Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Khoa học:

 

Sông Đồng Nai liệu có chịu nổi 16 đập thủy điện?

Trường Sơn - Phan Hữu | Thứ Năm, 26/09/2013 02:27 GMT +7
(Văn Hiến) - Vấn đề lợi hay hại khi thực hiện dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6 A đang được xã hội hết sức quan tâm. Khi mà sông Đồng Nai sẽ phải oằn mình gánh 16 đập thủy điện, thì bản thân dòng sông và và vùng phụ cận liệu có chịu đựng nổi không?

 

Vào ngày 16/12, các nhà khoa học thuộc Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN) đã dành toàn bộ thời gian trong buổi hội nghị thường niên để nghe các tham luận về việc xây dựng thủy điện Đồng Nai 6, 6A.

Theo báo cáo, Dự án Đồng Nai 6A sẽ làm mất khoảng 174 ha rừng, còn Đồng Nai 6 mất tới gần 198 ha. Tuy nhiên, TS. Lê Tự Trình, chuyên gia về môi trường cho rằng, việc xây dựng hai thủy điện 6 và 6A sẽ lấy đi một diện tích lớn rừng thuộc khu vực Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên. Ông Trình dẫn chứng thủy điện hồ Trị An theo quy hoạch phạm vi ảnh hưởng chỉ 210km2, nhưng đến nay đã có hàng ngàn km2 bị phá vỡ. “Nếu thủy điện Đồng Nai 6 và 6A thực hiện thì không phải vài trăm ha rừng bị ảnh hưởng như báo cáo mà con số này sẽ lớn hơn rất nhiều”, ông Trình nói.

Theo báo cáo kết quả hội nghị, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai nhận thấy việc triển khai hai dự án thủy điện này về tác động tích cực của dự án là góp phần tăng nguồn điện cho quốc gia; thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của khu vực; có thể điều tiết nguồn nước cho vùng hạ lưu…Tuy nhiên, về tác động đối với môi trường của dự án là rất lớn đối với Đồng Nai vì tỉnh này nằm phía hạ lưu. Cụ thể, dự án sẽ tác động trực tiếp đến hệ sinh thái thủy vực sông Đồng Nai và vườn Cát Tiên; việc xem xét công nhận Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai là Khu di sản thiên nhiên thế giới; tác động đến chế độ thủy văn và chất lượng nước sông Đồng Nai; gây ngập úng vào mừa mưa và thiếu nước vào mùa khô; tác động đến sinh kế của người dân và sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản vùng hạ lưu cũng như ảnh hưởng đến đặc trưng văn hóa của cộng đồng người dân bản địa vùng hạ lưu. Mặt khác, hai dự án trên sau khi triển khai có tác động tích cực nhất định, song tác động tiêu cục cũng không kém. Có thể đánh đổi nhiều thiệt hại chưa thể lường hết được. Từ những cơ sở trên, Sở TN&MT kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị Chính Phủ và các Bộ ngành liên quan chưa nên quyết định đầu tư dự án. Cần phải chỉ đạo đánh giá lại toàn diện, đầy đủ và chi tiết về tác động để đưa ra các biện pháp khả thi nhằm giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực, làm cơ sở xem xét, cân nhắc việc đầu tư dự án.

Trên thực tế, hệ thống sông Đồng Nai đã gánh chịu quá nhiều dự án thủy điện, thủy lợi nhưng chưa có quy hoạch bảo vệ và khai thác sử dụng tài nguyên nước lưu vực hệ thống sông Đồng Nai. Về mặt này, Sở TN&MT cũng có kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị Chính Phủ chỉ đạo các Bộ ngành liên quan triển khai lập quy hoạch lưu vực hệ thống sông Đồng Nai theo quy định của pháp luật tài nguyên nước, để có kế hoạch khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên nước. Từ đó có cơ sở xem xét đầu tư các dự án một các hợp lý và bềnh vững hơn.

Theo quy hoạch thủy điện Đồng Nai 6 có vị trí xây dựng thuộc xã Hưng Bình, huyện Đăk RLấp (tỉnh Đak Nông) và xã Đồng Nai thượng, huyện Cát Tiên (Lâm Đồng), công suất lắp máy đạt 135MW thuộc danh mục công trình vận hành vào năm 2015. Còn thủy điện Đồng Nai 6A nằm trên địa bàn xã Đồng Nai, huyện Bù Đăng (Bình Phước) và xã Phước Cát 2, huyện Cát Tiên (Lâm Đồng), công suất lắp máy đạt 106MW, công trình sẽ đưa vào sử dụng từ năm 2016. Với mực nước dâng bình thường cao 224 mét thì hai công trình thủy điện này nhấn chìm 345 hécta đất các loại, trong đó có 137 hécta đất rừng thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên. Đây là DA ảnh hưởng đến vùng môi trường nhạy cảm, đó là sử dụng diện tích của khu dự trữ sinh quyển thế giới. Do đó, việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường là bắt buộc và mang tính quan trọng. Bởi, nếu DA đi vào hoạt động thì trên sông Đồng Nai có 16 đập thủy điện, điều đó đang đặt ra những thách thức lớn đến toàn bộ hệ sinh thái trên sông Đồng Nai và diện tích rừng Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên.

Dưới đây là ý kiến của một số nhà khoa học liên quan đến hai dự án thủy điện nói trên

· TS Vũ Ngọc Long (Viện phó Viện Sinh học nhiệt đới, đại diện phía Nam Mạng lưới sông ngòi Việt Nam): Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A làm giảm chất lượng và chất dinh dưỡng của nước sông Đồng Nai!

Tôi đã có có 25 năm nghiên cứu tính đa dạng sinh học ở VQG Cát Tiên. Từ đó, tôi rút ra được bài học kinh nghiệm đối với tác động nguy cấp trước mắt của DA thủy điện Đồng Nai 6 và 6A trong tất cả những giai đoạn triển khai xây dựng công trình. Cả hai đập thủy điện được đặt ở trong phần sông, như thế tính đa dạng sinh học sẽ suy giảm và các loài quý hiếm nhất trong VQG chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Đối với sông Đồng Nai, nơi có lượng lớn các loài đặc hữu mà dòng nước như một tuyến đường di cư quan trọng của cá khi di chuyển đến Bàu Sấu để sinh sản. Khi đi vào hoạt động, thủy điện Đồng Nai 6 và 6A sẽ làm thay đổi các mô hình thủy văn khiến chất lượng và chất dinh dưỡng của nước giảm sút. Việc thiếu nước ở vùng hạ lưu còn tác động tiêu cực đến đời sống của hàng ngàn người dân, nhất là nông dân bản địa. Thời gian qua, việc phát triển ồ ạt thủy điện ở lưu vực sông Đồng Nai đã, đang đặt tài nguyên nước và đa dạng sinh học vùng đầu nguồn sông Đồng Nai vào tình trạng báo động về cạn kiệt và suy thoái khó hồi phục…

· PGS-TS Phùng Chí Sỹ (Viện Kỹ thuật nhiệt đới và bảo vệ môi trường): Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A làm hạn chế dòng chảy!

DA thủy điện Đồng Nai 6 và 6A ngoài tác động làm thay đổi các mô hình thủy văn của sông Đồng Nai, còn làm hạn chế dòng chảy, giảm mức độ dinh dưỡng, của trầm tích và chất lượng nước nói chung. Điều này gây cộng hưởng đối với các vùng dọc sông Đồng Nai khi cần nước thì thiếu, vào mùa lũ cần tiêu thoát nước thì hồ thủy điện lại xả nước. Trong những năm vừa qua, nhất là vào mùa khô năm 2010 và 2011, hồ thủy điện Trị An không thể tích đủ nước để phục vụ công tác phát điện và cung cấp nước sinh hoạt cho nhiều tỉnh hạ lưu sông Đồng Nai; cũng như thực hiện việc đẩy mặn phía hạ lưu. Khi thủy điện Đồng Nai 6 và 6A được thực hiện, chắc chắn sẽ tác động lớn đến chất lượng nguồn nước sông (do chất thải trong quá trình đào đắp, chất thải sinh hoạt của công nhân khiến nguồn nước bị đục, hàm lượng các chất lơ lửng trong nước tăng cao) thì việc cấp nước sinh hoạt sẽ tiếp tục gặp những khó khăn nhất định. Ngoài ra còn gây bất lợi đối với môi trường sống của nhiều loài thủy sinh, đặc biệt là cá, làm gia tăng xâm nhập mặn vùng hạ lưu thuộc tỉnh Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh. Chính vì vậy theo tôi, các cơ quan chuyên môn cần đánh giá lại toàn diện những tác động môi trường của hai công trình thủy điện này đối với môi trường tự nhiên và về phát triển kinh tế - xã hội…

· Ông Lê Trí Dũng, Giám đốc Ban Quản lý di tích văn hóa tỉnh Đồng Nai khẳng định: Sông Đồng Nai được các nhà khoa học trong và ngoài nước tôn vinh là “dòng sông văn hóa” vì tồn tại một nền văn minh cổ. Năm 2009, để phục vụ công tác lập hồ sơ trình UNESCO công nhận VQG Cát Tiên là di tích thiên nhiên, văn hóa thế giới, các chuyên gia đã điều tra khảo sát cổ học vùng và phụ cận. Sông Đồng Nai là dòng sông văn hóa và việc lên tiếng bảo vệ những giá trị di sản văn hóa khảo cổ khu vực Cát Tiên - Sông Đồng Nai là việc làm hết sức cấp bách và có ý nghĩa.

· Ông Trần Văn Thành, Giám đốc vườn quốc gia Cát Tiên bày tỏ: Đứng ở góc độ bảo tồn, tôi hoàn toàn không ủng hộ công trình này, nên cần hài hòa bài toán kinh tế và bảo tồn.

“Xét về bảo tồn, vườn quốc gia Cát Tiên không nên có thêm một công trình như vậy. Đây là nơi duy nhất ở Việt Nam mà du khách tham quan có thể quan sát trực tiếp được bò rừng, nai… đi lại vào ban đêm”.

“Nếu làm một công trình mà phá vỡ cảnh quan môi trường, tác động xấu đến hệ động, thực vật phong phú của vườn quốc gia thì có nên không?”, ông Thành đặt câu hỏi.


Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}