Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Tác giả:

 

Tính cách Xuân Đài

Thứ Hai, 14/12/2015 03:00 GMT +7
Huy Thắng 
       

Xuân Đài vốn người thẳng thắn, trực tính. Thấy điều gì không phải thường tỏ thái độ nên nhiều người e ngại, thậm chí không thích. Về hưu sớm nhưng lương hưu có hỏi mới biết, quá thiệt thòi. Tính ra chỉ bằng một phần hai, phần ba so với những cán bộ cùng trang lứa. 

Tôi vào Thành phố Hồ Chí Minh lần naỳ muốn đến thăm người bạn Xuân Đài, nghe nói giờ không được khoẻ nhưng gặp khó vì mất chiếc điện thoại trong chứa danh sách bạn bè. Đành liều, cứ hai, ba lần chuyển xe buýt từ Thủ Đức, nơi tôi trú ngụ trong những ngày ở Sài Gòn, tìm đến chung cư Nguyễn Biểu, bên quận Năm, nơi ở trước đây của bạn. Nhưng căn hộ quen thuộc này nay đã là một người khác. Chủ mới cũng không biết người bán lại căn hộ cho mình chuyển đi đâu. Đang bần thần không biết hỏi ai thì một cậu xe ôm lao tới :- Bố đi đâu con chở ? Tôi lắc đầu. -Thì bố muốn tìm ai ? Tôi nêu tên một cách cầu âu, không chút tin tưởng. Bất ngờ cậu xe ôm reo lên : -Con biết, chú nhà văn để râu dài ấy thì con biết, nhưng bây giờ chú ấy ở xa đấy. Mãi tận Đồng Nai lận. Mừng rỡ tôi leo ngay lên xe rồi hối hả : - Vậy cho chú tới luôn.
        
Trên đường đi cậu xe ôm cho biết, hồi nhà văn Xuân Đài còn ở cùng chung cư, thấy ông già một thân một mình thì cậu hay qua lại, rồi  nên thân. Cậu còn khoe: -Ổng còn tặng con mấy cuốn sách ổng viết đấy. Truyện toàn thấy nói về những người nghèo chúng con thôi.
   
Bây giờ tôi nhớ ra, Xuân Đài vốn được coi là con người của đường phố. Bạn bè, người quen biết của ông ngoài những nhà văn, nhà thơ, trí thức tâm huyết cùng thời thì thường là những người lao động buôn thúng bán bưng, xe ôm, bán giải khát vỉa hè, vé số dạo… Tính Xuân Đài tếu táo, hóm hỉnh, cứ tưng tửng trước một ai, dù người đó đang là quan chức. Ông hài hước cả những chuyện mà nhiều người luôn làm vẻ quan trọng. Với ông, chỉ có lòng tốt, sự tử tế của con người  mới đáng để ông nể trọng.
       
Đến Biên Hoà còn vòng vèo qua nhiều con đường, rồi qua cả các con hẻm chẳng có tên, chẳng có số nhà. Vậy mà cậu xe ôm cứ lao vun vút. Nếu không gặp thổ công này thì có nhắn địa chỉ cũng đành chịu chết.
       
Đi mãi rồi cũng đến nơi. Dựng xe trước một căn nhà nhỏ, mái tôn, cửa sắt hoen rỉ, cậu xe ôm tắt máy rồi vẻ rất quen thuộc, đập cửa ầm ầm. Xuân Đài trong nhà ló ra. Gặp bạn cũ cả hai chúng tôi mừng rỡ, chuyện trò lan man quên cả vào nhà. Hỏi sao không ở Sài Gòn mà chuyển về đây? Xuân Đài nói, thấy ở Sài Gòn một mình, sợ có vấn đề gì nên các cô em bảo con cái đón mình về để chúng tiện chăm sóc. Có xa trung tâm và chật chội một chút nhưng yên tâm. Mải chuyện đến khi cậu xe ôm đánh tiêng: Con chào hai ông, con về , thì tôi mới xực nhớ. Lúc cầm tiền xe , cậu xe ôm đếm đếm rồi đưa lại tôi: -Ông là bạn của ông Xuân Đài nên con bớt ông mấy chục.
     
 Nhà văn Xuân Đài nom khác nhiều so với lần gặp mấy năm về trước. Râu tóc để dài, đã bạc trắng, bước đi chậm chạp, rõ ra là một ông già. Mà cũng đâu còn trẻ gì, tám mươi rồi. Xuân Đài họ Lê, sinh ra ở Vinh nhưng quê Hương Sơn – Hà Tĩnh, làng Xa Lang, đất học. Năm tuổi, mẹ mất, sau đó anh em phân tán làm ăn sinh sống mỗi người một nơi suốt trong Nam, ngoài Bắc. Xuân Đài đang học phổ thông, tuổi mới 15, 16 nhưng vì gia đình khó khăn nên đã phải bỏ học tự kiếm sống, đi thanh niên xung phong bôn ba khắp Tây Bắc rồi lại Việt Bắc. Quăng quật lao động tận mãi trên mỏ apa tit- Lao Cai những năm còn rất hoang vắng. Những chuyện này được ông kể lại rành rẽ  trong “Tuổi thơ kiếm sống”và “ “Chuyện Cà kê “
     
Chúng tôi quen biết nhau đến nay tính ra cũng ngoài năm chục năm. Từ đầu những năm sáu mươi của thế kỉ trước, quãng năm 1960 – 61 Xuân Đài học lớp báo chí khoá đầu cùng hàng trăm học sinh, toàn những con người tuổi rất trẻ, yêu văn chương, trong trẻo, mộng mơ. Sau khi tốt nghiệp ra trường đều trở thành nòng cốt tại các tờ báo còn hiếm hoi ngày ấy. Trần Hoài Dương về Tạp chí Học Tập, ( nay là Tạp chí Cộng Sản ) Hoàng Quốc Hải về báo Vùng Mỏ…còn Xuân Đài về báo Việt Nam Độc lập, trên Thái Nguyên. Khi đó tôi công tác ở Sở  Văn hoá khu tự trị Việt Bắc, hai cơ quan cách nhau chỉ mấy bước chân. Gặp gỡ rồi thân thiết, gắn bó.  
    
Xuân Đài vốn người thẳng thắn, trực tính. Thấy điều gì không phải thường tỏ thái độ nên nhiều người e ngại, thậm chí không thích. Về hưu sớm nhưng lương hưu có hỏi mới biết, quá thiệt thòi. Tính ra chỉ bằng một phần hai, phần ba so với những cán bộ cùng trang lứa. Ông vào Sài Gòn sống cùng con cái. Những ngày này nơi thành phố luôn nhộn nhịp nhưng Xuân Đài lại đơn độc. Không may mắn trong những cuộc hôn nhân, ông dồn tình cảm vào cô con gái lớn, chỗ dựa tinh thần của ông. Nhưng người con ấy rồi cũng bỏ ông ra đi sau một cơn bạo bệnh.
    
Nhiều người hỏi lương ít vậy, làm sao sống ? Ông bảo tổ chức người ta nói sao thì biết vậy, thắc mắc đâu có được. Hơn nữa, bản tính ông tự trọng nên không thấy ông tỏ thắc mắc hay bất mãn. Và để có thể tồn tại, tất nhiên phải tìm việc làm thêm. Ông quan niệm, việc gì ông cũng có thể cố gắng làm nếu đó là công việc lương thiện và phù hợp sức khoẻ. Bởi thế nên có thời gian ông làm thêm cả việc của một người chở xe ôm, thậm chí đạp xích lô. Nhưng là một tay xích lô không giống ai. Có lần đón một bà nhà quê từ ga Hà Nội đi tìm người nhà, chở  mãi mới đến nơi, loay hoay rất lâu rồi  bà đỏ mặt lúng túng nói  không đủ tiền. Nhìn khuôn mặt thật thà, tội nghiệp của bà nhà quê, Xuân Đài  không lấy số tiền ít ỏi bà đưa mà còn lục tìm trong túi lấy thêm  tiền của mình dúi vào tay bà. Ông đạp xe đi xa rồi mà bà nhà quê cứ ngẩn ngơ nhìn theo mãi.
      
Hồi làm Tạp chí ở Uỷ ban dân tộc trung ương ông theo học tổng hợp sử, lại qua nhiều năm viết văn, làm báo nên khi nghỉ hưu bạn bè quen biết mới mời ông làm thỉnh giảng tại trường báo chí, phát thanh, truyền hình phía Nam. Nhiều học trò ông sau này ra trường, trở thành tiến sĩ, thạc sĩ nhưng họ vẫn nhớ, vẫn trọng tư cách và những bài giảng sâu sắc  của ông. Khi ông không còn tham gia giảng dạy thì vì quí trọng, ấn tượng với những bài giảng của thầy nên họ vẫn thường xuyên qua lại  thăm hỏi. Lúc tuổi cao , không còn sức khoẻ thì ông tập trung viết. Nào truyện ngắn, truyện dài, viết báo, viết kịch bản... Tôi biết Xuân Đài  từng rất nổi tiếng với những bài báo, phóng sự, truyện kí…và là cây bút chủ lực ngay khi về tờ báo đảng của khu tự trị Việt Bắc với những bài báo nói về  những đổi thay trên quê hương cách mạng. Rồi thời gian thường trú Lạng Sơn giúp ông có vốn sống và tư liệu để viết nên truyện dài “Tuổi nhỏ Hoàng Văn Thụ”, nói về một phần cuộc đời của nhà cách mạng kiệt xuất người dân tộc Tày. Cuốn truyện được xuất bản vào năm 1967. Cần nói thêm, khi ấy nhà văn Tô Hoài cũng có tiểu thuyết về nội dung này nhưng sách của Xuân Đài vẫn được tái bản thêm ba lần. Rất gần đây Xuân Đài còn có “Tuổi thơ kiếm sống” cũng có số lượng xuất bản khá ấn tượng, 24.184 cuốn cho lần in đầu.
  
 Xuân Đài bước vào con đường văn chương là từ thơ. Ông làm thơ nhiều nhưng ít gửi đăng báo. Từ những năm 1960 – 1970 ông đã có thơ in chung tập với Tố Hữu, Chế Lan Viên, Huy Cận…Ông chỉ duy nhất có tập thơ riêng  “ Tạ Tội “, nhà xuất bản Hội nhà văn năm 1991.  
   
 Những tưởng Xuân Đài chỉ làm thơ nhưng sau này ông lại chuyên vào văn xuôi, và dấu ấn  là truyện ngắn. Trong hai năm 2008-2009 ông đã xuất bản liền hai tập truyện ngắn có tên là :” Ba người trong hẻm Đuôi Voi “ “Hai người đàn ông và một người đàn bà ở phố Hàng Đào”. Đây là những tập truyện ngắn mang phong cách riêng khó lẫn của Xuân Đài. Có truyện được nhà xuất bản bên Pháp dịch và in lại. Xuân Đài nhất quán một phong cách, không né tránh những số phận nghiệt ngã và những vấn đề nhức nhối còn đang diễn ra trong xã hội, đặc biệt là những con người thời hậu chiến. Ngòi bút của ông như đã dám đi đến tận cùng mọi ngóc ngách từng thân phận. Ông được bạn đọc chú ý khi truyện ngắn :” Hai người lính và trận địa mới “ xuất hiện trên tuần báo Văn Nghệ, Hội nhà văn Việt Nam cách đây ít năm. Truyện kể về hai người lính, một người là quân giải phóng, một người của chế độ Miền Nam, kẻ thắng, người thua sau chiến tranh bất ngờ họ lại gặp nhau khi hai người cùng đi làm thuê cho một gia đình người nước ngoài.   
   
Bây giờ người ta luôn nói đến những vấn đề lớn lao mà thường quên mất rằng , cái cốt lõi của sự lớn lao đó chính là sự tử tế cần phải có nơi mỗi con người. Xuân Đài  không nói vấn đề gì to tát mà trong tất cả những truyện ngắn đã viết của mình thường chỉ đề cập tới số phận của những con người hết sức bình thường. Đáng nói, cả khi viết về những nhân vật dù đang ở dưới đáy cuộc sống thì tác giả vẫn muốn hướng người đọc thêm niềm tin vào lòng tốt có trong mỗi con người.
    
Chợt nhớ đến một lần trên truyền hình phát chương trình  “Lục lạc vàng “ tôi bất ngờ thấy tên nhà văn Lê Xuân Đài đã tặng nông dân  xã Xuân Thành, huyện Yên Thành- Nghệ An một đôi bò giống nhằm góp phần giúp bà con nghèo có phương tiện sản xuất. Cũng đâu ít, cả mấy chục triệu đồng. Số tiền là nhỏ, thậm chí là rất nhỏ so với tài  sản nhiều người. Nhưng tôi biết Xuân Đài nghèo, tuổi cao rồi, lương hưu thấp, sức khoẻ yếu, bệnh tật, nhất là tiền sử tim mạch đòi hỏi tốn kém thuốc thang. Tôi thắc mắc, ông cũng không dư dả gì sao không biết dành tiền lo tuổi già. Hay ông muốn nổi tiếng ? Đến đây thì Xuân Đài bỗng nổi nóng, tìm điện thoại  rồi to tiếng với ai đó. Thì ra là gọi cho cô phóng viên, học trò cũ của ông hiện đang làm ở đài truyền hình. Lại một lần nữa cô học trò chịu trận cơn bực bội của thầy. Cô biết mình sai vì khi đưa tiền ông đã rất cẩn thận dặn đi dặn lại không được nêu tên  vậy mà cô không theo yêu cầu của ông, chỉ vì cô không muốn người thầy không giống ai của mình “ áo gấm đi đêm”.  Nên khi tôi hỏi, vô tình thôi nhưng một lần nữa ông lại bức xúc. Làm việc thiện mà cốt chỉ đánh bóng tên tuổi hay nhằm quảng cáo thương hiệu buôn bán của mình thì chỉ là một trò lố bịch. Ông thì không cần điều đó. Ích gì với ông? Chẳng qua, theo ông, tuy mình nghèo, nhưng dù sao vẫn còn có chút ít lương hưu ít ỏi hàng tháng. Một đất nước vẫn phần lớn là nông nghiệp, bản thân gia đình ông cũng ở nông thôn nên ông biết bà con nông dân đến tận những ngày này vẫn còn rất nhiều người sống dưới mức nghèo khó. Muốn thoát nghèo, dựa vào đâu. Tất nhiên sự giúp đỡ của ông, dù với hoàn cảnh của ông số tiền là lớn, và đã phải chắt bóp  dành dụm phòng khi có việc nhưng sẽ chỉ như cát bỏ biển nếu như cả cộng đồng mặc ai nấy sống mà không nhìn về đồng loại. Tính cách Xuân Đài là vậy./.
      
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}