Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Môi trường:

 

Thái Nguyên: Góc khuất dưới chân núi Hồng (2)

Song Hỷ | Thứ Năm, 26/09/2013 06:32 GMT +7
(Văn Hiến) - Bài 2. No khói bụi và khát nước uống
JPEG - 26.9 kb
Xe của mỏ than Núi Hồng tạo bụi mù trời khu vực Xóm Mới

 

Núi Hồng!. Một cái tên đẹp mỹ miều chẳng biết có từ bao giờ? Nhưng nó rất thực tế, khi ngọn núi này đã đem lại cuộc sống êm đềm cho hàng vạn cư dân núp dưới chân núi. Những tháng năm bao cấp khó khăn về lương thực, mảnh đất ven chân núi Hồng là vựa lúa, sắn, bí đỏ, mía… cung cấp thứ ăn cho muôn dân trong vùng. Những guồn nước trong xanh, ngọt ngào từ ngọn núi này giúp cư dân các xã quanh núi Hồng như: Yên Lãng, Na Mao, Minh Tiến, Phúc Cường thoả sức trồng lúa, nuôi cá. Nay, ngọn núi bình yên này đang bị con người “xẻ thịt” lấy tài nguyên phục vụ nhu cầu phát triển đất nước. Hệ luỵ của nó là cuộc sống người dân bị đảo lộn. Ô nhiễm môi trường, nguồn nước đã diễn ra hàng chục năm qua, làm cho dân cư gần mỏ cực khổ…

Đã nhiều năm lặng lẽ trôi qua, hàng trăm hộ dân cư ngụ gần moong khai thác than của mỏ than Núi Hồng tại các xóm: Đồng Bèn, Cây Hồng, Xóm Mới, Chiến Thắng, Tiền Phong, Đồng Ỏm, Đồng Cẩm xã Yên Lãng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên phải chung sống với ô nhiễm khói bụi, tiếng mìn nổ ồn ào, giếng cạn nguồn nước, ô nhiễm cả nguồn nước sản xuất. Nhiều người chịu không nổi, họ phải bỏ nhà đi tha phương cầu thực. Người nào ở lại bám trụ chỉ mưu sinh bằng nghề mót than ở các bãi thải cũng cơ cực hết chỗ nói, chưa ai biết tương lai phía trước của họ sẽ đi về đâu, vì mỗi lần mỏ mở mới moong khai thác, người dân lại náo loạn di tán…

Khói bụi bao phủ

Ai mới nghe cái tên Xóm Mới sẽ nghĩ ngay rằng: Xóm Mới là được chia tách từ một xóm lớn ra, hay Xóm Mới là nơi mới định canh định cư… Còn hiểu theo cách lịch sự hơn là xóm văn minh sạch sẽ. Thế nhưng, ít ai tưởng tượng nổi con đường dẫn từ trung tâm xã Yên Lãng vào xóm này lại xồm xộp toàn bụi than. Chiếc xe máy cà tàng của chúng tôi chạy qua là mùi mịt bụi than bốc hoả. Bụi than bám đặc vành xe, quần áo. Khi chúng tôi đến một nhà dân trong xóm, thì mặt mũi nhọ nhem như kẻ vừa đi mót than rơi. Theo người dân phản ánh, thì chỉ một chiếc xe của mỏ chạy ù qua là khói bụi tung bay mù trời. Người dân nơi đây hay nói đùa “dân Xóm Mới đã no khói bụi nhưng chỉ đói cơm và khát nước”.

Khói bụi bay mù mịt cả lúc ngủ lẫn khi thức, vì mỏ Núi Hồng thường khai thác cả ngày lẫn đêm. Bụi ở đây dày đặc đắp kín các cành lá, mái nhà dân. Chúng tôi dừng chân lại nhìn cho kỹ thì đâu cũng một màu đen xám xịt… Để tìm hiểu thực hư sự việc, chúng tôi vào một nhà dân gần đường. Thấy chiếc ghế bị phủ đen bụi tham, chị chủ nhà vừa lau ghế cho khách vừa nhăn nhó kể khổ: “Các chú ơi, ở đây khổ lắm, chỉ cần vài tiếng không lau thôi, là bụi kín mặt bàn ghế rồi, sống gần mỏ than Núi Hồng khổ thế đấy. Cái ăn chẳng có, nước dùng phải đi xin từng can, nhưng bụi thì dày đặc khắp nhà, dân thì bệnh tật cả rồi biết làm sao được…”.

Ngồi một lát, mọi người trong xóm biết nhà chị có người lạ đến chơi, họ cũng đến tiếp chuyện khách. Khi được hỏi về cuộc sống của bà con nơi đây, chị chủ nhà và mấy người dân trong xóm chỉ biết kêu trời và kể lể những nỗi thống khổ mà nay chẳng biết phải làm thế nào thoát được. Đơn cử phía trước nhà chị một ngọn núi thải mỏ than lù lù trước mặt. Chỉ một cơn gió to là đất, bụi bay cả vào bát cơm. Các chị cho biết: Xóm Mới này có hơn 60 hộ, thì khoảng 40 hộ sống gần bờ moong khai thác than, nhà cửa nhiều hộ bị lún nứt chẳng ai chịu đền bù, hay các hộ bị thu hồi hết đất rồi chẳng lấy gì mà sống nữa. Hơn chục năm nay, những hộ ở lại bám trụ xóm này phải chịu cảnh khói bụi mỗi khi mỏ nổ mìn, xe chở than và đất thải lên bờ moong thì bụi bay mù mịt. Chẳng ai chịu trách nhiệm giúp di dân khỏi nơi đây để bớt khổ. Cũng do khai thác sâu, nhiều gia đình trong xóm có giếng nước bị khô cạn và phải đi xin nước ăn hàng ngày. Mất nước và kêu mãi chẳng cấp nào xem xét giải quyết. Một số hộ có nhân lực đã lên trên sườn núi Hồng cách nhà khoảng hơn 2 km, cùng góp tiền mua ống nhựa dẫn nước trên khe về sinh hoạt. Mỗi đường nước dẫn về đủ chu cấp cho khoảng 3 gia đình dùng tằn tiện. Còn hộ nghèo, nhà neo túng lao động thì chỉ một điệp khúc duy nhất là đi xin nước ăn quanh năm.

Trên núi Hồng cũng chẳng có nước nhiều, mỗi khi mùa đông đến, các hộ lại nháo nhác đeo can nhựa sang xóm bên đi xin từng gáo nước ăn. Gia đình anh Nông Văn Sơn, cư ngụ ngay gần bờ moong khai thác hơn chục năm qua rất khổ vì bụi bặm. Sợ bị ảnh hưởng sức khoẻ của hai con nhỏ và mẹ già, vợ chồng anh đã xin đề xuất với chính quyền và mỏ để được đền bù hết nhà cửa để di nhà đi nơi khác. Thế nhưng, chẳng cấp nào xem xét giải quyết. Hàng ngày xe tải của mỏ chạy qua lại sát lưng nhà, bụi than bay phủ kín đồ dùng, mọi thứ đều nhọ nhem màu than đen. Khi moong khai thác sâu, giếng nước bị cạn, anh cùng các hộ gia đình mất nước đề nghị các cấp làm giúp dân trong xóm một giếng nước ăn. Cả phía mỏ và chính quyền xã, huyện chẳng thấy ai đến giải quyết, anh đành bấm bụng nhịn ăn để cùng 2 gia đình nữa góp tiền mua ống nhựa dẫn nước trên núi Hồng về ăn. Do đường dẫn nước xa, ống nhựa lại nhỏ và thường xuyên bị rác làm tắc, khi lại bị gia súc dẫm hỏng nên việc chăm sóc, sửa chữa đường nước rất vất vả, chẳng khác gì mấy hộ đi xin nước ăn.

Cuộc sống bị đảo lộn

Từ khi Công ty than núi Hồng mở thêm moong tại Xóm Mới, không chỉ đem khói bụi tiếng ồn đến với mọi nhà, cảnh mất nước ăn và thiếu lương thực hiển hiện rõ vì cuộc sống nơi đây bị đảo lộn. Nhiều hộ dân đang ở mức khấm khá nhất nhì Xóm Mới những năm 1990 của thế kỷ trước, nay bị mất hết đất trồng lúa, gia cảnh họ đã vào mức khốn cùng. Nhiều nông dân mất ruộng đất sản xuất đang bị đẩy vào đường cùng, ngõ cụt của cuộc sống khi họ phải vật lộn để kiếm đủ gạo ăn qua ngày đã là quá khó.

Trong nước mắt thâm đục của thời gian và sự tiếc nối, bà Nông Thị Đắc nhớ lại cái ngày hai buổi ra làm đồng, ruộng lúa tốt bời bời. Năm nào thu hoạt xong thóc lúa cũng đầy bồ, gà lợn đầy sân con cháu đoàn tụ. Gia đình bà ai cũng khen là kinh tế thuộc diện nhất xóm, thì nay trở thành người nghèo khó nhất. Tất cả cũng chỉ vì không còn đất trồng lúa, chỉ vì mỏ thu hồi hết đất sản xuất. Số tiền được bồi hoàn chỉ đủ làm nhà ở và ăn được vài tháng là hết. Sau đó, cả nhà vào cuộc làm thuê từ gánh gạch, phụ hồ kiếm sống. Công việc chật vật lại không đều đặn như làm ruộng nên khó khăn chồng chất, đến giờ bữa kiếm bữa ăn. Cứ hết mồ hôi là hết tiền. Trong cảnh chật vật ấy, bà chỉ mong ước làm sao có tiền để mua ruộng và chỉ có ruộng mới giúp các con cháu của bà có cuộc sống ổn định. Còn gia đình chị Nguyễn Thị Nguyệt sau khi nhận xong tiền đền bù, cũng là lúc mỏ mở moong khai thác trên khu ruộng nhà mình. Do không còn việc làm, chị đành cùng các chị trong thôn đi mót than… Không chỉ mất nhà, mất ruộng. Một số hộ dân đang sống dở, chết dở khi nhà bị nứt lún. Họ đã gửi đơn thư kiến nghị rất nhiều lần đến các cơ quan chức năng. Có lẽ nội dung trong đơn thư của những nông dân một nắng hai sương này lời chẳng hay, chữ không đẹp, nên chẳng cấp nào của tỉnh Thái Nguyên quan tâm giải quyết cho thấu tình đạt lý (!?). Nhất là những bức xúc trong đền bù đất sản xuất, nhà cửa bị thu hồi từ những năm 2000 của thế kỷ trước vẫn chưa có hồi kết thúc. Chẳng biết đến khi nào người dân nơi đây mới tiếp cận đến công lý và hết cơ cực? Những ngày này chúng tôi đi khắp Xóm Mới, xóm Chiến Thắng, trời nắng nóng như rang, nhưng trẻ em, phụ nữ vẫn miệt mài cắp nách chiếc bao tải đi mót nhặt từ hòn than rơi để mưu sinh qua ngày. Cái nóng mùa hè cùng với sự nóng giận của bà con theo năm tháng, nên chúng tôi đến đâu cũng nghe được một câu nói chúa chát rằng:“ai làm trong mỏ Núi Hồng cũng giầu có, chức càng cao nhà càng to. Dân trong mỏ thì tiền nhiều, còn dân sống gần mỏ thì nghèo khổ hết chỗ nói, không chỉ thiếu ăn mà khát cả nước uống, chỉ vì bị mỏ than Núi Hồng thu hồi hết đất trồng lúa”.

Trong nước mắt thâm đục của thời gian và sự tiếc nối, bà Nông Thị Đắc nhớ lại cái ngày hai buổi ra làm đồng, ruộng lúa tốt bời bời. Năm nào thu hoạt xong thóc lúa cũng đầy bồ, gà lợn đầy sân con cháu đoàn tụ. Gia đình bà ai cũng khen là kinh tế thuộc diện nhất xóm, thì nay trở thành người nghèo khó nhất. Tất cả cũng chỉ vì không còn đất trồng lúa, chỉ vì mỏ thu hồi hết đất sản xuất. Số tiền được bồi hoàn chỉ đủ làm nhà ở và ăn được vài tháng là hết. Sau đó, cả nhà vào cuộc làm thuê từ gánh gạch, phụ hồ kiếm sống. Công việc chật vật lại không đều đặn như làm ruộng nên khó khăn chồng chất, đến giờ bữa kiếm bữa ăn. Cứ hết mồ hôi là hết tiền. Trong cảnh chật vật ấy, bà chỉ mong ước làm sao có tiền để mua ruộng và chỉ có ruộng mới giúp các con cháu của bà có cuộc sống ổn định. Còn gia đình chị Nguyễn Thị Nguyệt sau khi nhận xong tiền đền bù, cũng là lúc mỏ mở moong khai thác trên khu ruộng nhà mình. Do không còn việc làm, chị đành cùng các chị trong thôn đi mót than… Không chỉ mất nhà, mất ruộng. Một số hộ dân đang sống dở, chết dở khi nhà bị nứt lún. Họ đã gửi đơn thư kiến nghị rất nhiều lần đến các cơ quan chức năng. Có lẽ nội dung trong đơn thư của những nông dân một nắng hai sương này lời chẳng hay, chữ không đẹp, nên chẳng cấp nào của tỉnh Thái Nguyên quan tâm giải quyết cho thấu tình đạt lý (!?). Nhất là những bức xúc trong đền bù đất sản xuất, nhà cửa bị thu hồi từ những năm 2000 của thế kỷ trước vẫn chưa có hồi kết thúc. Chẳng biết đến khi nào người dân nơi đây mới tiếp cận đến công lý và hết cơ cực? Những ngày này chúng tôi đi khắp Xóm Mới, xóm Chiến Thắng, trời nắng nóng như rang, nhưng trẻ em, phụ nữ vẫn miệt mài cắp nách chiếc bao tải đi mót nhặt từ hòn than rơi để mưu sinh qua ngày. Cái nóng mùa hè cùng với sự nóng giận của bà con theo năm tháng, nên chúng tôi đến đâu cũng nghe được một câu nói chúa chát rằng:“ai làm trong mỏ Núi Hồng cũng giầu có, chức càng cao nhà càng to. Dân trong mỏ thì tiền nhiều, còn dân sống gần mỏ thì nghèo khổ hết chỗ nói, không chỉ thiếu ăn mà khát cả nước uống, chỉ vì bị mỏ than Núi Hồng thu hồi hết đất trồng lúa”.


Tags : khát nước
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}