Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Bài viết:

 

Quần thể danh thắng Tràng An hội tụ và tỏa sang

Nguyễn Đức Long | Thứ Bảy, 29/03/2014 14:21 GMT +7
Quần thể danh thắng Tràng An là di sản đặc biệt quan trọng mang tầm Quốc gia và Quốc tế, nằm ở phía Nam Ðồng bằng sông Hồng, cách thủ đô Hà Nội 90km, có diện tích khoảng 12.000ha, trải rộng trên địa bàn 20 xã, phường của tỉnh Ninh Bình. Nơi đây có những giá trị độc đáo về thiên nhiên và văn hóa, là nơi di sản hội tụ và tỏa sáng, hàm chứa nhiều giá trị nổi bật toàn cầu.
 

 

Kho tư liệu hiếm có về lịch sử địa chất và địa mạo

Quần thể danh thắng Tràng An là một khối núi đá vôi liền khoảnh, có tuổi địa chất khoảng 250 triệu năm , được mệnh danh là “Vịnh Hạ Long trên cạn” là “Bảo tàng địa chất ngoài trời”, được bao bọc bởi 4 dòng sông: Sông Hoàng Long ở phía Bắc, sông Chanh ở phía Đông, sông Hệ ở phía Nam, sông Bến Đang ở phía Tây.
Quần thể danh thắng Tràng An có đặc điểm địa chất đặc sắc, chứa đựng các hiện tượng siêu nhiên và cảnh quan ngoạn mục bao gồm các nón karst, tháp karst, các hố sụt, các bồn địa, ngấn đầm lầy, hang xuyên thủy, sông hang ngầm và hang động cùng với các trầm tích, các dạng nhũ đá.

Cảnh quan nơi đây đã chịu sự tác động của nhiều đợt biển tiến trong quá khứ. Có những thời điểm mực nước dâng cao, Tràng An trở thành một quần đảo giữa đại dương. Tuy nhiên, hiện giờ khu vực này đã nổi lên trên cạn, khắc lên mình những ngấn sóng biển dưới chân núi, giống như những khuông nhạc của đất trời đầy biến hóa. Tất cả đã tạo nên một diện mạo riêng cho Tràng An. Tràng An được xem như một mô hình có ý nghĩa địa chất nổi bật toàn cầu, khiến cho các nhà khoa học địa chất, địa mạo trên thế giới muốn bổ sung thêm vào sách giáo khoa về lịch sử địa chất và địa mạo của trái đất.

Một kho tư liệu về người Tiền sử

Trên 30 di tích khảo cổ học thời Tiền sử đã được phát hiện có liên quan đến mực nước biển cổ trong Quần thể danh thắng Tràng An gồm những di tích trong các hang động, mái đá và trên các thềm đất cát ven chân núi.

Sự phân bố của các di tích khảo cổ học cho thấy cuộc sống của con người nơi đây rất đa dạng, phong phú. Nhiều di tích đã được các nhà khoa học trong nước và các chuyên gia khảo cổ đến từ Nhật Bản và Anh  quốc khai quật, nghiên cứu, phân tích và so sánh. Kết quả nghiên cứu đã cho phép chúng ta khẳng định rằng Tràng An là kho tư liệu đầy đủ, phong phú và nguyên vẹn nhất về nhân loại thời Tiền sử ghi lại hoạt động của con người ở Việt Nam.

Kho tư liệu này cũng đã hé mở cho chúng ta biết về cách con người thời Tiền sử di cư như thế nào, thích ứng với biến đổi khí hậu và môi trường ra sao khi mà khối đá vôi bị ngập nhiều lần bởi nước biển dâng và điều quan trọng nhất cư dân cổ tại đây đã săn bắt và hái lượm, khai thác nguồn thức ăn từ các môi trường trên cạn, đầm lầy, cửa sông và bờ biển như thế nào để duy trì sự sống, ứng phó với nước biển dâng. Những thông tin ấy cũng cho chúng ta hiểu thêm câu chuyện thú vị về cách thích ứng của con người trước những biến đổi lớn về môi trường như từ khí hậu khô lạnh sang nóng ẩm, từ môi trường lục địa sang môi trường hải đảo.

Các tư liệu thu được cũng cho thấy con người đã cư trú ở khu vực này liên tục suốt 30.000 năm qua. Họ đã rất thành công trong việc thích nghi với quá trình thay đổi nhanh chóng và khắc nghiệt về khí hậu, cảnh quan môi trường. Câu chuyện thích ứng của con người với môi trường ở Tràng An có ý nghĩa lớn trong việc tìm hiểu sự di cư và hành vi của người Tiền sử không chỉ ở Đông Nam Á mà còn trên thế giới.

Nơi lưu dấu về lịch sử, văn hóa

Những tư liệu khảo cổ cũng cho phép chúng ta khẳng định rằng vùng đất này luôn được loài người sử dụng làm nơi định cư. Ngay sau khi hình thành những bãi bồi do tích tụ bồi đắp của sông ở thời kỳ biển thoái khoảng 4.000 năm cách ngày nay, cư dân cổ đã chiếm cứ, định cư, hướng khai thác nguồn lợi từ biển xong vẫn khai thác nguồn lợi từ phía rừng núi, thung lũng Tràng An. Họ cư trú ngoài trời, di chuyển, kiếm sống sâu vào vùng lõi của Quần thể danh thắng Tràng An thông qua sông Sào Khê, sông Đền Vối, sông Ngô Đồng đều chảy theo hướng Tây Bắc — Đông Nam trong lòng di sản. Họ kiếm sống và giao lưu về phía biển, thông qua biển.

Đến thế kỷ X ở thung lũng mở Hoa Lư, cư dân Tràng An đã không ngừng phát triển bản sắc văn hóa của họ trong sự hòa hợp, chặt chẽ với cảnh quan thiên nhiên, xây dựng Kinh đô, đắp thành, khép kín thung lũng Hoa Lư để phục hưng văn hóa lập nên ba triều đại đầu tiên của nền phong kiến độc lập của Việt Nam, làm tiền đề hun đúc nên nền văn minh Đại Việt nở rộ ở Thăng Long — Hà Nội. Và đến thế kỷ XIII vua tôi nhà Trần lại chọn nơi đây xây dựng hành cung, củng cố lực lượng góp phần chiến thắng quân Nguyên — Mông.

Quần thể danh thắng Tràng An còn là nơi hiện diện hàng trăm ngôi đền, chùa, miếu, phủ…các công trình kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng hiện hữu trong các hang động, mái đá hay bên sườn núi, đều đồng điệu cùng thiên nhiên  và có kiến trúc mang tính kỹ thuật cao được xây dựng ở những thời điểm khác nhau. Nơi đây cũng có 2 di tích được công nhận và xếp hạng là “di tích — danh lam thắng cảnh Quốc gia đặc biệt”. Đó là di tích Lịch sử và Kiến trúc nghệ thuật Cố đô Hoa Lư — Danh lam thắng cảnh Tràng An — Tam Cốc — Bích Động. Ngoài ra, 21 di tíchcũng  được công nhận là di tích cấp Quốc gia, 18 di tích được xếp hạng là di tích cấp tỉnh. Trong số các di tích trên nổi bật là 2 ngôi đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành trên địa bàn của Kinh đô Hoa Lư xưa, với lối kiến trúc gỗ ở thế kỷ XVII mang đậm tính dân gian, trong đó có những đồ tế khí như sập long sàng bằng đá, nghê đá có tính mỹ thuật đạt đến trình độ cao ở thế kỷ XVII. Bên cạnh đó còn có đền thờ công chúa Phất Kim, thờ con gái vua Đinh, chùa Nhất Trụ nổi tiếng với cột đá khắc kinh phật ở thế kỷ X, đền Thái Vi thờ các vị vua Trần, đền Trần (đền Nội Lâm) với lối kiến trúc đá tinh xảo…hiện hữu quanh những thung lũng đá vôi và dòng sông Sào Khê thơ mộng.

Bên cạnh những di sản văn hóa vật thể ấy là những di sản văn hóa phi vật thể như lễ hội Cố đô Hoa Lư với tích cờ lau tập trận, lễ rước nước; lễ hội đền Thái Vi tưởng nhớ các vị vua Trần … hay tín ngưỡng thờ thần núi, tín ngưỡng thờ Mẫu gắn với các địa danh huyền thoại. Những di sản văn hóa phi vật thể ấy đã song song tồn tại hàng ngàn năm ở những làng quê — làng nghề bên những công trình di tích lịch sử, là phần hồn văn hóa dân tộc Việt.

Một vẻ đẹp riêng biệt

Khối đá vôi Tràng An là một cảnh quan rộng mở với vẻ đẹp siêu nhiên ngự trị bởi các tháp đá vôi ngoạn mục và được xem là một trong những khu vực đẹp nhất thuộc loại này trên thế giới. Rừng xanh đậm, nước xanh ngọc và bầu trời xanh ngắt với những đám mây nhiều màu sắc khác nhau đã tạo cho Tràng An khung cảnh của một xứ sở thần tiên. Hòa trộn với khu rừng nguyên sinh là những ruộng lúa bao quanh các dòng sông tạo ra một tác phẩm với nhiều màu sắc đa dạng, được tôn lên nhờ hình ảnh của những người nông dân và ngư dân địa phương yêu lao động, cần cù và thân thiện. Du lịch trên mặt nước bằng những con thuyền truyền thống được người dân địa phương chèo, du khách tới Tràng An sẽ được trải nghiệm sự hòa quyện với thiên nhiên và cảm nhận trạng thái yên bình thanh thản.

Với những giá trị nổi bật toàn cầu về cảnh quan — địa mạo, địa chất và giá trị văn hóa, Quần thể danh thắng Tràng An đang được tổ chức UNESCO xem xét, tiến tới công nhận là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Đây là dịp chúng ta cùng chung sức bảo vệ, phát huy giá trị di sản không những cho quê hương, cho dân tộc Việt Nam mà còn cho cả nhân loại./.
 
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}