Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Văn hóa:

 

Tết Hàn thực của người Việt hướng về tổ tiên, nguồn cội

Vũ Xuân Bân | Thứ Tư, 02/04/2014 14:39 GMT +7
Hôm nay, mùng 3/3 (âm lịch), không khí đón Tết Hàn thực tràn ngập khắp các địa phương trong cả nước, nhất là ở Thủ đô Hà Nội và các thành phố lớn, những hàng bánh trôi, bánh chay mọc lên san sát. Theo phong tục, vào ngày Tết Hàn thực - ngày Tết cổ truyền có ý nghĩa làm các "món ăn lạnh" (Hàn thực), người Việt thường làm bánh trôi, bánh chay, nấu xôi chè lễ Phật và cúng gia tiên, hướng về nguồn cội.

Tuy thế, không phải ai cũng biết ý nghĩa cũng như nguồn gốc của ngày Tết hàn thực bắt nguồn từ đâu?

Tương truyền, Tết Hàn thực ở Việt Nam bắt nguồn từ một điển tích của Trung Quốc mà vẫn được lưu truyền cho tới ngày nay.
 


Bánh trôi, bánh chay

 

Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng niệm Giới Tử Thôi.

Cũng từ đó, ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày Tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất. Vào những ngày này, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất.

Mặc dù có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng, mang đậm chất Việt. Vào ngày này người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực.
 

Tết Hàn thực của người Việt không liên hệ tới Giới Tử Thôi mà những món ăn ngày này làm ra đều được cúng gia tiên với ý nghĩa con cháu đều hướng về tổ tiên, nguồn cội. Và cũng trong dịp này, dù ai đi đâu, ở đâu đến ngày mùng 3/3 âm lịch cũng cố gắng về với gia đình để được đi tảo mộ, để cùng nhau ngồi bên mâm cơm sum họp gia đình.

Ngay từ sáng sớm, trên khắp nẻo đường đất nước từ Lạng Sơn -Hà Nội - Đà Nẵng - TP Hồ Chí Minh- Tây Nguyên - Cần Thơ đến Mũi Cà Mau, chúng ta đều bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ cười nói vui vẻ, tay thoăn thoắt nhào nặn, viên bánh và luộc những chiếc bánh tròn tròn, nhỏ xinh để thắp hương gia tiên. Khi bày ra đĩa, người ta thường rắc vừng (rang vàng, xát bỏ vỏ) lên trên bánh hoặc dùng nước hoa bưởi và một ít sợi dừa nạo lên trên sản phẩm, sau đó ăn nguội.


Ngày nay, để Tết Hàn thực thêm phong phú, nhiều chị em thích nặn bánh trôi, bánh chay với nhiều màu sắc lạ mắt như màu xanh, cam, vàng, tím,…nhưng cách pha chế màu hoàn toàn tự nhiên từ lá dứa, từ gấc, bắp cải tím, cà rốt... Để làm được những bánh này, đòi hỏi chị em phải có thời gian và sự kỳ công, tỉ mỉ. Ở một số vùng, người ta làm thêm món bánh nhót, cách làm tương tự bánh chay nhưng chỉ khác hình dáng được người dân nơi đây nặn giống như trái nhót lạ mắt.

Và những truyền thống này đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, để rồi cứ đến ngày Tết Hàn thực, người người nhà nhà lại nô nức chuẩn bị làm bánh trôi, bánh chay. Với mùi thơm phức của đỗ xanh, đường mật, không khí tết dường như trở nên sôi động và ý nghĩa hơn.

Ẩm thực trong ngày Tết Hàn thực tuy không phong phú về chủng loại nhưng nhờ có sự sáng tạo của nhiều chị em nội trợ mà bánh trôi, bánh chay ngày này lại trở nên đa sắc và sặc sỡ.
/.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}