Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Mạn đàm:

 

“Nóng” chuyện quản lý tiền công đức

T. Hà | Thứ Năm, 03/10/2013 05:24 GMT +7
(Văn Hiến) - Việc quản lý tiền công đức, tiền giọt dầu- nguồn thu khổng lồ tại các di tích, đền chùa, nơi thờ tự… làm sao cho công khai, minh bạch đã được các nhà quản lý khơi ra nhiều lần trong các mùa lễ hội trước, song tới tận thời điểm này vẫn chưa có phương án khả thi được đưa ra. Làm cách nào để có thể quản lý và chi tiêu tiền công đức của người dân hợp lý và đúng mục đích? Vấn đề này một lần nữa được đưa ra trong Hội nghị sơ kết công tác quản lý lễ hội do Bộ VHTTDL tổ chức vào ngày 30/3 tại Quảng Ninh và sau đó tạo bầu không khí khá nóng trong xã hội – người tán thành, kẻ chưa đồng tình. Cần có cái nhìn khách quan, toàn diện để xử lý vấn đề này một cách thấu tình, đạt lý.

 

JPEG - 38.4 kb
Tiền công đức rải đầy giếng cổ đền Hùng

Mạnh ai nấy thu

Hiện nay, do chưa thống nhất việc phân cấp quản lý các di tích, nơi thờ tự chưa thống nhất vì thế, tại mỗi địa phương khác nhau việc thu, chi và quản lý tiền công đức, tiền giọt dầu cũng được thực hiện theo kiểu mạnh ai nấy làm. Theo ông Nguyễn Xuân Phúc, Phó Chánh Thanh tra Bộ VHTT&DL thì chính mô hình quản lý không thống nhất này dẫn đến sự không thống nhất trong chia sẻ quyền lợi. Mỗi di tích lại có một cấp, hoặc nhiều cấp khác nhau cùng quản lý. Nơi thì do cơ quan Nhà nước quản lý (như các UBND, Sở VHTTDL…), nơi thì do nhân dân (như Hội người cao tuổi, Hội cựu chiến binh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc…), nơi thì do cá nhân (sư trụ trì, thủ từ…). Vì vậy, tiền công đức ở mỗi di tích cũng được quản lý khác nhau: nơi do cá nhân tự thu-chi, nơi do nhiều cấp thu và quản lý, tiền thu được chia theo những phần trăm khác nhau. Và cũng chính từ lợi ích kinh tế mà có những “thỏa thuận” ngầm trong phân chia nguồn thu công đức, tiền giọt dầu đã dẫn đến trong một số đền chùa có quá nhiều khay đựng tiền giọt dầu, hòm công đức. Có di tích thì cứ mỗi điểm lại có một vài bàn ghi công đức, vài hòm công đức, cái thì do nhà chùa đặt ra, cái do Ban quản lý (thuộc cơ quan Nhà nước) đặt ra, lộn xộn, không thu về một mối. Ví dụ như ở Phủ Dày, Nam Định chẳng hạn, mặc dù Ban quản lý di tích lịch sử văn hóa phủ Dày được giao trách nhiệm thu nhận và ghi giấy chứng nhận công đức tại đây, nhưng tâm lý chung của con nhang, đệ tử chỉ tin tưởng mà phát tâm công đức với các thủ nhang, thủ từ, vì thế bản quản lý rơi vào cảnh “hữu danh vô thực”. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở Chùa Keo (Thái Bình), Ban quản lý (cơ quan do phòng Văn hóa huyện lập ra) đã tiếp nhận, quản lý tiền công đức, có thống nhất in một mẫu tờ ghi tiền công đức, có số series… và tất cả số tiền công đức được đưa về kho bạc huyện. Và phía nhà chùa, cũng có riêng một giấy ghi công đức khác để trao cho phật tử. Thậm chí, tại xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) đã nghĩ ra cách "khoán" tiền công đức. Theo đó, những năm trước mức khoán là 600 triệu/ năm và riêng năm 2012, mức khoán của nhà đền đã lên tới con số giật mình, 900 triệu đồng. Thậm chí, có trường hợp như ở chùa Bái Đính, Ninh Bình, đầu mùa lễ hội năm 2012, người dân khi đóng góp công đức đã nhận được giấy ghi nhận có chữ ký của cố Hoà thượng Thích Thanh Tứ (Hoà thượng đã viên tịch từ cuối năm 2011).

Cần có tiếng nói thống nhất

Hiện chưa có thống kê đầy đủ vì tại nhiều địa phương chưa xây dựng quy chế quản lý rõ ràng về tiền công đức, tiền giọt dầu, tuy nhiên nguồn thu khổng lồ từ tiền “giọt dầu”, tiền công đức cũng góp phần làm cho bản chất của lễ hội truyền thống thay đổi. PGS.TS Lương Hồng Quang- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa nghệ thuật Việt Nam đã đánh giá: “Hiện nay ai cũng biết số lượng tiền công đức rất lớn nhưng không ai nắm được, nên cũng không biết việc chia sẻ lợi ích được thực hiện như thế nào. Cũng từ đó mà xảy ra hiện tượng lợi dụng công đức để tư lợi, xuất hiện rất nhiều đền phủ tư nhân hay các “công ty” tôn giáo tâm linh. Hệ thống đền phủ tư nhân không ai đăng ký, không bị quản lý. Ai cũng biết nó có tồn tại nhưng không ai kiểm soát được nó cả”.

Thượng tọa Thích Thanh Quyết, trụ trì chùa Yên Tử, cũng cho rằng, bản chất của tiền công đức là lòng thành của phật tử, vì thế nếu cơ quan quản lý giúp đỡ, hướng dẫn nhà chùa sử dụng một cách hợp lý, chặt chẽ, minh bạch thì sẽ phát huy hiệu quả của số tiền này. Công tâm mà nói, có sự không đồng đều giữa thu nhận tiền công đức, ngược với những khoản thu khổng lồ ở các lễ hội, đình đền lớn thì nhiều nơi tiền công đức chỉ đủ để nhà chùa, nhà đền chi dùng tằn tiện. Vì thế Thượng tọa cũng cho rằng, mỗi di tích, đền chùa, địa điểm thờ tự khác nhau thì nên có cách quản lý tiền công đức khác nhau tùy theo điều kiện của mỗi địa phương.

Đồng tình với quan điểm này, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Huỳnh Vĩnh Ái cũng khẳng định, việc lộn xộn của việc thu và quản lý và chi tiêu tiền công đức tại nhiều lễ hội, đình đền…. buộc các cơ quan quản lý cần phải có biện pháp giúp đỡ. Điều này không có nghĩa là Nhà nước sẽ quản lý, thu tiền công đức, tiền giọt dầu của nhân dân mà chỉ nhằm mục đích định hướng, hướng dẫn cách quản lý, sử dụng tiền công đức minh bạch, đúng mục đích, tránh vụ lợi cá nhân.

Vẫn biết, tiền công đức là vấn đề nhạy cảm, vì thế cần phải xác định rõ bản chất câu chuyện quản lý ở đây là không làm khó dân mà tạo hành lang pháp lý cho mọi tổ chức, cá nhân khi công đức, hay các cơ sở nhận công đức đều rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình, góp phần bảo tồn di tích và tổ chức lễ hội trên một tinh thần minh bạch, hiệu quả, cân bằng lợi ích của các bên liên quan.

Được biết, cùng với việc xúc tiến hoàn thành quy hoạch lễ hội, Bộ VHTTDL cùng các đơn vị liên quan, địa phương đang nghiên cứu, tìm hiểu các mô hình quản lý tiền công đức hiệu quả ở một số di tích, lễ hội, đền chùa trên cả nước nhằm xây dựng đề án hướng dẫn mô hình quản lý tiền công đức phù hợp.


Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}