Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Tuần tin:

 

Nhân ngày giỗ của Nhà báo Trần Lâm (24/2/2011-24/2/2013), Nhà báo Trần Lâm và câu chuyện một cây ba cành

Trần Minh Thu | Chủ Nhật, 06/10/2013 16:17 GMT +7

Từ một gốc nảy ra ba cành. Từ chủ trương của Đảng, của Bác Hồ đã hình thành, phát triển ba cơ quan báo chí lớn trong làng báo Việt Nam, đó là: Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam.

 

JPEG - 8.4 kb

Chớ buồn nẻo trước không tri kỉ
Thiên hạ ai người chẳng biết anh”

Ngưỡng mộ tên tuổi nhà báo Trần Lâm - Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam đã lâu, nhưng có vinh hạnh được quen biết ông thì có lẽ phải tính từ khi ông nghỉ hưu ở Đài Tiếng nói Việt Nam, về lập ra tờ tạp chí mới Việt Nam hương sắc. Nhất là khi ông bàn giao hẳn công việc ở tờ tạp chí cho nhà báo Đỗ Phượng, tôi mới có thời gian gần gũi ông nhiều hơn. Từ ngày bị thương cổ xương đùi, ông ít đi lại, chỉ ngồi nghe và viết. Ông ghi nhận xét hàng ngày cho Đài truyền hình Trung ương, viết báo, làm cố vấn cho một số tờ báo. Chưa đến chương trình thời sự, ông hay kể cho tôi về thời kỳ hoạt động sôi nổi. Con mèo nhỏ nhảy phóc lên, nằm thả đuôi trước màn hình tivi.

Tôi rót nước dâng trà hai bác:

- Bác ơi, bác kể chuyện về cái tích Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói “Từ một gốc nảy ra ba cành”, đi bác.

Mái tóc muối tiêu cắt ngắn của ông nghiêng hẳn sang phía tôi, đôi mắt to sáng lên hào khí cả một thời sôi nổi. Nhà báo Trần Lâm thực sự là một kho tư liệu sống, khi ông nhắc đến sự ra đời của Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam và Đài Truyền hình Việt Nam mà ông là người trực tiếp tham dự.

Sự ra đời của Đài Tiếng nói Việt Nam

Chúng tôi đang hăm hở với công việc chuẩn bị lễ ra mắt Chính phủ do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, hết sức khẩn trương dưới sự chỉ huy của ba đồng chí: Nguyễn Khang, Nguyễn Văn Trân, Xuân Thủy (thuộc Ủy ban Cách mạng lâm thời Bắc bộ), thì anh Xuân Thủy tới triệu tập anh Trần Kim Xuyến, Chu Văn Tích và tôi đến Bắc Bộ Phủ để giao nhiệm vụ mới.

Khoảng 9 giờ sáng ngày 22/8/1945, cả ba chúng tôi có mặt ở Bắc Bộ Phủ. Đồng chí Xuân Thủy nói về nhiệm vụ cấp bách phải chuẩn bị bộ máy của Bộ Tuyên truyền do anh Trần Huy Liệu làm Bộ Trưởng, chuẩn bị bộ máy của Sở Tuyên truyền Bắc Bộ, và việc thành lập càng nhanh càng tốt một đài phát thanh. Anh Trần Kim Xuyến được trao nhiệm vụ tổ chức bộ máy của Bộ Tuyên truyền, anh Chu Văn Tích phụ trách lập bộ máy của Sở Tuyên truyền Bắc bộ và tôi lập Đài phát thanh, trực thuộc Bộ Tuyên truyền.

Mặc dù chưa hình dung nổi thế nào là một … đài phát thanh, nhưng tôi vui vẻ nhận nhiệm vụ ngay. Vì lúc này, cả nước vừa lột xác “từ người nô lệ thành người tự do” nên công việc gì cũng mới mẻ, cũng chưa bao giờ làm. Anh Xuân Thủy nhấn mạnh, việc lập Đài phát thanh là cấp bách nhất. Bác Hồ và Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp (phụ trách về quân sự, kiêm bí thư Đảng, Đoàn) cũng rất quan tâm đến nhiệm vụ này.

Vì vậy, tuy phân công ba chúng tôi mỗi người chuyên trách một việc, nhưng anh Xuân Thủy nhấn mạnh cả ba anh em phải tập trung sức lực lập cho kỳ được Đài phát thanh, càng sớm càng tốt. Trụ sở của Bộ Tuyên truyền, Sở Tuyên truyền Bắc bộ và Đài phát thanh tạm thời ở chung số 4 Đinh Lễ.

Nhiệm vụ thì hết sức quan trọng, thời gian thực hiện thì quá gấp. Ngày 5/9/1945, tại số 4 Đinh Lễ có một cuộc họp gồm 10 người, do tôi chủ trì, quyết định ba vấn đề: Một là, lấy ngày 7/9 làm ngày khánh thành đài. Hai là, đặt tên cho đài là Đài Tiếng nói Việt Nam. Đây là Đài Tiếng nói Việt Nam và phải nhấn mạnh ở chữ Đây! Ba là, chọn bài Diệt phát xít làm nhạc hiệu.

11giờ 30 phút, ngày 7/9/1945, năm ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ ra mắt quốc dân đồng bào ở Quảng trường Ba Đình, Đài Tiếng nói Việt Nam đã hùng dũng cất tiếng chào đời. Bản Tuyên ngôn Độc lập lúc ấy mới được truyền qua cáp ngầm đến điện đài Bạch Mai rồi đi khắp nước, vượt biên giới ra nước ngoài. Sau chương trình tiếng Việt (30 phút) là chương trình ca nhạc sống (30 phút).

Sau chương trình ca nhạc là chương trình tiếng Pháp (15 phút), tiếng Anh (15 phút).

Sự ra đời của Thông tấn xã Việt Nam

Ngày 15/9/1945, do nhu cầu đưa thông tin ra nước ngoài, chúng tôi lấy hai bản tin tiếng Anh và tiếng Pháp soạn thành thể văn thông tấn như các hãng thông tấn Roitơ, AFP, UPI và đặt tên cho bản tin này là “VNA” (Việt Nam News Agency) dịch ra là “Hãng Thông tấn Việt Nam” và “AIV” (Agence d’ìnformation du Vietnam) truyền bằng ký hiệu moóc. Lúc ấy và trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Pháp, người đánh bản tin “VNA” và “AIV” này là bác Tạ. Những lúc bác Tạ tạm thời phải nghỉ, thì người đánh thay là anh Tâm B.

Như vậy là một tuần, sau khi Đài Tiêng nói Việt Nam chào đời, thì Hãng Thông tấn Việt Nam (tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam) cũng ra mắt thế giới bằng bản telex tiếng Anh và tiếng Pháp từ trong lòng Đài Tiếng nói Việt Nam. Cho đến nay, bản tin tiếng Anh của Thông tấn xã Việt Nam đánh bằng máy vẫn lấy tên là VNA, và Thông tấn xã Việt Nam lấy ngày 15/9/1945 là ngày ra đời của hãng thông tấn quốc gia hiện đại ngày nay!

Kháng chiến bùng nổ, Đài Tiếng nói Việt Nam di chuyển đến hang núi Trầm, cách Hà Nội gần 40 km về phía tây nam. Cục Thông tin của Bộ Quốc phòng lúc ấy trực tiếp phụ trách kỹ thuật phát sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam, còn bộ phận làm chương trình là biên tập và studio thì thuộc Đài Tiếng nói Việt Nam, nằm trong Nha Thông tin do bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng làm Tổng Giám đốc, anh Trần Kim Xuyến làm Phó Tổng giám đốc. Suốt chín năm kháng chiến, VNA và AIV vẫn hoạt động đều cùng với Đài Tiếng nói Việt Nam, và cũng do anh chị em làm chương trình tiếng Anh, tiếng Pháp biên soạn.

Trong thời gian từ tháng 4/1949 – 6/1953, Đài Tiếng nói Việt Nam rời CAT trong (bản Giáng) đến đóng ở bản Đung, xã Phú Thịnh (nay là xã Cống Đa), huyện Yên Sơn cách Tân Trào khoảng nửa ngày đường đi bộ là lâu nhất. Nhà cửa ở đây khang trang hơn. Thời kỳ này, bác sĩ nguyễn Tấn Gi Trọng chuyển sang ngành y, anh Trần Văn Giàu thay làm Tổng Giám đốc Nha Thông tin. Tôi nhường anh Hoàng Tuấn (tức Nguyễn Văn Minh) đang là Phó ở Đài, sang Nha Thông tin làm Phó Tổng giám đốc.

Nha Thông tin đóng gần Chính phủ, nhận được nhiều nguồn tin, báo cáo ở các nơi gửi về, cũng như nắm được các thông báo của Chính phủ nên tổ chức ra một bộ phận do anh Vũ Tá Duyệt phụ trách, chuyên biên soạn tin trong nước và khai thác báo chí nước ngoài, làm bản tin hàng ngày cung cấp cho các báo và Đài Tiếng nói Việt Nam. Có thể coi đây là cơ sở tiền thân của Việt Nam Thông tấn xã đối nội. Còn đối ngoại thì vẫn phát đều VNA và AIV do Đài trực tiếp biên soạn và đánh đi bằng moóc. Như vậy là, Hãng Thông tấn Việt Nam đối ngoại ra đời trước.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, bộ máy Nhà nước phải sắp xếp lại. Bộ Văn hóa Văn nghệ được thành lập. Nha Thông tin giải thể để chuyển thành Việt Nam Thông tấn xã. Anh Hoàng Tuấn được cử làm Tổng Giám đốc Việt Nam Thông tấn xã.

Đài Tiếng nói Việt Nam chuyển toàn bộ đội ngũ hiệu thính viên cho Thông tấn xã, và tất nhiên là cả nhiệm vụ làm VNA và AIV. Anh Vũ Tá Duyệt chuyển về Đài Tiếng nói Việt Nam.

Sự ra đời của Đài Truyền hình Việt Nam

Năm 1966, Bác Hồ bảo tôi: - “Chú đã biết tin Mỹ trang bị cho Sài Gòn đài truyền hình chưa? Sài Gòn đã có truyền hình, ta cũng phải làm cho được truyền hình.”

Nếu giải phóng Sài Gòn, ta tạm ngừng phát sóng truyền hình, ảnh hưởng chính trị sẽ rất xấu.

Trong chuyến đi thăm Cu Ba đầu tiên vào quý II năm 1967, tôi đã ký với Viện Phát thanh truyền hình Cu Ba (ICRT) một Hiệp định song phương, trong đó có hai điều khoản quan trọng nhất: Một là, mượn sóng phát thanh của Đài đối ngoại Cu Ba để phát chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam hướng thẳng vào nước Mỹ. Hai là, nhờ ICRT đào tạo giúp cho Việt Nam cán bộ làm truyền hình trong thời gian 18 tháng. Bạn đã nhận đài thọ cho ta toàn bộ mọi chi phí về việc này …

Tháng 4/1968, đoàn cán bộ ta sang Cu Ba học và thực tập, đến đầu quý IV năm 1969, đoàn trở về, đem theo kiến thức làm truyền hình và tất cả các sơ đồ của các thiết bị ở trung tâm ghi hình, máy phát hình, phát tiếng …

Nhớ lại hoàn cảnh Đài Tiếng nói Việt Nam cách đây 25 năm ra đời từ hai bàn tay trắng, với một số thiết bị thông tin liên lạc của sở vô tuyến viễn thông cũ. Tôi truyền lửa, thôi thúc trí sáng tạo của anh chị em ... Và, đúng là Ba anh thợ da bằng một Gia Cát Lượng. Tất cả đều quyết tâm làm cho kỳ được truyền hình.

Tổng diễn tập nội bộ thành công. Đài mời khoảng bốn chục khách, có anh Hoàng Tùng, Phan Anh, nhiều đại diện cấp vụ … đến dự buổi ra mắt của Truyền hình Việt Nam vào tối 7/9/1970. Chương trình buổi phát đầu tiên có phần thời sự 15 phút, ca nhạc 30 phút.

Đài nhận nhiệm vụ của Quân uỷ Trung ương, truyền tín hiệu chiến đấu vào Nam phục vụ cho công tác vận chuyển vũ khí, lương thực đường Hồ Chí Minh trên biển. Khi nào Đài Tiếng nói Việt Nam phát bài: Tiểu đoàn 307 là bãi êm, thuyền ta vào bến được; còn phát bài Giải phóng Điện Biên là bến động, có địch, thuyền phải quay ra khơi.

Đà Nẵng giải phóng, Đài Tiếng nói Việt Nam được lệnh đưa đoàn cán bộ vào Nam cấp tốc, chuẩn bị vào tiếp quản Đài phát thanh và truyền hình Sài Gòn. Đúng 30/4/1975, Sài Gòn giải phóng, đoàn cán bộ truyền hình cũng vào tiếp quản Đài truyền hình Sài Gòn nguyên vẹn. Ngay tối hôm 1/5/1975, Đài truyền hình Sài Gòn (đổi tên là Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh) đã phát chương trình hàng ngày, với nội dung hoàn toàn khác trước.

Từ một gốc nảy ra ba cành. Từ chủ trương của Đảng, của Bác Hồ đã hình thành, phát triển ba cơ quan báo chí lớn trong làng báo Việt Nam.

Nhân ngày giỗ của Nhà báo Trần Lâm (24/2/2011-24/2/2013), tôi viết những dòng này như một nén tâm hương tưởng nhớ ông.


Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}