Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Phóng sự:

 

Báo động nạn lừa bán đồ cổ giả

Đăng Huỳnh | Thứ Bảy, 16/04/2016 08:03 GMT +7

Gần đây, người dân ở một số tỉnh, thành khu vực ĐBSCL bị lừa, bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua những món đồ cổ giả mà thực chất chỉ có giá trị trên dưới 1 triệu đồng. Nhiều người tiếc tiền, thậm chí lâm nợ vì đồ cổ giả nhưng chỉ đành ngậm ngùi, chẳng biết kêu ai. Vậy thủ đoạn và phương thức lừa đảo cũng như sự thật những món "đồ cổ" ấy là gì? 

Hồ lô Bát Tiên (ảnh trái) và cặp cóc ngậm đồng tiền cùng tượng Phật Di Lặc (ảnh phải) mà ông C.

(phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) mua với giá 15 triệu đồng. Ảnh: DUY KHÔI

MANG NỢ VÌ "ĐỒ CỔ"

Với phương thức giả danh công nhân đào đất, vô tình đào được đồ cổ và gạ bán với giá "phải chăng", nhiều người nhẹ dạ đã sụp bẫy của bọn lừa đảo một cách dễ dàng. Nhiều nạn nhân, nhất là nông dân vùng sâu, vùng xa, đã phải ôm nợ vì chiêu lừa này.

Tiền mất, nợ mang

Đưa chúng tôi xem những món "đồ cổ" mua với giá 15 triệu đồng, anh Nguyễn Thanh T., ở ấp Thắng Lợi, xã Vĩnh Thắng, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang, thất thểu: "Tôi đem đến đâu người ta cũng nói đồ giả và kẻ gian lừa bán tràn lan. Giờ chỉ mong sao có ai muốn mua trưng bày cho đẹp, tôi bán vài triệu để lấy tiền trả nợ". Anh T. kể, cách đây khoảng 3 tháng, khi chạy ghe đi mua bán cừ tràm ở vùng Kinh 5, Hỏa Lựu (TP Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang), anh gặp nhóm 2 thanh niên mặc đồ dính sình bùn, nói là đang làm công nhân cho một chiếc xáng cạp gần đó và múc đất phát hiện bộ đồ cổ gồm 1 bình hồ lô và 2 con cóc ngậm đồng tiền. Người chủ ở một tỉnh miền Bắc bảo họ gửi về sẽ trả bằng trị giá 2 tháng lương (khoảng 16 triệu đồng) nhưng vì sợ quá trình gửi thất lạc nên họ muốn bán ngay. Anh T. hùn với anh của mình mua bộ đồ cổ ấy với giá 15 triệu đồng. Phần anh T. hùn 2 chỉ vàng 24k bằng cách vay mượn. "Chưa hết mừng vì mua được đồ cổ giá rẻ thì biết mình bị lừa. Giờ nhìn mớ đồ này mà phát rầu vì không biết tiền đâu trả nợ"- anh T. cám cảnh.

Cùng chung cảnh ngộ với anh T. là ông Phạm Văn C. một cán bộ hưu trí ở khu vực 5, phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ. Đang ngồi uống cà phê ở gần UBND phường An Bình, có 2 thanh niên mặc đồ công nhân cấp thoát nước dính bùn sình, ướt mem, đến gặp ông C. với vẻ lén lút. Họ cho biết quá trình đào đất đặt ống nước đã đào được bộ đồ đồng gồm 1 hồ lô, 2 con cóc ngậm tiền và 1 tượng Phật Di Lặc. Họ ngỏ ý muốn bán 15 triệu đồng nhưng việc mua bán phải kín vì "Nhà nước thấy sẽ tịch thu". Sau một hồi thương lượng "một đồng không bớt", ông C. đã mua món đồ đó với giá 15 triệu đồng. Ngoài số tiền lương hưu vừa lãnh xong, ông phải mượn thêm tiền của một người quen để mua. Sau đó vài ngày, báo chí đăng tin Công an của một tỉnh miền Trung vừa bắt giữ một đối tượng lừa đảo với thủ đoạn giống hệt người bán đồ cổ cho ông, thì ông C. mới biết mình đã bị lừa.

Ông Tám B., ở ấp Bến Bào, xã Vĩnh Lộc A, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu, cũng bị lừa đảo với thủ đoạn tương tự nhưng may mắn hơn là chúng gạ bán chỉ với 5 triệu đồng. Ông Tám B. nói giọng buồn so: "Hạn, mặn, tôm tép thất bát mà còn bị lừa kiểu này thì khổ quá. Tôi cứ ngỡ đồ thiệt mua để đời chứ đâu dè đồ dỏm".

"Đồ cổ" nhờ… tin đồn!

Bất nhẫn

Từng chứng kiến những vụ lừa đảo đồ cổ, ông Nguyễn Sê Ri, ngụ ấp Bến Bào, xã Vĩnh Lộc A, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu, bức xúc: "Người em rể của tôi cũng bị lừa, lâm nợ tới giờ trả chưa xong. Nông dân một nắng hai sương, phải mần trần thân mới kiếm được vài ba trăm ngàn. Mười mấy triệu đôi khi là cả gia tài. Vậy mà tụi nó lừa không thương tiếc. Thật là bất nhẫn!

Quá trình khảo sát và nắm bắt thông tin của phóng viên Báo Cần Thơ cho thấy, hiện có nhiều người dân ở các tỉnh, thành khu vực ĐBSCL bị lừa. Thủ đoạn bọn chúng thực hiện gần như giống nhau là mặc đồ công nhân đang làm việc, còn "rỏ nước" để tạo lòng tin, "minh họa" cho câu chuyện mà họ trình bày. Nếu ở khu vực nông thôn, câu chuyện của họ sẽ là: làm công nhân cho các chiếc xáng cạp, Kobe (một loại máy cuốc nhỏ có thể đi trên đất lầy, chuyên sửa đất vuông tôm vùng Cà Mau, Bạc Liêu) và tìm được đồ cổ khi múc đất. Nếu ở thành thị, họ tự xưng là công nhân lắp đặt ống nước, dây cáp, đào móng nhà. Những món đồ cổ mà họ gạ bán còn dính sình bùn, ướt mem khiến nhiều người tin ngay. Theo lời các nạn nhân, gương mặt của những gã công nhân này càng "củng cố lòng tin" vì họ lén lút, thấp thỏm với lý do buôn bán đồ cổ là phạm pháp!
Một chiêu tạo hiệu ứng dư luận còn ranh ma hơn là tung tin giả. Để hiểu rõ hơn về chiêu thức này, trong vai khách mua đồ cũ, đồ xưa, chúng tôi đã tìm đến một điểm bán trên đường Cách Mạng Tháng Tám, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ. Người bán tên H. cho biết, nhiều kẻ lừa đảo "ăn chia" với các chủ xáng cạp vùng nông thôn. Kẻ lừa đảo bỏ món đồ giả cổ vào cái tĩn (vật dụng đựng rượu, nước mắm… vùng Nam bộ) hoặc cái khạp da bò và chôn trong đống đất xáng cạp mới múc. Người điều khiển chiếc xáng cố tình cho phát lộ món đồ đó và tung tin khắp vùng theo kiểu "tiếng lành đồn xa". "Một món đồ cổ khi đã "đồn rợp trời" thì bán mười mấy triệu rất dễ"- ông H. nói.

Ngoài ra, trên các trang mạng bán đồ cổ, mạng xã hội hiện nay cũng có rất nhiều lời rao bán đồ cổ là hồ lô và cóc ngậm tiền (hoặc Di Lặc cưỡi cá chép, kỳ lân…) với muôn giá bán. Nguồn gốc của những món đồ cổ này được họ kể khá giống nhau là làm móng nhà, cải tạo vườn… vô tình đào được. Cũng có hình dáng hoàn toàn giống nhau nhưng anh Trần Văn Phương ở diễn đàn thegioidoco.net rao bán 1,2 tỉ đồng cho 2 hồ lô; hay cùng trên diễn đàn nhonnhip.com, cùng một bộ hồ lô và 2 con cóc ngậm tiền, người rao bán 600 triệu đồng, người rao bán 100 triệu đồng và người rao bán… 3 triệu đồng. Liên hệ với người có rao bán trên Youtube (số điện thoại 0972.723.xxx), người này rất nhanh nhảu giới thiệu sản phẩm nhưng sau khi chúng tôi gặng hỏi sâu xa về nguồn gốc, chất liệu, giá cả và buộc cùng đi giám định niên đại thì anh "cáo bận".

* * *

Vậy, thực chất nguồn gốc của những món "đồ cổ" này là gì và người dân cần có kỹ năng gì để tránh bị lừa trước những chiêu thức này?

Điểm lại một số vụ lừa đảo đồ cổ bị xử lý

Cũng với phương thức và những món "đồ cổ" tương tự, nhiều kẻ lừa đảo đã bị ngành chức năng phát hiện, xử lý. Điển hình như:

- Vụ do đối tượng Nguyễn Hữu Lộc thực hiện tại địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, bị bắt đầu năm 2016 (nguồn Báo Quảng Nam);

- Vụ do đối tượng Nguyễn Minh Sang cùng đồng bọn thực hiện trên địa bàn TP Huế, tỉnh Thừa Thiên- Huế, bị bắt tháng 7-2015 (theo báo Cảnh sát toàn cầu- Công an nhân dân);

- Vụ Võ Văn Xuyên và Lê Văn Hai (ngụ Châu Thành- Hậu Giang) lừa đảo tại Long Hồ, Vĩnh Long, bị bắt tháng 12-2015. Trước đó, nhóm này đã thực hiện trót lọt 3 vụ lừa đảo ở Tam Bình- Đồng Tháp (theo Báo Vĩnh Long);

- Vụ Đặng Văn Tiền và Đặng Văn Hưng lừa đảo tại TP Bến Tre, tỉnh Bến Tre, bị công an xử lý tháng 9-2015 (theo Báo Tuổi trẻ).

          

KHÔNG CÓ CHUYỆN ÐỒ CỔ "HẰNG HÀ SA SỐ"!

Thật ra, những món đồ cổ mà nhiều người bị lừa là "phiên bản" của một tuyệt phẩm đúc đồng có giá trị của Trung Quốc. Những "phiên bản" tràn lan, rẻ bèo, thật- giả lẫn lộn chính là cơ hội để kẻ gian lừa đảo những người dân nhẹ dạ, thiếu hiểu biết.

"Tuyệt phẩm nhân gian"… rẻ như bèo

 

 Một điểm bán đồ xưa, giả cổ trên đường Cách Mạng Tháng Tám, quận Ninh Kiều

có rất nhiều hồ lô Bát Tiên với giá khoảng 2 triệu đồng/cái. Ảnh: DUY KHÔI

Điểm chung của những món đồ cổ mà chúng tôi ghi nhận được từ các nạn nhân bị lừa đảo gồm 1 hồ lô với 8 ông Tiên xoay quanh ở phần bụng lớn- còn gọi là hồ lô Bát Tiên và 1 món phụ đôi khi là cặp cóc ngậm đồng tiền (tên chữ là thiềm thừ) hoặc 1 cặp gà, hoặc 1 cặp kỳ lân… Tất cả đều bằng chất liệu đồng và phía dưới có dấu triện, gồm 6 chữ "?? ?? ?? ?? ?? ??" (đọc là: Đại Minh Tuyên Đức niên chế) hoặc 4 chữ "?? ?? ?? ??" (đọc là: Tuyên Đức niên chế). Lần tìm hiểu về kỹ thuật đúc đồng thời vua Tuyên Đức, đời nhà Minh của Trung Quốc, lịch sử ghi nhận đây là thời kỳ hoàng kim của kỹ thuật đúc đồng. Trong đó, lư đồng và hồ lô Bát Tiên được xem là "tuyệt phẩm nhân gian" bởi độ tinh xảo và kỳ công. Trả lời báo chí về cổ vật này, chuyên gia giám định cổ vật Nguyễn Phước- Trưởng phòng Quản lý Di sản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam, khẳng định: "Bình hồ lô phong thủy thời Tuyên Đức nhà Minh cực hiếm, ở Việt Nam có thể có một vài chiếc chứ không nhiều như vậy".

Trong quá trình tìm hiểu về những món "đồ cổ dỏm", phóng viên Báo Cần Thơ trong vai khách mua đồ xưa đã tìm ra con đường tiêu thụ của chúng. Anh H.- người kinh doanh đồ xưa, cũ trên đường Cách Mạng Tháng Tám, quận Ninh Kiều, giới thiệu có thâm niên trên 20 năm hành nghề, cho biết: hồ lô, thiềm thừ… mà người dân bị lừa hầu hết đều có nguồn gốc từ Trung Quốc. Đó là những sản phẩm được làm theo khuôn mẫu nhưng kém tinh xảo, nghệ thuật, đặc biệt là đúc bằng đồng tạp chất, pha lẫn rất nhiều chất liệu bẩn, nhất là đất. Anh H. tiết lộ, dân bán đồ xưa, trong đó có anh, muốn mua hồ lô Bát Tiên giá rẻ và nhiều đều chọn cách sang Thủ đô Phnom Penh, Camphuchia lấy hàng. "Bên đó muốn thứ gì, bao nhiêu cũng có"- anh H. nói. Theo quan sát của chúng tôi vào sáng 9-4 tại sạp hàng của anh H. có 4 hồ lô Bát Tiên giống hệt hồ lô mà nhiều người bị lừa. Anh H. tiếp thị: "Tôi bán hồ lô này 2,5 triệu đồng/ cái. Anh mua, tôi bán làm quen nên giảm 20%, còn 2 triệu đồng. Con cóc tôi bán 700.000 đồng/con. Chắc giá!". Như vậy, theo giá chưa mặc cả, bộ "đồ cổ" mà nhiều người bị lừa mua 15 triệu đồng thực chất chỉ hơn 3 triệu đồng.

Nhiều dân chơi đồ cổ ở TP Hồ Chí Minh cũng tiết lộ "đường đi" của "đồ cổ dỏm" mang mác "Tuyên Đức niên chế" tương tự như anh H. nói. Thậm chí, những món đồ cổ này được bày bán "như rau" ở phố đồ cổ Lê Công Kiều (quận I, TP Hồ Chí Minh) và giá mỗi chiếc hồ lô Bát Tiên… chỉ vài trăm ngàn đồng.

Cẩn trọng, tránh bị lừa

HỆ LỤY!

Là người quan tâm tới di sản văn hóa dân tộc, tôi nghĩ rằng các nhà chức trách nên ngăn chặn tình trạng này càng sớm càng tốt. Đồ mỹ nghệ giả cổ không vi phạm pháp luật, nhưng tạo kịch bản rồi tung tin như vậy để người dân mua giá quá cao chính là lừa đảo, bán đồ cổ giả. Đó là chuyện phạm pháp! Mặt khác, về lâu dài, nếu không ngăn chặn, các thế hệ sau này có thể sẽ truyền tụng rằng: “Các tỉnh miền Tây Nam bộ, ở đâu cũng đào được cổ vật đời nhà Minh của Trung Quốc” thì rất đáng quan ngại!

Anh Triệu Vinh- người có kinh nghiệm nghiên cứu cổ vật ở Cần Thơ

Chia sẻ về lý do bị lừa mua 1 hồ lô Bát Tiên và 2 con cóc với giá 15 triệu đồng, anh T. (ở ấp Thắng Lợi, xã Vĩnh Thắng, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang) cho biết: "Ngoài chuyện sình bùn khiến tôi tin là đồ mới moi lên từ lòng đất thì khi chùi rửa, nhìn sự cũ kỹ, đóng ten trên chiếc bình ai cũng nói rằng đồ có tuổi thọ trăm năm". Còn ông Tám B. (ở ấp Bến Bào, xã Vĩnh Lộc A, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu) thì nói: "Công bằng mà nói thì nhìn chiếc bình hồ lô này rất đẹp. Vả lại, trong nhà tôi có vài món đồ đồng xưa, gỉ ten rất giống chiếc bình này nên tôi mới mua vì nghĩ là "cổ" thật!".

Giới chuyên sưu tầm đồ cổ nhận định, những chia sẻ của anh T. hay ông B. là hoàn toàn thông cảm vì nếu những người chuyên làm giả đồ đồng cổ chịu "đầu tư" vào một món đồ thì ngay cả dân sưu tầm đôi khi còn bị đánh lừa.

Lẽ dĩ nhiên để xác định chính xác món đồ cổ cần phải sử dụng các phương pháp giám định khoa học nhưng các chuyên gia, nhà sưu tầm cũng chia sẻ một số cách mang tính tương đối. Anh Q., người có kinh nghiệm nghiên cứu đồ cổ ở Cần Thơ, cho biết: Đồ đồng mới nhìn kỹ bề mặt sẽ láng và mịn hơn đồ đồng cổ vì theo thời gian, các phân tử đồng sẽ giãn nở ra, sinh xỉ nên không trơn mịn. Đồ đồng cổ xưa nếu làm bằng đồng đỏ thì sẽ có trọng lượng nặng hơn đồng hiện nay vì gần như 70%-80% là đồng nguyên chất. Mặt khác, đặc điểm của đồng lâu năm thường là lớp gỉ ten đặc trưng. Cũng chính vì đặc điểm này mà nhiều người dễ bị lầm bởi để có lớp ten, những người làm giả mạo chỉ cần ngâm đồ đồng mới vào dung dịch a-xít và hóa chất chuyên dụng, sẽ tạo ra ten. Thậm chí, giới chơi đồ cổ còn truyền tai nhau cách làm đồ đồng giả cổ rất tinh vi là mua tiền xu cổ nghiền nát, dùng hệ thống bắn bụi đồng xu lên vật phẩm làm giả. Nếu tỉ mỉ và "có nghề", cách làm giả này chẳng những qua mặt được chuyên gia bằng mắt thường mà cả thiết bị giám định bởi bụi tiền xu ấy là cổ thật! Về triện "Đại Minh Tuyên Đức niên chế", "Tuyên Đức niên chế", anh Q. giải thích: "Đồ cổ mà còn giả y như thật thì con dấu đó có gì khó. Vả lại, không thể căn cứ dấu triện đó mà xác định niên đại đồ đồng vì có khi người làm đóng theo sở thích hoặc dựa vào kiểu dáng đặc trưng của thời kỳ đồ đồng nào đó".
Việc mua bộ hồ lô Bát Tiên và thiềm thừ với giá cả hợp lý, đúng theo nghĩa "giả cổ" là bình thường với ý nghĩa phong thủy. Nhưng việc một số kẻ gian dùng chiêu trò biến "đồ giả cổ" thành "đồ cổ giả" để trục lợi bất chính là vi phạm pháp luật, gây hậu quả cho xã hội. Ông Trần Thanh Liêm, Phó Chủ tịch Hội UNESCO nghiên cứu sưu tầm cổ vật TP Cần Thơ, khuyến cáo: "Để mua một món đồ cổ, người mua cần có kiến thức hoặc phải tìm hiểu từ nhiều nguồn thông tin khác nhau. Không biết thì không nên mua để tránh bị lừa".

Nguồn: Báo Cần Thơ

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}