Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Bản PDF:

 

Vai trò của LOGO trong nhận diện thương hiệu doanh nghiệp

Lê Minh Quang | Thứ Bảy, 22/08/2015 13:04 GMT +7
Miền Tây Nam Bộ không chỉ là vựa lúa lớn, mà còn là vùng đất có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, cho đến nay ngành công nghiệp thủy sản ở đây vẫn chưa phát phát triển xứng tầm với tiềm lực cũng như các điều kiện vốn có của nó. Một trong những nguyên nhân quan trọng của vấn đề trên là do chiến lược phát triển thương hiệu của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ chưa được quan tâm, đầu tư đúng mức. Qua khảo sát 127 logo của các doanh nghiệp trong lĩnh vực nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu thủy sản có tên trong Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) ở miền Tây Nam Bộ, chúng tôi chỉ ra các đặc điểm tạo hình trong thiết kế, từ đó cho thấy những mặt mạnh, mặt yếu của logo trong hệ thống nhận diện thương hiệu nói chung.
 
Trong hệ thống nhận diện thương hiệu của một doanh nghiệp, logo là một yếu tố quan trọng làm nổi bật thương hiệu, tạo dấu ấn riêng của doanh nghiệp. Có khá nhiều khái niệm về logo, song theo chúng tôi, về mặt tạo hình, logo là một thiết kế đặc biệt của đồ họa, được cách điệu từ chữ viết hoặc hình vẽ mang tính tượng trưng của chủ thể, có tác dụng liên tưởng, gợi nhắc đến mục đích sử dụng của chủ thể. Đôi khi logo không chỉ đơn giản là những chữ cái hoặc hình vẽ mà còn là một thực thể không thể tách rời trong việc liên tưởng đến thương hiệu.
 
Đặc điểm bố cục, tạo hình chung
 
Qua khảo sát 127 logo của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ, chúng tôi nhận thấy cấu trúc logo chủ yếu được trình bày trên hai dạng cơ bản: logo theo dạng chữ (24 doanh nghiệp) và logo theo dạng kết hợp giữa chữ và hình biểu tượng (103 doanh nghiệp). Trong đó, logo được thiết kế theo bố cục hình tròn có số lượng là 54 (42,52%), hình vuông 3 (2,36%), hình chữ nhật 13 (10,23%), hình tam giác 4 (3,15%), hình thoi 5 (3,93%), hình bán nguyệt 3 (2,36%); có một hình nhấn trong một dòng chữ là 10 (7,87%), một đường cong 1 (0,78%), hình thể tự do 35 (27,56%).
 
Qua đặc điểm bố cục logo, có thể thấy, những bố cục tạo hình này không hoàn toàn ngẫu nhiên mà là thông điệp của doanh nghiệp và ẩn sau đó là cả yếu tố ngành nghề và văn hóa vùng miền.
 
Hình tròn là một trong những hình quen thuộc nhất với loài người, nó xuất hiện nhiều trong các biểu tượng, ký tự, bảng chữ cái, tới nay là các logo và thương hiệu. Theo Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, hình tròn biểu trưng cho sự hoàn hảo, mặt trời, sự nguyên khởi, những thành quả sáng tạo (1). Trong thiết kế logo nói chung và logo của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ nói riêng, hình tròn và dạng tròn được sử dụng nhiều nhất, vì nó biểu trưng cho sự rực rỡ (mặt trời), mang lại cảm giác ấm áp của sự thành công, đồng thời cũng gợi lên ấn tượng về sự tin tưởng, năng động và sâu sắc. Hình tròn trước tiên được biết đến là một điểm trải rộng. Điểm và hình tròn có những đặc tính tượng trưng chung là hoàn hảo, thuần nhất, không có sự phân biệt hoặc phân chia. Những vòng tròn đồng tâm biểu thị các cấp độ của sự sinh tồn, hệ thống thứ bậc. Sự vận động theo vòng tròn là hoàn hảo, không sự khởi đầu, không kết thúc, không biến dạng; tất cả làm cho nó có đặc trưng của thời gian. Hình tròn còn đặc trưng cho bầu trời với vận động vòng tròn không biến đổi của nó.
 
Trong khi đó, hình vuông được xem là biểu tượng của đất. Theo Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, "khối vuông trung tâm với những hình vuông, những ô bàn cờ, những ô eke, những điểm truyền cho ta ý niệm về một thế giới vật chất được tạo dựng, có giới hạn tồn tại trong không gian và thời gian” (2). Có lẽ rất khó để nói rằng hình vuông là hình đối lập với hình tròn, nhưng thực tế khi nhắc đến hình tròn người ta hay nghĩ là tròn thì đối lập với vuông. Trong ngôn ngữ ký hiệu và biểu tượng cũng gần như thế. Hình vuông và hình tròn vừa có ý nghĩa đối lập, vừa có ý nghĩa bổ sung và bù đắp cho nhau. Hình vuông được sử dụng nhiều và rộng rãi trên toàn cầu trong ngôn ngữ các biểu tượng. Nhưng điều kỳ lạ, hình vuông luôn khó nhận thấy hơn rất nhiều so với hình tròn, hay ít nhất là nó rất trầm trong việc khuấy động thị giác. Hình vuông là biểu tượng của đất, đối lập với trời là hình tròn. Nhưng ở một cấp độ khác, nó cũng là biểu tượng của vũ trụ được sáng tạo, bao gồm cả đất lẫn trời. Trong văn hóa Việt Nam, hình vuông và hình tròn thường đi đôi trong nhiều trường hợp, chúng gắn liền với nhau để biểu thị cho sự kết hợp thuận lẽ trời và tạo kết quả tốt lành mà bản thân chúng được coi là hai hình hoàn hảo nhất.
 
Hình thể tự do được trình bày khá nhiều trong logo của các doanh nghiệp thủy sản cũng phần nào phản ánh tính cách, môi trường văn hóa của xứ sở. Môi trường sông nước ở Tây Nam Bộ đã tạo nên một tính cách con người chất phác, thẳng thắn, phóng khoáng, cởi mở, hào hiệp. Có lẽ vì thế, hình dạng trong logo cũng được thiết kế sử dụng rất phong phú, ấn tượng và khá đặc biệt.
 
Logo thiết kế tạo hình theo dạng chữ
 
Logo được thiết kế chỉ có chữ mà không có hình với nhiều dáng vẻ và mẫu chữ khác nhau, nhưng chủ yếu là mẫu chữ cơ bản, chân phương dễ đọc, dễ nhớ, gợi được những liên tưởng sâu xa về tính chất của doanh nghiệp mà nó làm đại diện. Logo sử dụng dạng chữ thường chữ thiết kế chủ yếu là tên thương mại, hoặc chữ viết tắt tên thương mại, cũng có thể là chữ tên doanh nghiệp kết hợp với dùng chữ cái viết tắt tên của doanh nghiệp đó.
 
Logo dạng này thường không có họa tiết minh họa cho thông điệp trên logo, vì tự bản thân chữ đã nói lên được ngữ nghĩa để truyền đạt thông tin của doanh nghiệp. Logo dạng chữ nhiều khi được thiết kế tạo ra không hẳn là một font chữ cụ thể có sẵn, mà còn được sáng tạo thêm để tạo nên một kiểu cách riêng.
 
Qua phân loại, chúng tôi rút ra một số đặc điểm sau:
 
Về đường nét, logo dạng này ít và thậm chí không sử dụng đường nét tạo hình, mà chủ yếu sử dụng nét của các con chữ kết hợp với nhau tạo thành một bố cục chung cho logo.
 
Về không gian, mỗi một logo được giới hạn về kích thước và không gian khác nhau, các thành phần con chữ được bố trí nằm trong một không gian nhất định, nhưng đều phát huy được tính thẩm mỹ, ngụ ý cho hình ảnh công ty. Không gian trong logo dạng chữ thường là không gian rỗng và chiếm một diện tích lớn hơn so với phần chữ.
 
Về bố cục, các con chữ được sắp xếp một cách gọn gàng, đơn giản, thường ở phần trung tâm của hình chu vi và theo lối đăng đối giả (do tính chất và đặc điểm của các con chữ khác nhau), nhưng vẫn tạo được sự khúc chiết và mang lại cảm giác hài hòa.
 
Về hình thức, chủ yếu được thiết kế sử dụng theo dạng hình thoi và hình chữ nhật, bên cạnh đó các hình có dạng tròn và một điểm nhấn trong một dòng chữ cũng được đưa vào sử dụng.
 
Về màu sắc, được tiết giản tối đa và luôn có một màu chủ đạo cố định xuyên suốt trong logo (thường là màu xanh dương), tạo được dấu hiệu nhận biết. Sử dụng yếu tố tương đồng (tạo tông màu hài hòa, nhẹ nhàng) gây sự liên tưởng mạnh (màu của nước) vừa đặc trưng của ngành thủy sản, vừa mang đặc trưng của vùng miền sông nước.
 
Kiểu chữ thường được sử dụng là kiểu chữ chân phương, dễ đọc như chữ Arial Black đơn lẻ, chữ HP Aztekin kết hợp với chữ Arial Black; chữ Arial Black với một dạng chữ đã được cách điệu; hoặc chữ thường, được viết in hoa và viết thường đứng thẳng, nhưng đặc điểm chung là dễ nhận biết.
 
Logo dạng chữ thường dùng tên gọi thương mại, tức là tên phiên âm tiếng Anh (viết tắt hoặc không). Ví dụ: Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủy sản thực phẩm An Giang là tên doanh nghiệp, nhưng lại lấy tên thương mại AFIEX dùng làm logo, hay Công ty cổ phần thủy sản Bạc Liêu có tên thương mại là BAC LIEU FIS, nhưng khi thiết kế sử dụng lại lấy tên chữ cái viết tắt của là BLF làm logo...
 
Hầu hết các doanh nghiệp đều lấy tên thương mại đặt tên gọi cho công ty, bởi vì tính chất là ngắn gọn, đơn giản tĩnh lược hơn, nhằm quốc tế hóa, tạo sự phân biệt cao và thuận lợi trong kinh doanh, in ấn, quảng cáo...
 
 Nhìn chung các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ thường ít sử dụng logo theo dạng chữ vì như thế, logo không mang đến sự cảm nhận trực tiếp về lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp, mà nó chỉ thích hợp và đang được sử dụng cho sự tập trung nhận biết tên thương hiệu của công ty là chính.
 
Logo kết hợp giữa chữ và hình
 
Logo dạng kết hợp này thường có thể tách rời nhau hoặc lồng ghép vào nhau (hình trong chữ). Bản thân việc thiết kế và sử dụng logo dạng này đã mang tính giản ước tối đa rất rõ, hình ảnh được khái quát và cách điệu cao, chữ viết chân phương, ngắn gọn, dễ đọc, bố cục đạt hiệu quả về mặt nhận biết.
 
Thiết kế sử dụng logo dạng kết hợp giữa chữ và hình biểu tượng mang lại hiệu quả truyền thông rất lớn, cũng như phản ánh được một cách rõ ràng về hình ảnh của công ty. Thường thì các hình biểu tượng vẫn mang yếu tố chính, nhưng vẫn có logo mà chữ lại là chính, các hình tượng được thiết kế khá đơn giản, mang tính tượng trưng cao. Các hình ảnh mang nét cụ thể, ít có tính trừu tượng, nhằm bổ sung phần diện mạo và phong cách của của công ty, làm biểu tượng đại diện cho công ty, đặc biệt là cho sản phẩm kinh doanh của doanh nghiệp bằng một sự liên kết cụ thể hay bằng liên tưởng nào đó, nhưng đều tập trung diễn tả cho sự nhận biết thương hiệu và dòng sản phẩm cũng như lĩnh vực kinh doanh của các doanh nghiệp.
 
Bên cạnh đó, một số logo lại có hình và chữ gây cảm giác tranh chấp, có khi hình không được chắt lọc, còn mang tính liệt kê, tham diễn tả chi tiết, gây nên sự rắc rối, chật chội hay rời rạc, đơn điệu giữa các yếu tố tạo hình với nhau, chưa khai thác được giá trị hình ảnh và tính thẩm mỹ, nói cách khác, mức độ minh họa nhiều hơn tính chất logo.
 
Nhìn chung, logo dạng này có ba hình thức thiết kế chủ yếu: chữ chính hình phụ, hình chính chữ phụ, chữ và hình ngang nhau. Trong đó, chữ chính, hình phụ có 18 logo (17,47%); hình chính, chữ phụ có 55 (53,40%), chữ và hình ngang nhau có 30 (29,13%). Khảo sát các thiết kế tạo hình này, chúng tôi rút ra một số đặc điểm sau:
 
Nhìn một cách tổng thể thì logo của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ tương đối thống nhất trong đa dạng (đa dạng về hình dáng bố cục, chữ viết). Đặc điểm chung phổ biến nhất và dễ nhận thấy trên logo là hình ảnh con cá, con tôm, sóng nước đã được cách điệu... Tất cả được khái quát đơn giản, dễ nhớ, tạo khả năng dễ chấp nhận, dễ suy diễn. Nhưng chính những dạng tính biểu tượng này lại ít có khả năng thích nghi trong các thị trường thuộc khu vực khác nhau do thường dùng các hình ảnh mang ý nghĩa sẵn có theo một nền văn hóa riêng mà ít sử dụng những hình ảnh mới, gắn chúng với các liên tưởng về sản phẩm. Thực tế thì những dạng biểu tượng này trong logo của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ mang ý nghĩa tự thân về sản phẩm, nên thường không tạo cảm giác khác biệt. Dù vậy, các hình ảnh biểu tượng đó cũng đã biểu thị được những nét đặc trưng cho sản phẩm.
 
Nhìn chung, từ màu sắc, chữ viết, hình tượng đến bố cục… cơ bản của logo ở các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ khá hài hòa, nhã nhặn, không quá cầu kỳ, các ý nghĩa biểu trưng thể hiện khá tường minh. Mặc dầu vậy, hình ảnh trong logo quá tường minh cũng chưa hẳn gây được ấn tượng tốt cho người xem. Đa số các logo của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ đều có những hình ảnh và ý nghĩa đặc trưng của ngành nghề cũng như biểu trưng cho giá trị của doanh nghiệp. Có thể nhận ra một hằng số chung trong các hình ảnh biểu trưng của nó, đó là hình con cá, tôm, các hoa văn sóng nước. Bên cạnh đó, Một điểm chung nổi bật nữa là có tỷ lệ màu xanh dương chiếm ưu thế. Những đặc điểm mang tính hằng số chung đó không chỉ đóng một vai trò quan trọng trong việc thể hiện tính chất đặc trưng của loại hình nghề nghiệp, mà còn cho thấy những nét riêng của một vùng miền mang đậm dấu ấn văn hóa sông nước. Tuy nhiên, sự lạm dụng các hình ảnh đặc trưng này ở nhiều logo đã làm mất đi tính độc đáo và đa dạng trong logo.
 
Có thể nhận thấy thương hiệu của các doanh nghiệp thủy sản ở miền Tây Nam Bộ, có xu hướng hướng nội nhiều hơn là hướng ngoại và vươn ra hội nhập quốc tế. Nhìn vào chiến lược và sứ mệnh của các doanh nghiệp, chúng ta có thể thấy rõ hơn điều này. Qua đó, có thể nhận ra xu hướng chung của các doanh nghiệp là ưu tiên cho thị trường trong nước nhiều hơn là thị trường quốc tế và hội nhập.
_______________
1, 2. Alain Gheerbrant-Jean Chevalier, Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, Nxb Đà Nẵng, 1997, tr.415, 419.
 

Nguồn: Tạp chí VHNT số 360

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}