Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Ấn độ cách xa Việt Nam mà nền văn hóa- sử thi không xa nhau

GS.TSKH Phan Đăng Nhật | Thứ Năm, 23/03/2017 08:38 GMT +7

 Văn hóa- sử thi Ấn Độ và Tây Nguyên đại đồng mà tiểu dị. Đó là sự gần gũi nhau của hai nền văn hóa hòa bình, hữu nghị, nhân hậu , hợp tác cùng phát triển.

MỞ ĐẦU

1.Ở Việt Nam, nhiều dân tộc/tộc người có sử thi, tựu trung, Tây Nguyên là địa bàn tập trung.

2. Bài này có nhiệm vụ đối chiếu sử thi Tây Nguyên VN với sử thi Ấn độ về các phương diện: nội dung , phương pháp, quy mô và cơ sở lịch sử xã hội. 
*
I .NỘI DUNG ĐỀ TÀI TRONG SỬ THI

Tóm lại về nội dung đề tài

Sử thi Ấn Độ và Tây Nguyên đều là kho tàng của vô vàn sự kiện , làm nên vô số đề tài, tựu trung Đánh giặc/ Chiến tranh là đề tài lớn, bao trùm và là trung tâm.

II.PHƯƠNG PHÁP PHẢN ÁNH LỊCH SỬ

Tóm lại về phương pháp phản ánh lịch sử:

Nếu như ở sử thi Ấn Độ có những phần "lịch sử tưởng tượng" thì ở sử thi Êđê có những mảng lịch sử đã được nghệ thuật hóa, sử thi hóa. Và ở đây, sử thi cũng chỉ cho chúng ta bản chất củạ sự thật là tính cách, nguyện vọng của người Tây Nguyên, xu hướng tiến lên của lịch sử đương thời, nhằm vươn lên một hiện thực cao đẹp hơn sự thực hiện có. ông YWang Mlô DunDu, một nhà văn hóa có tiếng của người Êđê khi nhận xét về Đăm Xãn đã nói rất hay về điều này : "Cả truyện Đam Xăn tỏa ra một cuộc sống gần như cuộc sống thật, nhưng phong phú hơn, cao xa hơn. Đó là điểm chính làm cho người ta thích nghe truyện Đam Xăn, nghe mãi không thôi, nghe kể liền ba bốn lần cũng không chán" 6).

Trong sử thi, lịch sử không đ­ợc ghi lại d­ới dạng các sự kiện cùng với trình tự thời gian của chúng nh­ trong sử biên niên, mà là câu chuyện về các anh hùng với những chuỗi công tích của họ về các chức năng và nhiệm vụ nói trên.

III.QUY MÔ SỬ THI

Sử thi Ấn độ

Mahabhrata là tập sử thi vĩ đại của người Ấn Độ, đồng thời cũng là một tập sách vào loại lớn nhất trong văn học thế giới. Mahabharata có 18 tập, cả thảy 220.000 dòng. Công trình sưu tập và biên soạn Mahabharata thuộc về tập thể nhiều người trong vòng khoảng từ năm, sáu thế kỷ trước công nguyên cho đến đầu công nguyên mới hoàn thành. Trong tập thể người biên soạn này quan trọng là những học giả và tu sỹ Bà la môn chính thống. Họ là những người nắm độc quyền tinh thần và học vấn trong xã hội Ấn Đổ cổ đại

Sử thi thi TâyNguyên Việt Nam

Trong sử thi Tây Nguyên, các sử thi có quy mô lớn là sử thi Ba, sử thi Xtiêng và sử thi Mơ nông. Trong đó đại diện là sử thi Mơ nông.

Theo công bố của Viện Nghiên cứu Văn hóa tại tạp chí Văn hóa dân gian số 3 năm 2011 thì trong số 100 sử thi Tây Nguyên đã được xuất bản năm 2004-2007 và 2010-2011 , số sử thi đơn nguyên Mơ nông chiếm 34 tác phẩm với số lượng trang cỡ lớn (16x24 ) khoảng 12.600 trang.

Tóm lại về quy mô, sử thi Ấn Độ và sử thi Tây Nguyên đều có những tác phẩm quy mô đồ sộ, đến khổng lồ.

IV. CƠ SỞ LỊCH SỬ-XÃ HỘI

Sử thi Ấn Độ

1. Vào thời đại sử thi, Ấn Độ là một nước có trình độ phát triển khá cao. Công nghiệp đã có nghề luyện kim và sản xuất dụng cụ chiến tranh ; công nghiệp xây dựng sử dụng đá, gỗ và gạch ngói ; đã chế tạo được các mặt hàng tơ lụa, len, thảm, chăn đệm. Các nghề kéo sợi, dệt, nhuộm rất phổn thịnh và phổ biến. Thợ mộc đã đóng được nhiều bàn ghế tủ kể cả xe bò, xe kéo, tàu, giường ngủ, ghế tựa, ghê' dài. Nhiều loại thuốc khác nhau được chế ra và người chết đôi khi được ướp xác.

Ngoài rất nhiều nghệ nhân và thợ thủ công còn cố nhiều nghề nghiệp khác : dạy học, thầy thuốc và phẫu thuật viên, thương nhân, nhạc sĩ, nhà chiêm tinh, diễn viên, nghệ sĩ nhảy múa, tung hứng, nhào lộn, múa rối...

Các phường hội buôn bán và thủ công đã có một tầm quan trọng. 

Trên đây là cơ sở xã hội của sự ra đời và phát triển của sử thi Ân Độ.

Một sự kiện lịch sử chi phối đặc điểm eủa sử thi là ở các trung tâm cổ, tại thung lũng Ấn đã có sự liên kết các bộ lạc thành quốc gia. Đến đầu thế kỷ VI trước công nguyên, dầu giữa các liên minh bộ lạc quân sự có những bất hòa, nhưng đã có sự thống nhất hầu như toàn Ấn Độ vào một nhà nước chiếm hữu nô lệ.

Sử thi Tây Nguyên Việt Nam

Trong khi ỏ An Độ cổ đại đã có liên minh bộ tộc, đã hình thành nhà nước chiếm hữu nô lệ trên toàn Ân thì ở Tây Nguyên chưa xuất hiện thực sự liên minh làng. Đây là xã hội tiền giai cấp, giai đoạn tiền quốc gia.

Như vậy, nếu như sử thi Ấn Độ là sử thi cổ đại thì sử thi Tây Nguyên là sử thi cổ sơ. Không những xét về đặc điểm xã hội mà cả về mặt bản chất của người anh hùng và đặc điểm của kẻ thù cũng chứng tỏ điều đó. Thực tế lịch sử có những điểm khác nhau, sản sinh ra hai tiểu loại sử thi khác nhau. Và những điều trên đây quy định một số khác biệt giữa sử thi Ấn Độ và Tây Nguyên (trên cơ sở những mặt tương đồng của sử thi thời cổ như đã trình bày ở các phần trên).

Tóm lại về cơ sở xã hội

Xã hội Ấn Độ là xã hội cổ đại, cơ sở của sử thi cổ đại (antique epic); Tây Nguyên là xã hội cổ sơ, cở sở của sử thi cổ sơ (archaic epic).

KẾT THÚC

Phần trên , chúng tôi đã đối chiếu văn hóa-sử thi Ấn Độ với Tây Nguyên Việt Nam, về các mặt: nội dung cơ bản, phương pháp phản ánh, quy mô, cơ sở lịch sử - xã hội, có thể rút ra một số nhận xét:

1. Giống như sử thi Ấn Độ , chiến tranh là đề tài trung tâm, chủ đạo và phổ biến của sử thi Tây Nguyên. Điều đáng chú ý là trong 
 sử thi Ấn Độ, chiến tranh nhằm củng cố tư tưởng "phi bạo lực". Cũng như vậy, ỏ sử thi Tây Nguyên, chiến tranh là vì hòa bình và yên vui của các làng buôn.

2. Nếu trong sử thi Ân Độ có bộ phận ]à "lịch sử tưởng tượng" thì trong sử thi Tây Nguyên có những màng "lịch sử nghệ thuật hóa, sử thi hóa". Cho nên không thể đồng nhất hoàn toàn lịch sử và sử thi.

3. Sử thi Ấn Độ và sử thi Tây Nguyên đều có những tác phẩm quy mô khổng lồ, khác nhau là một đằng tác giả là trí thức, đằng khác tác giả là nghệ nhân dân gian.

4. Sử thi thời cổ có hai tiểu loại : sử thi cổ sơ và sử thi cổ đại. Sử thi Tây Nguyên thuộc loại thứ nhất, sử thi Ấn Độ thuộc loại thứ hai. Trên cơ sở nhiều mặt giống nhau, sử thi Ấn Độ và sử thi Tây Nguyên có những điểm khác biệt nhỏ Có những khác biệt đó là do sự khác nhau về tiểu loại sử thi (như đã nêu trên) và đặc điểm các tiểu loại này lại có nguyên nhân sâu xa từ đặc điểm lịch sử của thời kỳ hình thành sử thi.

Khái quát lại, văn hóa- sử thi(epic culture) Ấn Độ và Tây Nguyên đại đồng mà tiểu dị. Đó là sự gần gũi nhau của hai nền văn hóa hòa bình, hữu nghị, nhân hậu , hợp tác cùng phát triển.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}