tập kết các nghĩa sĩ tại đây để bao vây đạo quân nhà Đường đóng tại thành Tống Bình, trung tâm của An nam đô hộ phủ. Viên chỉ huy địch là Cao Chính Bình sợ hãi mà ốm chết ngay trong năm 791. Sau này dân làng tôn thờ Phùng Hưng làm thần hoàng.
 
Từ cuối thời Lê cho đến đầu thời Nguyễn, làng Triều Khúc thuộc tổng Thượng Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng. Năm Minh Mạng thứ 12, nơi đây thuộc về tỉnh Hà Nội mới lập (1831). Năm 1889 (sau khi Pháp sang) làng Triều Khúc bị cắt về tỉnh Cầu Đơ; năm 1904 Cầu Đơ lại đổi tên thành Hà Đông. Tháng 6-1961, hai làng Triều Khúc và Yên Xá sáp nhập thành xã Tân Triều thuộc huyện Thanh Trì, nay là phường Tân Triều, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội.
 
Lễ rước trong hội làng Triều Khúc
 
Làng Triều Khúc vốn có tên nôm là Kẻ Đơ, lại lừng danh kinh kỳ với nghề làm nón quai thao nên được gọi là làng Đơ Thao. Ngoài ra, làng còn nổi tiếng bởi nghề thêu may các đồ thờ tự như: lọng, tàn, trướng, y môn, tán tía. Tương truyền nghề này do một người họ Vũ truyền dạy nên ông được đặt ban thờ tại đình Lớn bên cạnh bài vị Thành hoàng Phùng Hưng. Hằng năm, dân làng tổ chức lễ hội tại đình Lớn để tưởng nhớ công ơn của Tổ nghề và múa rồng diễn lại chiến thắng oanh liệt của Bố Cái đại vương.

Rất đông khán giả dự hội đình Triều Khúc
 
Lễ hội
 
Hội làng Triều Khúc xưa kéo dài 4 ngày liền, từ mùng 9 đến 12 tháng Giêng âm lịch. Lễ rước long bào - triều phục của Hoàng đế Phùng Hưng từ đền thờ Sắc về đình Lớn là tiết mục khai mạc cuộc tế “hoàn cung”. Khi các bô lão bắt đầu lễ tế thì ngoài sân đình cũng diễn ra các trò vui dân dã, trong số đó có những điệu múa cổ rất độc đáo.
 
Múa “Đĩ đánh bồng” ở đại đình Triều Khúc
 
Được chờ đón nhất là “đĩ đánh bồng” — một điệu múa cổ từ thời Trần, do những cặp trai tơ đóng giả gái biểu diễn tại đình Lớn. Họ mặc áo tứ thân thướt tha, chít khăn mỏ quạ, má đánh phấn, môi tô son, tít mắt lá răm liếc nhau, miệng cười hé lộ những chiếc răng đen hạt na duyên dáng. Khi múa, chân họ nhún nhảy tiến lùi đều tăm tắp, tay nhịp nhàng vỗ trống bồng đeo trước bụng trông thật nhí nhảnh và yêu đời.
 
Đội múa lân của làng Triều Khúc
 
Trong hội làng còn diễn nhiều trò vui khác như múa lân hí cầu, đấu vật, hát Chèo Tàu. Sới vật Triều Khúc rất nổi tiếng, thường thu hút khá đông các đô vật từ Bắc Ninh, Gia Lâm, Mai Động v.v. về tranh giải. Điệu múa rồng ở đây tương truyền có từ thời Bố Cái Đại Vương. Sau này vũ đạo đã đạt tới trình độ điêu luyện, do đó hằng năm đội múa rồng của Triều Khúc thường được mời về tham gia biểu diễn trong lễ hội giỗ trận Đống Đa.
 

 

Khuôn viên đình Lớn nhìn từ vệ tinh
 
Chính hội là ngày 10 tháng giêng, có hàng trăm người tham gia lễ rước nước thánh từ đền thờ Sắc về đình Lớn. Ngày cuối cùng cũng diễn ra rất long trọng với lễ rã đám và kết thúc bằng điệu múa cờ (còn gọi là chạy cờ). Theo các cụ, điệu múa phản ánh sự tích Phùng Hưng kén chọn người tài để bổ sung quân ngũ trước lúc lên đường tiến đánh đạo quân phòng thủ tinh nhuệ của nhà Đường.
 
Tiền đình đền Sắc giáp mặt phố Triều Khúc. Photo ©NCCong 2015
Kiến trúc
 
Đình Triều Khúc gồm có ngôi đình Lớn (tức đình Đại) và đền thờ Sắc (hay đình Trên) nằm cách xa nhau đến vài trăm bước. Toàn bộ khuôn viên đình có quy mô khá đồ sộ. Sau khi trải qua nhiều đợt trùng tu và mở rộng, hiện nay các công trình chủ yếu mang phong cách nghệ thuật kiến trúc của thời Nguyễn với những mảng chạm khắc đặc trưng và rất cầu kỳ.
 
Thủy tạ trước đền Sắc. Photo ©NCCong 2015
 
Tiền đình 3 gian của đền Sắc trông sang nhà Thủy tạ ven hồ nước rộng hình vuông ở hướng tây-nam. Mé bên phải hồ còn có ngôi chùa làng khá lớn cùng với miếu thờ Tam giáo đồng lưu và nhà thờ Mẫu làm thành một quần thể di tích. Thủy tạ là một ngôi nhà thấp 5 gian 2 dĩ, xây không cửa rất hợp để câu cá và đón gió. Sân giữa Thủy tạ và đền nay trở thành đường phố. Tiền đình nối liền với hậu cung, hai bên đầu hồi có tường nối suốt. Đền được chạm trổ công phu, các đầu bẩy đều có hình tứ linh và vân mây, hoa lá.
 
Tam quan đình Lớn và phương đình, đại bái
 
Ngôi đình Lớn quay về hướng đông-nam. Tam quan là một nếp nhà 3 gian, phía trước xây trụ biểu, phía sau là sân nhỏ dành để múa rồng, tiếp đến là ao sen. Sân đấu vật trải dài đến trước một phương đình xây kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái với các đầu đao cong vút. Các đầu dư, đầu kẻ đều chạm rồng, các bờ dải cũng đắp rồng uốn khúc tạo thành những đường cong đẹp cho bờ mái.
 
Tam quan chùa Triều Khúc. Photo ©NCCong 2015
 
Hai dãy nhà giải vũ 3 gian nằm đối diện ở hai bên sân trước tòa đại bái. Đại bái 5 gian có cửa bức bàn ở mặt tiền, vì kèo làm theo kiểu “chồng rường giá chiêng bẩy hiên”. Các đầu dư chạm hình đầu rồng, hai đầu hồi có hổ phù. Các đầu bẩy cũng đều chạm rồng hoặc lão mai, trúc hóa rồng. Hậu cung xây đơn giản, bào trơn đóng bén, kết nối với đại bái theo hình chuôi vồ truyền thống.
 
Di sản
 
Gian giữa trong tòa đại bái của ngôi đình Lớn bày bát bửu và lộ bộ. Trên chính điện có đặt long án, khám thờ và hai thanh bảo kiếm với cặp ngựa hồng—bạch đứng chầu vào. Pho tượng Phùng Hưng khoác áo bào long cổn đặt tại cung cấm của đền Sắc. Cổ vật xưa nhất còn giữ được là một đạo sắc phong, ghi niên hiệu Cảnh Hưng (1740-1786). Ngày 29-1-1993 đình, đền và chùa Triều Khúc đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.
 
 
Di tích lân cận
 
— Chùa Thanh Xuân: đoạn giữa phố Phùng Khoang, phường Trung Văn, Q. Thanh Xuân;
— Đình Phùng Khoang: đoạn gần cuối phố Phùng Khoang, phường Trung Văn, Q. Thanh Xuân;
— Nhà thờ Phùng Khoang: đoạn cuối phố Phùng Khoang, phường Trung Văn, Q. Thanh Xuân.
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}