Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Phi vật thể:

 

Phát huy và quảng bá di sản văn hóa để phục vụ du lịch Bình Định

GS Hoàng Chương | Thứ Bảy, 03/05/2014 03:31 GMT +7
Bình Định cũng có thể hiểu là đất bình yên, có bình yên mới lao động sáng tạo ra vật chất và tinh thần, mới yên tâm học hành thành đạt, mới làm văn nghệ - Hát bội, Bài chòi, Hát hò, hát kết, Hát huê tình. Những câu ca dao đặc sắc ra đời từ miền đất Bình Định., đã nói leen đặc điểm của con người xứ sở này:

Mài dừa đạp cám cho nhanh
Ép dầu mà chải tóc anh tóc nàng
Mài dừa dưới ánh trăng vàng
Ép dừa mà chải tóc nàng tóc anh...



Hội Bài chòi cổ tại chợ Gò (Tuy Phước - Bình Định).

 
Vì quá yêu mà giận hờn, trách móc, nhưng trách móc cũng rất là Bình Định:

Hồi nào em nói em đành
Để anh về cuốc đất trồng hành gieo cải vãi kê
Bây giờ em nói anh chê
Để đám cải anh rủ, đám kê anh tàn, chỉ còn dây bí, leo giàn
Ra hoa trổ nụ chờ nàng kết đôi...

Chỉ có con người Bình Định mới có tình yêu chung thủy và mãnh liệt như ca dao xưa đã tả:

Tại anh nghe em đau đầu chưa khá
Anh băng đồng chỉ sá bẻ nắm lá cho em xông
Có như vậy mới trọn đạo vợ chồng
Đổ mồ hôi anh chặm, ngọn gió lống anh che...

Con gái tứ xứ đều mê Con trai Bình Định mà nói không dấu lòng mình:

Muối ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định đường dài cũng đi

Chưa ở đâu lại giàu hình thức nghệ thuật dân tộc như ở Bình Định và cũng chưa ở đâu lại mê Hát bội, Bài chòi như người Bình Định: Con có lỗi, mẹ giận, đòi đánh con, nhưng con chỉ nói một câu:

Má ới đứng đánh con đau
Để con Hát bội làm đào má coi

Thế là người mẹ vui ngay, bởi vì người mẹ nào cũng mê xem Hát Bội. Và Bài Chòi còn có sức mê hoặc con người mạnh mẽ hơn:

Rủ nhau đi đánh Bài Chòi
Để con nó khóc mà lòi rốn ra...

Có nghệ thuật nào mà làm say mê con người như Hát bội, Bài chòi, như ca dao trên đã phản ánh. Ngoài nghệ thuật nghe, nhìn Bình Định còn là địa danh văn hóa ẩm thực đặc sắc, cũng đã trở thành ca dao, như:

Nem chưa chợ huyện/ Cá biển Sa Huỳnh
Nẩu xa mặc nẩu, hai đứa mình gần nhau
Rồi cá biển Quy Nhơn/ rượu thơm Bầu Đá
Cá Chình Phù Mỹ và chim mía Tây Sơn/ hồ tiêu, mặt ong An Lão...

Những đặc sản ẩm thực có một không hai trên xứ sở này đã làm xiêu lòng khách thập phương, kể cả người nước ngoài. Cụ thể là vợ chồng Đại sứ Rumani Valiriu Arteni, sau khi đến thăm Bình Định (1998) trở về Hà Nội đã tự nguyện xin ra nhập vào Hội đồng hương Bình Định. Còn tham tám Đại sứ Hungari, sau khi xem tuồng, xem võ thuật và ăn đặc sản Bình Định đã phát biểu rằng: Ở Châu Âu mà có được nghệ thuật như tuồng, bài chòi và ẩm thực như ở Bình Định thì tha hồ hút khách du lịch nếu biết cách tổ chức.

Nói Bình Định là địa linh nhân kiệt, là đất võ trời văn là không quá lời. trong lịch sử nước ta chưa có địa phương nào lại được hai người con gái – hai cành vàng lá ngọc của hai triều đại lớn (Trần và Lê) làm dâu trên đất Bình Định như Huyền Trân công chúa con vua Trần Thánh Tông làm vợ vua Chế Mân và Ngọc Hân công chúa con gái út của vua Lê Hiển Tông đã trở thành người vợ tuyệt vời của người anh hùng áo vài Quang Trung. Hoàng đế Quang Josep JIasin nhắc tới trong vở kịch nổi tiếng “Người đi dép lốp” (viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh) và gần đây Hội sử học Việt Nam đã bầu chọn Quang trung – Nguyễn Huệ là một trong bốn danh tướng Việt Nam cùng với Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo và Võ Nguyên Giáp để dựng tượng. Chừng ấy đã đủ cho chúng ta tự hào, tôn vinh và quảng bá cho khắp đất nước và cả năm châu biết đến Bình Định mà chiêm ngưỡng mà thưởng thức cả văn hóa vật chất lẫn văn hóa tinh thần theo nhu cầu du lịch là: xem gì và ăn gì?

Di sản văn hóa Bình Định không chỉ có thế mà như chúng ta biết, Bình Định còn là nơi đang tồn tại Tháp Chàm nhiều nhất nước. Những công trình kiến trúc đặc sắc nhất của dân tộc Chawmpa đã có tuổi đời mười thế kỷ đang đứng sừng sững giữa đất rộng trời cao. Đây là một trong những di sản cổ của phương đông mà người phương Tây đang tìm tới để chiêm ngưỡng và nghiên cứu. Rồi Bảo tàng Quang Trung gắn liền với trống trận Tây Sơn và võ thuật dân tộc, gần đây lại có thêm Đàn tế trời đất của Tây Sơn Tam Kiệt, nơi không chỉ đẹp về thiên nhiên hùng vĩ, về kiến trúc hoành tráng mà còn là nơi thiêng liêng bậc nhất, đã giúp nghĩa quân Tây Sơn bách chiến bách thắng. Và ngày nay đang phù hộ cho nhân dân Bình Định tránh được những thiên tai bão lũ, làm ăn phát lộc, phát tài... Tôi biết có những vị lãnh đạo cao cấp thường về chiêm bái thắp hương ở Bàn thờ Tây Sơn Tam Kiệt hoặc ở Đàn tế trời đất trên đỉnh Cao Sơn mà được khỏe mạnh, được thăng quan tiến chức... Tiêu biểu trong việc đầu tư xây dựng những công trình tâm linh trên đất Bình Định và ngay cả ở Hà Nội nữa là anh Trần Bắc Hà và Bắc Hà đã được Trời Phật phù hộ độ trì và vượt qua mọi khó khăn để trở thanh danh nhân số một thành công nối tiếp thành công.

Đúng! Bình Định là địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra những anh hùng những danh nhân, những chí sĩ nổi tiếng, nơi mà Bác Hồ đã chọn để dừng chân hơn 1 năm trước khi tìm đường cứu nước. Hiểu và yêu đất và người Bình Định mà Bác Hồ đã ngợi ca:

...Dân gian có kẻ anh hùng
Anh em Nguyễn Nhạc nổi vùng Tây Sơn
Đóng đô ở phủ Quy Nhơn
Đánh tan Trịnh Nguyễn cứu dân đảo huyền
Nhà Lê cũng bị mất quyền
Ba trăm sáu chục năm truyền vị vương
Nguyễn Huệ là đấng phi thường
Mấy lần đánh đuổi giặc Xiêm giặc Tàu
Ông đà trí cả mưu cao
Dân ta lại biết cùng nhau một lòng...

Tiếp theo những danh tướng Tây Sơn là Võ Duy Lương (Thiệu Hộ Dương), rồi Tăng Bạt Hổ, Mai Xuân Thưởng, Chàng Lía v.v. Cùng với các danh nhân văn hóa như Đào Duy Từ, Đào Tấn, Nguyễn Văn Diêu, Lê Đại Cang ở cuối thế kỷ 19.

Bước sang đầu thế kỷ 20 lại xuất hiện những tài năng thơ và Bình Định trở thành một trung tâm thơ lớn của đất nước với những tên tuổi như Quánh Tấn, Hàn Mạc Tử, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Yến Lan, Phạm Văn Trí (ở Pháp và được hưởng Huân chương Bắc đẩu bội tinh). Và những tài năng thơ sau này./.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}