Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Chiến sỹ cách mạng Ngô Chí Thông và vấn đề lịch sử cần được làm rõ

Nhà báo, nhà thơ Ngô Đức Hành | Thứ Năm, 18/06/2020 21:29 GMT +7

 

Nhân kỷ niệm 75 năm ngày chiến thắng vĩ đại của Hồng quân Liên Xô  (09/5/1945 - 09/5/2020), Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa Liên bang Nga đã xây dựng Nhà thờ Chiến thắng và Con đường tưởng niêm các chiến sỹ hy sinh trong cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, trong khuôn viên Bảo tàng Kubinka ở ngoại ô Matxcova.

Trảo Nha xưa và thị trấn Nghèn hôm nay

Bộ quốc phòng Nga vinh danh 7 chiến sĩ Việt Nam từng tham gia Hồng quân Liên Xô chống Phát xít Đức và đã hy sinh trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại  đó. Họ Ngô Trảo Nha thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc tỉnh Hà Tĩnh vinh dự có một người con ưu tú đã tham gia chống phát xít Đức bảo vệ thành phố Matxcova năm 1941. Đó là ông Ngô Chí Thông bí danh là Lý Chí Thông.

Tuy nhiên, đây là vấn đề lịch sử, nhiều nội dung cần có sự vào cuộc của các cơ quan hữu trách.

Trước hết, về lai lịch gia đình ông Ngô Chí Thông

Vào cuối thế kỷ 19 vùng núi Trà Sơn, nơi giáp giới hai huyện Can Lộc - Hương Khê là một căn cứ của nghĩa quân Phan Đình Phùng, có một người họ Ngô đã đứng lên chiêu mộ trai tráng trong vùng lập Đội Cần Vương tham gia nghĩa quân Phan Đình Phùng đánh Pháp. Trong một cuộc càn quét của giặc ông đã chiến đấu ngoan cường và anh dũng hy sinh, để lại người vợ và một đưa con trai tên là Ngô Tuấn.

Sau khi  cuộc khởi nghĩa Phan Đình Phùng thất bại (1895) hai mẹ con trở về quê sinh sống. Nhờ có học và  sức khỏe hơn người nên Ngô Tuấn rất hăng hái tham gia các việc làng xã và được bầu làm Lý trưởng. Dân làng thường gọi là “Cựu Tuấn”.

Nhận rõ dã tâm xâm lược của thực dân Pháp, chứng kiến nổi thống khổ của nhân dân trước cảnh nô lệ lầm than, “Cựu Tuấn” đã phản kháng và bất hợp tác với giặc nên đã tìm đường vượt núi băng rừng mang theo vợ con và những người thân thích sang Thái Lan để tìm bạn cùng chí hướng mưu việc lớn. Trong hồ sơ truy nã của mật thám Pháp ghi rõ: “Cựu Tuấn nguyên là lý trưởng làng Thạch Xá ([1]) làm phản quan sở tại, bị quan công sứ cho bắt nhưng y chạy thoát cùng một đám thân nhân” ([2])

Tại tỉnh Nakon Phanom (Thái Lan) nhà ông bà “Cựu Tuấn” là nơi đón tiếp bà con từ Việt Nam sang và giao lưu với các nhà hoạt động cách mạng như Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn, Phạm Hồng Thái, Lê Thiết Hùng, Lê Hồng Phong... Ông bà  “Cựu Tuấn” sinh được 3 người con là Ngô Chính Quốc, Ngô Hậu Đức và Ngô Chí Thông. Ông bà “Cựu Tuấn” kết thân với gia đình ông Lê Hữu Đài (Lê Đạt) là thân sinh Lê Hữu Trọng (Lý Tự Trọng) và nhận Lê Hữu Trọng làm con nuôi khi mới 3 tuổi ([3])

Tháng 7 năm 1926 Ngô Chính Quốc, Ngô Hậu Đức, Ngô Chí Thông và Lê Hữu Trọng cùng với một nhóm thanh niên được Hồ Tùng Mậu đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia học tập ở Trường Trung Sơn và được Bác Hồ giảng dạy chính trị, sau đó gửi vào Trường Quân sự Hoàng Phố. Tháng 4/1927, Tưởng Giới Thạch phản bội “Hiệp ước Quốc - Cộng”, những người cộng sản Trung Quốc bị đàn áp, Trường Quân sự Hoàng Phố phải giải tán. Năm 1929 Lý Tự Trọng, Lý Phương Đức (Ngô Hậu Đức) và Lý Phương Thuận trở về nước hoạt động cách mạng. Năm người còn lại tham gia Bát Lộ quân Trung Quốc. 

Năm 1938 Bác Hồ từ Liên Xô trở về Trung Quốc đã liên lạc được và gửi sang Liên Xô đào tạo. Khi phát xít Đức tấn công Liên Xô họ tham gia chiến đấu bảo vệ  Maxcơva. Và anh dũng  hy sinh trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô (1941).

Về họ Ngô Trảo Nha và quê hương của Ngô Chí Thông

Họ Ngô Trảo Nha là một dòng họ lớn ở Hà Tĩnh. Nổi tiếng là một dòng họ “Cự tộc võ thần”. Từ thế kỷ thứ 15, vị Thủy Tổ đầu tiên di cư từ Thanh Hóa vào sinh cơ lập nghiệp ở vùng đất Đan Liên, sau đổi thành Trảo Nha, rồi xã Đại Lộc, nay là thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Từ một gốc nảy ra muôn cành nghìn nhánh, con cháu thiên cư khắp các vùng miền trong cả nước và kể cả ở nước ngoài. Dù sinh cơ lập nghiệp ở đâu đều có chung một tên gọi là “Họ Ngô Trảo Nha”. Trải qua các thời kỳ lịch sử người họ Ngô đã có nhiều đóng góp to lớn trên các lĩnh vực quân sự, chính trị văn hóa, khoa học kỹ thuật và ngoại giao. Đặc biệt là dưới chế độ phong kiến có tới 18 vị được phong tước Quận công, đã được “Tổ chức Kỷ lục Việt Nam” vinh danh. Những tên tuổi làm rạng danh dòng họ Ngô Trảo Nha như Thế Quận Công Ngô Cảnh Hữu - người đầu tiên được phong tước Quận công. Năm Bính Ngọ 1546, được tin Vua Lê đặt hành dinh ở Vạn Lại (Thọ Xuân Thanh Hóa), ông dẫn quân ra bái yết xin theo đánh Mạc, đem theo 2000 quân, 20 ngựa, bộ tướng hơn 10 người. Trọn cuộc đời 46 năm ông gắn liền với cuộc nội chiến Lê - Mạc, trải qua bốn đời vua,  Ngô Cảnh Hữu là một dũng tướng có tài thao lược, đánh Đông dẹp Bắc lập nên nhiều chiến công oanh liệt.

Họ Ngô Trảo Nha đón bằng Kỷ lục Việt Nam. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Tào Quận công Ngô Phúc Vạn, người khai sinh ra tên làng Trảo Nha, người đầu tiên mở con đường thiên lý từ Đông Huề (Vượng Lộc) đến Kỳ Hoa (Kỳ Anh), Tiến sĩ Khiêm Quận công Ngô Phúc Lâm (1722 - 1784), người đỗ đại khoa đầu tiên của đất Trảo Nha - nhà văn hóa của thế kỷ 18 được ghi danh trên bia Văn miếu Quốc Tử giám (Hà Nội).

Đại Tư mã Chấn Quận công Ngô Văn Sở vị tướng thao lược giúp vua Quang Trung đại phá 20 vạn quân Thanh xâm lược thế kỷ 18…

Thời kỳ cận đại sau này con cháu họ Ngô Trảo Nha đã noi gương Tổ Tiên phát huy truyền thống ông cha và đã xuất hiện nhiều gương mặt lịch sử tiêu biểu như tiến sĩ Ngô Đức Kế - chí sĩ cách mạng, đã từ bỏ con đường công danh hoạn lộ, chấp nhận hy sinh lao vào con đường cứu nước cứu dân và trở thành lãnh tụ của phong trào Duy Tân đầu thế kỷ 20. Liệt sĩ Ngô Phúc Diễn, lãnh tụ của Tân Việt Cách mạng Đảng đầu thế kỷ 20 bị bắt và  giam cầm ở các nhà lao, mặc dù bị giặc dùng mọi nhục hình tra tấn đến chết nhưng ông vẫn luôn giữ vững chí khí kiên trung. Ngô Đức Đệ - Bí thư chi bộ nhà lao Kon Tum bị tra tấn dã man và mang thương tật suốt đời.  Ngô Đức Tốn - Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Ninh Thuận. Ngô Đức Mậu - Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Thanh Hóa, khi bị giặc bắt chúng dùng nhục hình bắt ông phải quỳ xuống trước mặt tên chánh mật thám, ông đã khẳng khái trả lời chúng: “Tao là thầy giáo, mà ở nước tao, đã là thầy giáo thì không bao giờ quỳ!”.

Xuân Diệu – “Ông hoàng thơ tình”, cây đại thụ của nền thi ca Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đã để lại cho đời những kiệt tác văn chương làm lay động lòng người… Ngoài ra, còn biết bao người con trung hiếu của dòng họ đã và đang đóng góp sức lực trí tuệ và xương máu cho công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.

Tuy nhiên trải qua nhiều thăng trầm biến cố của lịch sử, việc ghi chép Gia Phả bị gián đoạn đứt gãy nên việc truy nguyên một gia đình một cá nhân trong Gia Phả dòng họ là điều hết sức khó khăn. Mặt khác những người tham gia hoạt động cách mạng thường phải “mai danh ẩn tích”  thay họ đổi tên, che giấu tung tích của mình để tránh sự theo dõi của giặc càng làm cho sự tìm hiểu đối chiếu càng khó khăn thêm.

Tiếp nhận Công văn số 05 CV/VN ngày 10 /01/2020 của Hội Hữu nghị Việt - Nga tỉnh Nghệ An, Ban Bảo tộc họ Ngô Trảo Nha đã tiến hành đi tìm hiểu và xác minh quê hương của Ngô Chí Thông qua Bảo tàng Xô Viết Ngệ Tĩnh, Bảo tàng Nghệ An, Khu tưởng niệm anh hùng Lý Tự trọng nhưng đều không có kết quả.

Theo ông Lê Hữu Lợi, cán bộ quản lý Khu tưởng niệm anh hùng Lý Tự Trọng đồng thời là cháu trực hệ của Lý Tự Trọng cho biết ông Ngô Chí Thông quê ở xã Đại Lộc cũ nay là thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

Theo Đại tá Ngô Trọng Kim, Ban Bảo tộc làm việc với UBND xã Việt Tiến (Thạch Minh cũ) và phối hơp với Tỉnh đoàn Hà Tĩnh để tìm hiểu thông tin về ông thì được biết theo Báo cáo số 49/BC-UBND ngày 13/3/2020 của UBND huyện Thạch Hà về báo cáo kết quả xác minh trường hợp ông Ngô Chí Thông, đồng thời qua quá trình tiến hành xác minh tại xã Thạch Minh (nay là xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà), cũng như tại Bảo tàng Hà Tĩnh đều không có thông tin về ông Ngô Chí Thông.

Mong sự “vào cuộc” của các cơ quan hữu trách

Theo Đại tá Ngô Trọng Kim, để làm rõ vấn đề lịch sử này Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hà Tĩnh và các cơ quan liên quan xác nhận ông Ngô Chí Thông  là người họ Ngô gốc Trảo Nha, thị trấn Nghèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Đồng thời, UBND tỉnh Hà Tĩnh cần làm hồ sơ đề nghị Nhà nước công nhận ông Ngô Chí Thông là Liệt sĩ và truy tặng Huân chương ghi nhận công lao đối với lịch sử dân tộc và phong trào cộng sản quốc tế.

Trong trường hợp này, cho phép Ban Bảo tộc Họ Ngô Trảo Nha được đại diện cho thân nhân ông Ngô Chí Thông để nhận phần thưởng cao quý đó đưa về lưu giữ tại Đền thờ Ngô Phúc Vạn là Di tích lịch sử cấp Quốc gia tại Thị trấn Ngèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh  để thờ phụng và giáo dục truyền thống cho các thế hệ con cháu trong dòng họ noi theo học tập, phấn đấu đóng góp sức mình trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Được biết, Đại sứ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Cộng hòa Liên bang Nga, Ngô Đức Mạnh cũng đang tích cực phối hợp để xác minh, thẩm định thông tin quê quán của chiến sỹ cách mạng Ngô Chí Thông.

 


([1]) Các tài liệu Dư địa chí về Hà Tĩnh từ xa xưa không có địa danh nào là  Thạch Xá. Vùng rừng núi Trà Sơn có  làng Trà Xá (tục gọi là Làng Chè). Có thể chép nhầm chăng?

([2])Văn Tùng trong cuốn “Lý Tự Trọng - sống mãi tên anh”, NXB Thanh niên – 2013,trang 13.

([3].). Sđd trang 13

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}