Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Tuần tin:

 

Văn hóa - Một năm nhìn lại

Vũ Xuân Bân | Thứ Hai, 23/09/2013 14:25 GMT +7

(Văn Hiến) - Năm 2012 vừa khép lại với nhiều hoạt động văn hóa nổi bật và những báo động đáng chú ý.

 

Thành tích

Có thể nói năm 2012 là năm của di sản văn hóa với các sự kiện “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” được UNESCO vinh danh vào Danh sách các di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại: “Mộc bản Chùa Vĩnh Nghiêm” (Bắc Giang) là Di sản tư liệu ký ức thế giới khu vực Châu Á-Thái Bình Dương; Chùa Một Cột (Hà Nội) đón nhận Kỷ lục "Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á"; Lễ công bố Vịnh Hạ Long là một trong bảy Kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới.

JPEG - 34.9 kb
Lễ hội Đền Hùng tại Phú Thọ vào tháng 3 âm lịch hàng năm được coi là ngày giỗ Tổ đã đi vào tâm thức người Việt

Để trở thành di sản văn hóa phi vật thể và vật thể được UNESCO công nhận, các hồ sơ phải đáp ứng được 5 tiêu chí nghiêm ngặt do UNESCO đề ra như tính cấp bách hay tính đại diện, có sự thực hành tốt nhất trong đời sống, có sức lan tỏa và khích lệ… và chỉ cần 1 trong 5 tiêu chí đó không đạt, hồ sơ sẽ bị trả lại. Do đó, đây không chỉ là nỗ lực của ngành văn hóa mà có sự đóng góp rất lớn của giới khoa học, các ngành có liên quan và các địa phương có di tích, di sản. Quyết định của UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” là di sản văn hóa của nhân loại đã thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tổ tiên và từ đó nâng lên lòng tự hào dân tộc và gắn kết cộng đồng. Việc ghi danh này góp phần vào việc công nhận tầm quan trọng của nghi lễ thờ cúng tổ tiên ở nhiều nước khác, qua đó khuyến khích cộng đồng vừa thừa nhận sự tương đồng, đồng thời tạo điều kiện cho sự thúc đẩy tôn trọng đa dạng văn hóa. Đây là một quyết định có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với dân tộc Việt Nam về lịch sử, văn hoá và tâm linh bởi lẽ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ ngàn đời nay là niềm tin thiêng liêng, là sức mạnh gắn kết cộng đồng, là điểm tựa tinh thần cho dân tộc Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thách thức của lịch sử để tồn tại và phát triển.

Sự kiện văn hóa nổi bật trong năm qua được ghi nhận là Trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước về văn hóa nghệ thuật và Tôn vinh nhà văn, nhà viết kịch, nhà hoạt động cách mạng lão thành Học Phi. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2012 các các danh hiệu NSND, NSUT. Giải thưởng Hồ Chí Minh được trao cho 12 tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình về văn học, nghệ thuật đặc biệt xuất sắc, có giá trị cao về văn học, nghệ thuật, có tác dụng lớn và lâu dài trong đời sống nhân dân, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển nền văn học, nghệ thuật. Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật lần thứ 3 được trao cho 128 tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình. Danh hiệu NSND được trao tặng cho 74 nghệ sĩ, danh hiệu NSUT được trao tặng cho 356 nghệ sĩ.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân; đại diện lãnh đạo nhiều bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương, nhiều địa phương, cùng đông đảo các văn nghệ sỹ, đồng nghiệp, đồng chí, thân nhân và khán giả Thủ đô đã tham dự lễ tôn vinh nhà văn, nhà viết kịch, nhà hoạt động cách mạng lão thành Học Phi. Năm 2012, ông đã tròn 100 tuổi, 80 tuổi Đảng, song ông còn rất minh mẫn, hăng say lao động, sáng tạo nghệ thuật. Những đóng góp xuất sắc của ông cho văn học nghệ thuật đã được ghi nhận bằng Giải thưởng Hồ Chí Minh (đợt 1, năm 1996). Ông cũng đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất... Đến nay, nhà văn, nhà viết kịch Học Phi đã đóng góp cho nền văn học nghệ thuật nước nhà khoảng 30 vở kịch và 9 cuốn tiểu thuyết. Hầu hết các tác phẩm của ông đều tập trung thể hiện lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, khắc họa hình tượng người chiến sỹ cách mạng.

Điểm nổi bật trong hoạt động văn hóa năm qua là Khánh thành Tượng đài Bác Hồ với các dân tộc Tây Nguyên tại Gia Lai tối 9/12/2/2012. Tượng đài Bác Hồ với các dân tộc Tây Nguyên được khởi công xây dựng từ ngày 3/10/2010. Công trình được xây dựng theo mẫu do nhà điêu khắc Phạm Bá Đua - Hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam sáng tác. Tượng Bác Hồ có chiều cao 10,8m, nặng 16 tấn, được đúc bằng công nghệ ép đồng nguyên chất. Bệ tượng bằng đá có chiều cao 4,5m. Tượng Bác quay về hướng Đông – Nam trong tư thế đang nói chuyện cùng đồng bào Tây Nguyên. Phía sau tượng Bác là bức phù điêu bằng đá rộng 600m2 được khắc chạm các hình ảnh hoạt động văn hóa, sản xuất và chiến đấu kiên cường, bất khuất của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Đây là công trình văn hóa có ý nghĩa nhân văn tiêu biểu, góp phần quan trọng giáo dục thế hệ tương lai và thể hiện tấm lòng của người dân Gia Lai cũng như đồng bào Tây Nguyên đối với Bác.

Ngoài ra, Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch vùng đồng bào dân tộc Chăm - Ninh Thuận năm 2012 và Khánh thành quần thể tháp Chăm Poklong Garai tại Hà Nội diễn ra rất sôi động. Quần thể tháp Chăm đã được khánh thành tại Làng văn hóa các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Hà Nội) nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11/2012. Đây là quần thể tháp Chăm đầu tiên được các nghệ nhân, kiến trúc sư, công nhân ngày nay xây dựng mới hoàn toàn, được thiết kế xây dựng với kỹ thuật của người chăm cổ. Công trình được khởi công từ tháng 3/2008, sau 5 năm vừa nghiên cứu vừa xây dựng, công trình đã hoàn thành đúng theo kế hoạch đề ra. Các nghệ nhân Chăm được mời ra Thủ đô Hà Nội cùng tham gia xây dựng, giám sát quần thể tháp Chăm.

Các hoạt động Ngày Di sản văn hóa Việt Nam với chủ đề "Khám phá văn minh sông Hồng"; Đêm hội tôn vinh văn hoá các dân tộc Việt Nam; Liên hoan sân khấu nghệ thuật cải lương toàn quốc 2012; Phục dựng nhạc kịch "Cô Sao", sáng tác của nhạc sỹ Đỗ Nhuận (1922-1991), vở nhạc kịch đầu tiên của âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ XX được phục dựng lần thứ 3 chính thức công diễn tại Hà Nội; Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 2 với chủ đề “Điện ảnh Châu Á- Thái Bình Dương thống nhất và phát triển” diễn ra tà 25-29/11 tại Hà Nội với sự tham dự của hàng ngàn đại biểu, diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất phim đến từ 31 quốc gia, vùng lãnh thổ...đã thu hút sự tham gia của công chúng và sự quan tâm, chú ý của dư luận xã hội.

JPEG - 33.6 kb
Niềm vui khi giành được quyền đăng cai ASIAD 18 năm 2019

Sự kiện văn hóa nổi bật nữa trong năm qua là Việt Nam giành quyền đăng cai ASIAD 18 năm 2019. Tại phiên họp toàn thể Hội đồng Olympic châu Á (OCA) diễn ra tại Macao (Trung Quốc), Chủ tịch OCA Sheikh Ahmad Fahad Al-Sabah đã công bố kết quả cuộc đua giành quyền đăng cai Asiad 18. Có tất cả 45 lá phiếu được phát cho 45 quốc gia thành viên của OCA và Hà Nội đã vượt qua Surabaya của Indonesia để trở thành địa điểm đăng cai Asiad 2019. Được đăng cai Asiad là một thắng lợi lớn của Việt Nam. Trước tiên, qua Asiad, Việt Nam sẽ quảng bá được hình ảnh của mình, được giao lưu văn hóa với nhiều quốc gia. Asiad cũng sẽ kích thích các ngành dịch vụ, du lịch phát triển.

Báo động!

Bên cạnh những việc làm được, nghiêm túc nhìn lại có những lĩnh vực văn hóa thể thao đứng trước những báo động nguy cấp. Đó là Chùa Trăm Gian (tên chữ là Quảng Nghiêm) nằm trên một quả đồi cao khoảng 50m, ở thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội, được xây dựng từ đời Lý Cao Tông, năm 1185, là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao, được xếp hạng là di tích quốc gia từ hơn 40 năm qua, là một di tích lịch sử vào hàng báu vật quốc gia đặc biệt quý hiếm bị hủy hoại để làm "mới" gây dư luận bất bình. Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức hẳn những cuộc giao ban trực tuyến để xử chuyện “hở” của các “chân dài”; lại bàn thành lập cả các đội “đặc nhiệm” để xử các ca sĩ hát “nhép”; loay hoay tìm người đẹp để làm Đại sứ Du lịch với nhiều lời ong tiếng ve... Thế nhưng, chùa Trăm gian, một di tích lịch sử vào hàng báu vật quốc gia bị phá để làm "mới" cũng như rất nhiều di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh khác bị xâm hại, thì Bộ chủ quản chỉ “kiểm tra xem thế nào”! Rồi Di tích Bác Hồ ở Nà Pậu, Bắc Kạn là nơi Bác Hồ phải bí mật sơ tán trong rừng sâu đầu năm 1951 là lúc gian khổ nhất trong kháng chiến chống thực dân Pháp, không những bị xà xẻo cả tỷ đồng khi phục dựng mà điều ngụy hại là phục dựng không đúng, xuyên tạc thực tế lịch sử, xúc phạm tình cảm thiêng liêng của nhân dân ta đối với Bác Hồ kính yêu... Rồi những tiêu cực, vi phạm pháp luật liên quan đến Giám đốc Trung tâm Điện ảnh Thể thao và Du lịch –đơn vị trực thuộc Bộ, bị báo chí phanh phui... chẳng rõ lãnh đạo Bộ chủ quản có biết hay không nhưng đến nay vẫn chưa xử lý, gây nghi ngờ và bất bình dư luận xã hội? Cứ với quan điểm, cung cách quản lý của cơ quan có trách nhiệm cao nhất đất nước đối với văn hóa như thế này, thì các giá trị văn hóa bị đảo lộn và nền văn hóa của nước nhà lâm nguy đến nơi!

JPEG - 26.8 kb
Chùa Trăm Gian- báu vật quốc gia bị phá như thế này?

Không những vây, môn thể thao “vua”- tức bóng đá- đang thực sự bị khủng hoảng sau khi AFF Cup 2012 là kỳ giải tồi tệ nhất trong lịch sử tham dự giải đấu này của đội tuyển bóng đá Việt Nam. Đội tuyển Việt Nam rời đất Thái với vị trí áp chót bảng A và chỉ có vỏn vẹn 1 điểm sau 3 trận đấu. Đây là lần đầu tiên bóng đá Việt phải bước ra bên lề cuộc chơi ngay từ vòng bảng mà không có nổi một trận thắng. Sau thất bại của tuyển Việt Nam tại AFF Cup 2012, HLV trưởng Phan Thanh Hùng đã từ chức. Thất bại của ĐT Việt Nam ở AFF Cup 2012 bị xem như là phần nổi của một tảng băng chìm đang vỡ vụn sau một thời gian rất dài bị thổi phồng bằng những giá trị theo kiểu bong bóng, đồng thời bộc lộ sự bê bối, quá yếu kém của lãnh đạo VFF.

JPEG - 33.4 kb
Hầm trú ẩn của Bác Hồ xây đầu năm 1951 không có xi măng nhưng khi phục dựng bị “bê tông hoá”, lãnh đạo Bộ VHTTDL có biết?

Cái gọi là “thành công của thể dục, thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế: 18 VĐV chính thức tham dự Olympic 2012” với sự đầu tư rất tốn kém theo tư duy “phong trào” mà không giành được huy chương nào, chỉ để học hỏi kinh nghiệm, là bài học đắt giá giữa lúc kinh tế đất nước đang gặp rất nhiều khó khăn, thách thức, chỉ để chuẩn bị tham gia các kỳ Olympic tiếp theo cũng như các đấu trường quốc tế khác.

Giành quyền đăng cai ASIAD 18 năm 2019 là điều mừng nhưng cũng đang là nỗi lo ngỗn ngang. Để một kỳ đại hội được thành công, ngoài yếu tố về tổ chức thì khía cạnh chuyên môn là rất quan trọng. Trong 2 kỳ Asiad gần đây, thành tích của đoàn TTVN đều không đạt chỉ tiêu đề ra. Gần đây nhất, tại Asiad Quảng Châu 2010, đoàn TTVN chỉ dành được duy nhất 1 tấm HCV của VĐV Teakwondo Lê Bích Phương. Đáng lo ngại hơn, thành tích của đoàn TTVN tại các kỳ Asiad liên tục đi xuống. Cụ thể vào năm 2002 tại Busan, chúng ta có 4 HCV, năm 2006 tại Doha số lượng HCV chỉ còn 2 và ở Quảng Châu chỉ còn 1.

Chính vì vậy, để xứng tầm nước chủ nhà của một kỳ Asiad, TTVN cần phải có chiến lược đầu tư về con người. Hiện tại chúng ta chưa có một chương trình đào tạo VĐV cụ thể nào cho Asiad. Thời gian tổ chức còn đúng 7 năm nữa và nó là vừa đủ để tạo ra một lứa VĐV mới đủ tầm cạnh tranh huy chương tại đấu trường châu lục. Tuy nhiên, việc đào tạo các VĐV phải có một chương trình và chiến lược cụ thể để thông qua Asiad có một mô hình đào tạo VĐV lâu dài, phục vụ cho tương lai chứ không thể “ăn xổi” theo kiểu nuôi gà chọi như hiện nay. Mặt khác, chúng ta còn nhiều công trình chưa đủ chất lượng để phục vụ đại hội và kinh tế đất nước đang trải qua thời kỳ khó khăn với nhiều bất trắc khó lường.


Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}