Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Văn thơ:

 

Bình bài thơ "Khoảng sân trước nhà"

Tuệ Mỹ | Thứ Năm, 29/12/2016 20:57 GMT +7

"Khoảng sân trước nhà" là một không gian nghệ thuật được tác giả chọn để thể hiện chủ đề bài thơ nên ngay từ đầu hình ảnh này đã xuất hiện rất tự nhiên. Điều gì xảy ra ở nơi đây?


KHOẢNG SÂN TRƯỚC NHÀ

 

Khoảng sân trước nhà
Đi làm về, em vứt hư vô ở đấy
Anh đi làm về cũng vứt hư vô ở đấy

Hàng xóm nói lại:
"Khi anh chị vắng nhà, tôi nghe có tiếng cãi nhau"
Giật mình
Lâu rồi chồng không thơm vợ
Rùng mình
Vợ đang có điều gì khó nói
Để hư vô chồng vợ cãi nhau
Ngay trong sân nhà mình
(Rút từ tập thơ" Phẳng và Nghiêng" của Phan Thanh Bình)

 

Lời bình của Tuệ Mỹ:

"Khoảng sân trước nhà" là một không gian nghệ thuật được tác giả chọn để thể hiện chủ đề bài thơ nên ngay từ đầu hình ảnh này đã xuất hiện rất tự nhiên. Điều gì xảy ra ở nơi đây?

Ánh ngày đã tắt, bóng tối buông màn. Phố thị đã lên đèn. Dòng xe cộ ngược xuôi. Ai cũng vội về nhà. Bỗng tôi nghe có tiếng cãi nhau của đôi vợ chồng trẻ nhà bên. Tiếng cãi vã của họ làm tôi liên tưởng đến một bài thơ mà tôi đã từng đọc và rất thích. Đó là bài “Khoảng sân trước nhà” của Phan Thanh Bình.

"Khoảng sân trước nhà" là một không gian nghệ thuật được tác giả chọn để thể hiện chủ đề bài thơ nên ngay từ đầu hình ảnh này đã xuất hiện rất tự nhiên. Điều gì xảy ra ở nơi đây?
                      Em đi làm về vứt hư vô ở đấy

                      Anh đi làm về cũng vứt hư vô ở đấy

Lúc "đi làm về" là lúc con người phải trải qua trạng thái mệt mỏi sau một ngày vất vả chạy tìm, toan lo cơm áo gạo tiền cho gia đình. Lúc này cáu giận, bực dọc... là điều không tránh khỏi. Nếu vợ chồng "không sẻ chia, không thấu hiểu, không đồng cảm, yêu thương" thì nhất định sẽ xảy ra cãi nhau. Có lẽ tất cả cái "không" nêu trên được tác giả khái quát bằng một từ "hư vô". Vậy, lúc đi làm về Em và Anh đều "vứt hư vô ở đấy" nghĩa là vợ chồng đã cãi nhau trong sân nhà mình.

Thế rồi:

                       Hàng xóm nói lại:

                      “Khi anh chị vắng nhà, tôi nghe có tiếng cãi nhau"

Câu thơ như được bao bọc một lớp vỏ "liêu trai". "Anh chị vắng nhà" thì ai "cãi nhau" với ai? Vậy, sau cái lớp vỏ liêu trai ấy là gì? Phải chăng đó là tâm thức bất an của chồng vợ khi đã "cãi nhau"? Đã cãi nhau thì làm sao mà "hàng xóm" không biết được? "Hàng xóm nói lại" phải chăng đó là tiếng vọng về của tâm thức chồng vợ trong giây phút nhìn lại mình để nhận ra hậu quả của "hư vô chồng vợ cãi nhau". Hóa ra khi cãi nhau, trong tâm thức chồng vợ vẫn ẩn hiện cái hậu quả: tai tiếng, đỗ vỡ gia đình. Tiếng vọng đó đã thức tĩnh con người khiến cho chồng "Giật mình/Lâu rồi không thơm vợ". Có người vợ nào mà không muốn chồng "thơm" yêu thương, âu yếm, vỗ về? Có người vợ nào mà trong bao lo toan, nhọc nhằn vì chồng, vì con mà không muốn chồng mình "thầm hỏi" sẻ chia, thấu hiểu như thế này :

                          -Anh ghì lấy bao nỗi lo toan đôi vai em gầy nhỏ

                          -Anh thầm hỏi đôi vai em thôi

.                          (Thương em - Mai Văn Phấn).

 Vậy mà bấy lâu nay Anh đã "không" làm vậy. Anh đã "vứt" nó vào "hư vô”.

Còn vợ, lời "hàng xóm" cũng đã làm "Rùng mình/Vợ đang có gì khó nói" với chồng. Có bao giờ gần gũi, trò chuyện tâm tình với chồng đâu mà không "khó nói" những điều mình trăn trở. Vợ có biết không bất kỳ người chồng nào cũng muốn nghe vợ nói với mình câu này: 

                        Anh yêu ơi hãy tha lỗi cho em

                         Nếu đôi lúc giận hờn anh vô cớ

                         Những bực dọc trong ngày vất vả

                        Làm em buồn mà anh có vui đâu

                                  (Xuân Quỳnh)

Nếu người vợ nào cũng như thế thì chắc không có điều gì là "khó nói". Nhưng bao lâu nay Em cũng đã "vứt" nó vào"hư vô".

Dẫu biết rằng “Em là em, anh vẫn cứ là anh/Có thể nào qua Vạn lý trường thành/Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật" (Xuân Diệu), nhưng đã là vợ chồng thì phải có chung một nỗi niềm, có cùng một đích đến đó là gia đình, con cái, tương lai. Tổ ấm gia đình, cả vợ lẫn chồng phải có trách nhiệm xây dựng, vun đắp nên. "Anh đi làm" Em cũng "đi làm" chẳng phải vợ chồng đã cùng nhau hướng tới cái đích xây dựng gia đinh no đủ về vật chất? Nhưng vật chất đầy đủ mà tinh thần lại thiếu thốn thì liệu gia đình có hạnh phúc hay không? Nếu chồng vợ cứ luôn "cãi nhau" thì làm sao có khái niệm hạnh phúc gia đình? Vậy thì vợ chồng phải làm sao để duy trì hạnh phúc? Trong bài thơ "Tấm vé một chiều", nhà thơ Phan Thanh Bình cũng đã hé lộ bí quyết này:

                      -Đôi khi đời mệt mỏi chạy loanh quanh

                       Tôi có cáu thì em luôn biết nhịn

                       Đêm tôi thức, em cùng ngọn đèn thức

                      Vì ngày mai, vì cả những ngày sau

                    

                     -Tôi giả lả làm hòa khi có lỗi

                       Em bật cười trên khuôn mặt trang nghiêm.

Phải, trong cuộc mưu sinh vì cuộc sống gia đình, ai mà không "mệt mỏi", không "cáu", không giận hờn? Nhưng vợ chồng phải biết "nhịn", biết "làm hòa" khi "có lỗi" để cho tiếng "cười" hạnh phúc "bật" lên sau bao nỗi toan lo gia đình. Lẽ ra điều này vợ chồng phải biết khi mới chung sống nhưng Anh và Em đã "vứt" nó vào "hư vô" để xảy ra "chồng vợ cãi nhau/Ngay trong sân nhà mình". Với cụm từ “ngay trong sân nhà mình" có phải nhà thơ muốn nhấn mạnh : Những bất đồng dẫn đến đổ vỡ gia đình là do chính bản thân chồng vợ gây nên chứ không phải do nguyên nhân nào khác.Sở dĩ có sự "cãi nhau" vì mỗi người luôn xem cái "tôi" của mình quá lớn, không biết "nhịn" nhau. Đến khi nghe lời "hàng xóm" nói  chồng mới "giật mình" tỉnh ngộ, vợ mới "rùng mình" sợ hãi. Liệu cái "giật mình","rùng mình" của họ có muộn chăng? Chưa đâu. Đó là cái "giật mình" kịp thời, cái"rùng mình" đúng lúc. Giây phút "giật mình", "rùng mình" là giây phút con người biết dừng lại trong cuộc đua chen giữa bao bộn bề cuộc sống để nhìn lại mình mà suy ngẫm về cách hành xử của mình để nhận ra lỗi lầm mà điều chỉnh đúng lúc. Mâu thuẫn vợ chồng có thể dài theo năm tháng còn cái "giật mình", “rùng mình” dù chỉ diễn ra trong khoảnh khắc thôi nhưng cũng kịp cứu vãn hạnh phúc gia đình đang đứng bên bờ vực thẳm. Cái "giật mình", "rùng mình" của họ lúc này quý giá biết bao! Vì trong thực tế, có nhiều cặp vợ chồng cũng vì không biết "giật mình" đúng lúc nên đã để hạnh phúc gia đình tuột dốc.

 Bài thơ được mở đầu và kết thúc đều bằng hình ảnh "khoảng sân". Muốn vào nhà thì phải qua khoảng sân. Nhưng  Anh và Em mỗi khi đi làm về chưa vào nhà thì đã "vứt hư vô ở đấy”. Qua  "Khoảng sân trước nhà", phải chăng tác giả muốn gửi gắm một thông điệp cuộc sống: Muốn duy trì hạnh phúc gia đình bền vững (vào nhà), măc dù chồng vợ có khi xảy ra chuyện bất hòa (khoảng sân) nhưng phải biết "giật mình" tỉnh ngộ. "Khoảng sân trước nhà" là hình ảnh biểu trưng cho những chênh chao trong đời sống tình cảm vợ chồng. Còn "giật mình", "rùng minh" chính là cái phao cứu vãn hạnh phúc gia đình khỏi ngã đổ.

Đi sâu phản ánh sự thật khắc nghiệt của đời sống, những day dứt đời thường; khai thác bề sâu và vỉa tầng còn ẩn khuất của đời sống tâm trạng và tinh thần con người là chức năng của văn học đương đại Việt Nam. Những chênh chao trong đời sống vợ chồng dẫn tới đỗ vỡ hôn nhân, hạnh phúc gia đình chẳng phải  là vỉa tầng còn ẩn khuất? Và đó cũng là một thực tế dữ dội va đập vào tâm hồn thi sỹ đã khiến cho cảm xúc của Phan Thanh Bình tuôn dòng để tạo nên “Khoảng sân trước nhà”.

 Chuyện vợ chồng cãi nhau, ly hôn vốn là “chuyện thời sự” nhưng dưới ngòi bút kể chuyện của Phan Thanh Bình nó trở nên hấp dẫn vô cùng. Bởi anh kể bằng thơ. Bằng ngôn ngữ  đời thường mà sâu sắc, bằng hình ảnh thơ giàu sức gợi và giàu ý nghĩa biểu trưng. Không vần điệu, không nhạc tính du dương, cũng không mỹ từ bóng bẩy, Phan Thanh Bình chỉ kể theo cách riêng của mình, một cách kể chuyện bằng thơ mới, lạ. Với cách kể này, bài thơ đã đọng lại trong lòng độc giả những cảm xúc thẩm mỹ và những suy ngẫm sâu xa về cuộc sống, về hạnh phúc gia đình chồng vợ. Người đọc đón nhận “Khoảng sân trước nhà” như đón nhận một bông hoa thơm để trang trí thêm cho ngôi nhà hạnh phúc của mình.

 Bình Định 11/10/2015 - TM

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}