Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghệ thuật:

 

Chuyện xung quanh ca khúc về hạt gạo

Trần Đăng Khoa | Thứ Sáu, 08/12/2017 22:41 GMT +7

Bữa nay tình cờ thấy trên mạng có bài phỏng vấn nhạc sĩ Trần Viết Bính về bài hát "Hạt gạo làng ta", bài hát đã được trao Giải thưởng Nhà nước về VHNT. Nhạc sĩ Trần Viết Bính chọn 5 bài. Nhiều bài cũng rất hay, nhưng Giải thưởng chỉ trao cho Hạt Gạo. Ông cứ định chia giải thưởng cho tôi. Mà nhiều đấy, chừng 60 triệu đấy. Toan giai 200 trieu. Tôi bảo, đấy là sáng tạo của bác, nên em không nhận.

Nhạc sĩ Trần Viết Bính phổ bài thơ Hạt gạo làng ta của tôi năm 1971. Khi ấy tôi đang còn học lớp sáu. Tôi chưa có dịp nào gặp ông Bính mà ông Bính cũng chẳng hiểu mặt mũi tôi ra sao. Tôi chỉ biết ông Bính đang công tác ở Nhà Văn hoá, thành phố dệt Nam Định. Mãi đến 15 năm sau, tôi mới có dịp về Nam Định. Người đầu tiên tôi tìm đến thăm là nhạc sĩ Trần Viết Bính. Nhưng ông Bính đã chuyển về tỉnh Đồng Nai cùng với gia đình rồi. Năm 1989, ông Bính qua Mát-xcơ-va. Biết tin tôi đang học ở Học viện Văn học M. Goóc-ki, nửa đêm, ông đội mưa tuyết tìm đến trường M. Goóc-ki thăm tôi. Nhưng rất tiếc, bữa đó, tôi lại về quê ông Ra-xun Gam-za-tốp ở mãi thành phố Ma-khat-ka-la Đa-ghe-xtan kia. Năm 1997, Đài truyền hình Việt Nam trong chuyên mục "Những bài hát còn xanh", giới thiệu bài hát Hạt gạo làng ta. Nhờ thế, tôi với ông Bính mới có dịp "gặp nhau" ở trên... truyền hình. Đầu năm 2000, ông Bính về Hội Nhạc sĩ họp, có đến thăm vợ chồng tôi. Thế là sau gần 30 năm, từ khi Hạt gạo làng ta phổ nhạc, tôi mới có dịp được chiêm ngưỡng tác giả của bài hát. Tôi không ngờ ông Bính ở lứa tuổi xấp xỉ 70 mà trông lại rất trẻ. Còn có phần "đẹp giai" nữa. Da hồng. Mặt sáng. Tóc đen nhánh không một sợi bạc. Trông ông chỉ như người mới chớm tuổi 50.

Tôi nhớ, có lần, nhà thơ Xuân Quỳnh đùa vui: "Những câu nhàn nhạt chung chung. Thơ không dùng được thì tung sang chèo". Nói thế, không có nghĩa là cô Quỳnh bỉ báng các bác làng chèo đâu nhé, mà chỉ đơn thuần đề cao vai trò kì diệu của âm nhạc mà thôi. Nhiều bài thơ rất xoàng, vậy mà khi có nhạc sĩ tài năng liếc mắt đến là lập tức nó cất cánh. Lời ca cần giản dị, dễ hiểu, nghe là hiểu ngay, vì thính giả âm nhạc không có thời gian ngẫm nghĩ, suy xét. Nhiều bài thơ rất xoàng, chỉ nôm na ở dạng báo tường báo liếp, nhưng vẫn có thể thành một bài hát rất hay. Nhiều khi vì bài hát hay mà người ta lại nhầm tưởng là thơ hay. Điều này rất cần phải rạch ròi. Bởi nhiều tập thơ tuyển, người ta thường chọn những bài có tính phổ biến nhờ âm nhạc. Chương trình "Đến với bài thơ hay" trên truyền hình Việt Nam cũng nhiều khi nhầm lẫn. Bởi có không ít bài thơ rất xoàng, thậm chí còn ở dạng non kém. Nên đổi lại là "Đến với bài hát hay" thì chuẩn xác hơn.

Bài thơ Hạt gạo làng ta được rất nhiều người biết đến là nhờ nhạc sĩ Trần Viết Bính. Nói cho cùng, bài thơ nào cũng có sẵn âm nhạc ở bên trong mỗi câu chữ rồi. Nhạc sĩ xoàng xoàng thì dựa theo giai điệu đã có sẵn của thơ mà í eo lên bổng, xuống trầm, như kiểu một anh xẩm chợ. Nhạc sĩ có tài thì họ xoá được làn điệu sơ khai của bài thơ và thổi cho nó một giai điệu mới mang đầy sức sáng tạo của một nghệ sĩ. Nhạc sĩ Trần Viết Bính không cần phá thơ, ông vẫn giữ nguyên từ cấu trúc toàn bài cho đến từng con chữ đơn lẻ mà vẫn xoá được cái giai điệu đều đều buồn tẻ của bài thơ, rồi tạo cho nó một linh hồn mới, một sức sống mới. Bài thơ lập tức như có phép lạ. Nó đã được công chúng đón nhận rộng rãi. Thế là từ ấy, cậu Khoa đã được bác Bính "cõng" đi chu du khắp nơi. Cậu đã "bay" bằng đôi cánh âm nhạc của bác Bính. Đến đâu, người ta cũng nồng nhiệt chào đón cậu. Nhiều khi người ta chỉ biết đến cậu, chỉ vỗ tay hoan hô cậu mà quên mất ông già Trần Viết Bính. Có người lại còn gọi cậu là "Hạt gạo làng ta". Thật bất công quá. Cần phải rất sòng phẳng. Vì thế, trong một bài viết gần đây cho tạp chí Âm nhạc, tôi đã trao lại niềm vinh quang ấy cho ông chủ chính hiệu của nó, là nhạc sĩ Trần Viết Bính. Chính ông mới là người làm nên hương vị của "Hạt gạo". Chính ông mới đúng là "Hạt gạo làng ta". Bây giờ, mời các bạn nghe chuyện ông trong Video đính kèm. Các ca sĩ nhí ngày xưa giờ cũng đã thành người cao tuổi. Thời gian đi nhanh quá!

Phỏng vấn nhạc sĩ Trần Viết Bính về bài hát "Hạt gạo làng ta"

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}