Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Chữ Vạn Kiếp 萬 劫 trong câu đối tam quan đền Kiếp Bạc

Đặng Văn Lộc | Thứ Ba, 22/09/2020 07:45 GMT +7

 

Câu đối ở chính tam quan đền Kiếp Bạc có chữ Vạn Kiếp萬 劫. Chữ này đối với chữ Lục đầu 六 頭. Chuẩn không cần chỉnh.

 

Vạn Kiếp là địa danh xã, tương đương với đơn vị thôn ngày nay.

Vạn Kiếp tiếp giáp với Dược Sơn  nay thuộc quần thể Kiếp Bạc.

Lục đầu là cả đoạn sông hợp lưu của 6 con sông. Đền Kiếp Bạc lấy làm tiền án.

Chữ Kiếp Bạc có trong sách Dược Sơn kỉ tích toàn biên, chỉ 1 vùng đầm lầy, sau này tạo nên ngôi đền Kiếp Bạc. Nhà cháu bị hạn “không ưa”, khá nặng. Vì dám nói thẳng Kiếp Bạc không phải là Dược Sơn, ở một thảo luận nhóm sau hội nghị cấp tỉnh.

Dược Sơn nay nằm trên quả núi có đền Nam Tào. Nhưng Dược Sơn chính thổ thì ở về phía Nhà máy nhiệt điện Phả Lại. Dân cư về đây khoảng 50 năm gì đó. Đất cũ nay vẫn còn mồ mả của tổ tiên người dân Dược Sơn..

Câu đối Vạn Kiếp hữu sơn… được thảo luận đã lâu. Nhà báo Xuân Ba đã viết về hai nhóm thảo luận tại tam quan đền: Cuộc tranh luận hơn nửa thế kỷ nay mà vẫn chưa có hồi kết. Lúc thì trên hội thảo hội nghị. Khi trên giấy trắng mực đen các tạp chí chuyên san. Tóm lại chia làm hai phe về câu đối chính diện tam quan đền Kiếp Bạc:

Vạn Kiếp hữu sơn giai kiếm khí/ Lục đầu vô thủy bất thu thanh

萬 劫 有 山 皆 劍 氣

六 頭 無 水 不 秋 聲

Một bản dịch: Vạn Kiếp có ngọn núi nào thì đều vương hơi gươm kiếm/ Lục Đầu không con nước nào không vang tiếng đao binh đuổi giặc.

Nhóm 1: thợ đắp chữ đã lầm thung thành thu. Hoặc trang thành chữ thu. “thung thanh”, hoặc là “trang thanh”, đều hàm nghĩa “âm vang cọc gỗ”. Do gần giống về mặt âm, có thể cánh thợ đắp chữ đã nghe nhầm nên đắp chữ “trang”, hoặc chữ “thung” thành chữ “thu”, vừa không chỉnh đối, vừa rất… lạc nghĩa. Nếu là “thu thanh” thì sông nào chẳng có “tiếng thu” khi gặp gió lớn sóng to. Nếu là “thung thanh” thì chỉ có sông Bạch Đằng (Lục Đầu) mới có tiếng đóng cọc mà thôi” (chỉ sự kiện Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán năm 939 và Trần Hưng Đạo đại phá Nguyên Mông năm 1288).

Nhóm 2: cụ Thám hoa Vũ Phạm Hàm đâu có phải gà mờ! Nên nhớ Tam nguyên Vũ Phạm Hàm, đậu Thám Hoa nhưng thực chất là Thủ khoa (Đình Nguyên), giành học vị đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ khoa thi Đình đời vua Thành Thái năm thứ tư (năm 1892, khoa thi này không lấy Trạng Nguyên và Bảng Nhãn).

Nếu cụ dùng chữ “thung thanh” thay cho “thu thanh” thì đâu còn là uẩn súc lẫn thâm thúy nữa! Bởi “thu thanh” trong câu đối thì “thu” là mùa thu, với nghĩa hàm súc là để chỉ chiến tranh và đau thương tang tóc.

Hiểu theo nghĩa này, “thu thanh” có thể hiểu là “tiếng đau thương, tang tóc”, hoặc “tiếng binh đao” đối với “hơi gươm kiếm” ở vế trên là chan chát và chuẩn cả về chữ lẫn nghĩa.

Như vậy, hơn một thế kỷ nay câu đối của bậc đại khoa ấy đã trơ gan cùng tuế nguyệt không những toát lên khí phách oai hùng của những trận chiến chống quân Nguyên xâm lược mà còn là thông điệp cho bao thế hệ nước Nam!

Hiểu theo nghĩa này… chỉ đến Hội đền Kiếp Bạc vào mùa Thu, đi dọc triền sông đoạn Lục đầu giang nghe sóng, thưởng gió, nhìn sang bên bờ sông mé Kinh Bắc mới cảm được “thu thanh”  ở đây.

 

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}