Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Mạn đàm:

 

Bản sắc văn hóa trong tiến trình hội nhập: "Gạn đục khơi trong"

Minh Châu | Thứ Bảy, 13/07/2019 21:25 GMT +7

Có thể lấy câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” để tổng kết một chặng đường “gạn đục khơi trong”, phát triển văn hóa nhưng vẫn giữ được bản sắc trong tiến trình hội nhập.

Các nghệ nhân trình diễn cồng chiêng trong chương trình nghệ thuật đường phố tại Festival Văn hóa Cồng chiêng Tây nguyên 2018. Ảnh: Hồ Anh Tiến

Giữ gìn bản sắc

Trong 10 năm qua, 2 sự kiện văn hóa nổi bật được tổ chức tại Gia Lai là Festival Cồng chiêng Quốc tế 2009 và Festival Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên 2018. Chính bản sắc văn hóa đã làm nên sự đa dạng, hấp dẫn riêng có của “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”. Cồng chiêng Gia Lai được đánh giá đứng đầu trong khu vực về số lượng với hơn 5.000 bộ trên tổng số 10.000 bộ cồng chiêng của cả vùng Tây Nguyên. Cùng với đó là hệ thống lễ hội vô cùng phong phú, trong đó nổi bật là lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui (Vua Lửa)-một nghi lễ văn hóa tín ngưỡng độc đáo vùng thung lũng Ayun Hạ được giới nghiên cứu đánh giá “có một không hai” trong khu vực.

Những biến chuyển to lớn về đời sống kinh tế-xã hội trong một thập kỷ qua đã tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa của người dân. Song những giá trị văn hóa cốt lõi vẫn được giữ gìn trong sự nỗ lực của các cấp chính quyền và của chính những chủ nhân văn hóa. Việc nghiên cứu, phục dựng các nghi lễ, lễ hội truyền thống của người bản địa luôn được ngành Văn hóa quan tâm. Quá trình bảo tồn gắn với công tác phục dựng đã được ghi hình, chụp ảnh để vừa làm tư liệu lưu trữ, vừa hỗ trợ cộng đồng thực hiện lại các nghi lễ đang có nguy cơ mai một. Một số lễ hội đã được phục dựng như: lễ mừng lúa mới của người Jrai tại làng Mrông Yố (xã Ia Ka, huyện Chư Pah); lễ mừng lúa mới của người Bahnar ở làng Leng (xã Tơ Tung, huyện Kbang); lễ thổi tai của dân tộc Bahnar ở huyện Kông Chro và Jrai ở huyện Phú Thiện; lễ mừng nhà rông mới của người Bahnar ở huyện Kbang...

Đối với những cá nhân ưu tú, có nhiều đóng góp trong quá trình thực thi, trao truyền các giá trị di sản, tỉnh ta đã lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Đã có 15 nghệ nhân được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2015 (đợt 1), 8 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu cao quý này trong năm 2019 (đợt 2). Đây là sự khích lệ kịp thời đối với những “báu vật nhân văn sống” của cộng đồng, nguồn lực không thể thiếu, đóng góp thiết thực trong chiến lược bảo vệ và phát triển văn hóa.

Nâng cao mức hưởng thụ văn hóa 

Theo đánh giá của ngành Văn hóa, các hoạt động văn hóa diễn ra thường xuyên ở cơ sở trong những năm gần đây đã góp phần nâng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Hàng năm, nhiều địa phương đều tổ chức các lễ hội như: Hội hát Cầu huê (thị xã An Khê), lễ cầu mưa (huyện Phú Thiện), lễ hội hoa dã quỳ-núi lửa Chư Đăng Ya (huyện Chư Pah), Ngày hội du lịch Kbang… Cùng với liên hoan cồng chiêng, các cuộc thi hát dân ca, trình diễn nhạc cụ dân tộc được tổ chức ở hầu khắp các địa phương đã mang lại sinh khí mới cho văn hóa nghệ thuật truyền thống. Cùng với đó, hàng trăm buổi diễn phục vụ cơ sở mỗi năm của Nhà hát Ca múa nhạc tổng hợp Đam San, của các đội tuyên truyền lưu động thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ đội Biên phòng tỉnh cũng đã mang những món ăn tinh thần đến với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới trên địa bàn tỉnh, góp phần nâng cao đời sống văn hóa cơ sở.

Du khách nước ngoài thích thú khi được trải nghiệm các công đoạn của nghề dệt thổ cẩm. Ảnh: Hồ Anh Tiến

Văn nghệ sĩ trong tỉnh, với nhiều nỗ lực trong hành trình sáng tạo, đã tạo ra những tác phẩm có chất lượng, bám sát hiện thực đời sống, phục vụ đắc lực công cuộc xây dựng, đổi mới địa phương và đất nước. Đội ngũ văn nghệ sĩ của tỉnh phát triển mạnh mẽ về số lượng và chất lượng, ghi dấu ấn thông qua nhiều tác phẩm giá trị, vượt khỏi phạm vi địa phương, vươn xa ra tầm quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực nhiếp ảnh. Hàng loạt tác giả Gia Lai đã đoạt huy chương vàng, giải vàng và vô số thành tích cao tại các cuộc thi ảnh nghệ thuật quốc gia, quốc tế. Các tác phẩm mỹ thuật có chỗ đứng bình đẳng trong sân chơi mỹ thuật toàn quốc; một số tác giả còn có tranh tham gia triển lãm mỹ thuật quốc tế. Chính lao động nghệ thuật nghiêm túc của đội ngũ sáng tác đã góp phần khai thác vẻ đẹp tiềm ẩn của vùng đất Gia Lai, tính cách con người, đặc trưng văn hóa dưới những góc nhìn riêng, từ đó quảng bá đến bạn bè trong nước và thế giới. Thông qua hàng chục triển lãm lớn nhỏ được tổ chức thường xuyên, các sáng tác trên lĩnh vực mỹ thuật, nhiếp ảnh đã đến gần hơn với công chúng, giúp nâng cao năng lực thẩm mỹ, thụ hưởng những tác phẩm có giá trị.

Bác Hồ có 1 câu nói bất hủ: “Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ. Cái gì cũ mà không xấu nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý. Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm. Cái gì mới mà hay thì phải làm”. Soi chiếu điều này trong 10 năm thực hiện chiến lược phát triển văn hóa của tỉnh, có thể thấy sự đấu tranh giữa cái cũ-mới, tốt-xấu, hợp lý-bất hợp lý, cần sửa đổi, tiếp thu và phát triển luôn diễn ra ở nhiều khía cạnh. Dù vẫn còn những hạn chế, song những kết quả đạt được trong việc hình thành chuẩn mực văn hóa, đạo đức mới; phát huy giá trị truyền thống văn hóa gia đình, dòng họ, cộng đồng; xây dựng các thiết chế, hoàn thiện thể chế văn hóa, xã hội hóa các hoạt động văn hóa... chính là động lực cho hành trình tiếp theo.

Theo kết quả kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể từ năm 2011 đến nay, trên địa bàn tỉnh có 427 hồ sơ các loại hình: lễ hội truyền thống, nghề thủ công truyền thống, ngữ văn dân gian, tập quán xã hội, tri thức dân gian, trình diễn dân gian. Tỉnh ta đã hoàn thành 4 bộ hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui (được công nhận năm 2015), sử thi Bahnar (công nhận năm 2014), câu đố Jrai và lễ mừng năm mới của người Bahnar.

Nguồn: Báo Gia Lai

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}