Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Mạn đàm:

 

Đạo đức nghề nghiệp và vai trò của chúng ta

Quyết Tuấn | Thứ Ba, 16/05/2017 21:47 GMT +7

Có người làm ra được vài tác phẩm Sinh vật cảnh (SVC) đã tự đắc coi mình là trung tâm của vũ trụ, là cao thủ số 1 và thích mọi người phải tôn trọng như hàng Quốc bảo, sư phụ của các sư phụ, nghệ nhân của các nghệ nhân. Rồi có người lại “tự phong” cho mình là nhà nghiên cứu Sinh vật cảnh, cố vấn của cơ quan này cơ quan khác.

Có người còn cho rằng: "Tôi là người đi dạy ra các nghệ nhân, Hội chưa đủ tầm để phong nghệ nhân cho tôi!". Lại có người ở tổ chức hội này vi phạm không được hội viên tôn trọng đề bạt đã xin thành lập hội khác, câu lạc bộ khác để làm lãnh đạo. Thậm chí lại có người còn tranh thủ bất cứ diễn đàn nào để phê phán ông này chê ông khác là kém cỏi...giữa nơi đông người! Có người còn mượn diễn đàn mạng xã hội, dùng tài khoản ảo  để nói xấu, dìm hàng nhau...Tất cả nhằm một mục đích chứng tỏ bản thân mình mới là người tài ba, sành sỏi hơn cả! Có người giải thích đây là “cái tật” cố hữu của một số ít người Việt chúng ta, chứ đâu riêng gì lĩnh vực sáng tạo hay nghệ thuật: “Thích tụ tập nhưng lại thiếu tính liên kết để tạo ra sức mạnh (Cùng một việc, một người làm thì tốt, ba người làm thì kém, bảy người làm thì hỏng)”.

Một tác phẩm Si bám đá nghệ thuật đẹp cả về tạo hình độc đáo đẹp cả về tính nhân văn khi tác phẩm được đấu giá vì mục đích từ thiện được rất nhiều người tại Triển lãm SVC Hải Phòng quan tâm trả giá rất cao vẫn vui vẻ muốn sở hữu.

Cũng phải nhìn nhận rằng, trong sáng tạo cũng có trường hợp cái mới phê phán phủ định cái cũ, không cần kế thừa! Nhiều trường phái ra đời sau phủ định trường phái ra đời trước đã tìm được chỗ đứng cho mình và có sức phát triển tốt! Nhưng không phải tất cả sáng tạo ra cái mới đều theo phương thức đó! Cũng một con người nhưng lúc này sáng tạo ra những tác phẩm có giá trị lúc khác lại sáng tạo ra những tác phấm kém giá trị thậm chí còn có hại cho xã hội. Không thể mặc định theo kiểu ông này rất nổi tiếng nên mọi tác phẩm của ông ta đều xuất sắc, ông ta nói ra câu gì cũng quy phạm chuẩn tắc của nghệ thuật!

Phải nói rằng, người sáng tạo nghệ thuật ngoài trách nhiệm cá nhân với tác phẩm còn có trách nhiệm xã hội thông qua tác phẩm. Bởi một khi những cái xấu được len lỏi qua nghệ thuật thì tác hại sẽ rất lớn trong cộng đồng. Nghệ thuật là thứ ngôn ngữ không lời những có sức lan toả, lay động lòng người và hiệu ứng cộng đồng rất hiệu quả! Bức tranh biếm hoạ lãnh tụ tôn giáo từng gây ra phong trào tử về đạo (Trong trường hợp đó, bức tranh dù có đẹp về màu sắc, bố cục, hình thái, chất liệu đến đâu đi chăng nữa, có giá trị về mặt kinh tế cao thế nào thì cũng chẳng thể coi là một tác phẩm nghệ thuật )!

Người sưu tầm, mua các tác phẩm SVC nói chung, không chỉ mua giá trị nghệ thuật của tác phẩm đó mà còn mua cả giá trị thương hiệu, văn hoá, tiếng tăm và hạnh phẩm có liên quan của nghệ nhân tạo tác (Thậm chí mua cả "chi phí cơ hội" của người nghệ nhân nữa)! Ví dụ, một số tác phẩm đấu giá ở Triển lãm SVC TP. Hải Phòng vừa qua dù giá giao dịch qua đấu giá có thể cao hơn so với giá trị thực nếu giao dịch theo kênh truyền thống. Những tác phẩm này lại có giá trị nhân văn khi mục đích đấu vì cộng đồng và hoạt động từ thiện nhân đạo! Nhiều người không đấu giá được đã cảm thấy luyến tiếc!

Chẳng thế một doanh nhân mới vào làng cây vừa thổ lộ: "Đến chơi cũng còn phức tạp. Cũng phải nhập gia tuỳ tục. Không thể theo kiểu thích và có tiền thì chơi thế nào chẳng được. Người ta không chấp nhận người “chơi ngông phản cảm” đã đành, nhưng người ta không ai bảo ai còn xem xét cả nguồn gốc thứ mà anh đang chơi, đang sưu tầm là do ai làm. Tôi không thể hiểu nổi tại sao thân chủ bán cho tôi tác phẩm khá có tiếng về giá trị kinh tế nhưng lại có nhiều người dị ứng với ông ta đến vậy, nhất là những người chính danh tuổi chín chắn vốn không có tính đố kị về tài năng của người khác nhưng họ tránh né đứng gần, không thích chụp ảnh chung, không thích ăn cơm cùng mâm...".

Hai ảnh trên: Nghệ nhân Lâm Ngọc Vinh với các học viên nước ngoài!

 Tôi đã mạo muội thưa với anh ta rằng: "Ở lĩnh vực nào đạt đến đỉnh cao cũng là chạm đến Đạo, nhưng không phải cứ ai đứng trên đỉnh cao là đã đắc đạo cả. Người có tài năng thực thụ hơn người luôn biết tự rèn luyện, tu dưỡng bởi những động lực thôi thúc bên trong, biết kìm chế cảm xúc mà giữ gìn sự hòa hợp trong các mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, tìm thấy sự thống nhất trong đa dạng khác biệt của người khác chứ không phải bài xích hay chỉ trích người khác... để vươn đến Đạo chứ không phải để chiếm lĩnh đỉnh cao. Chơi cũng vậy! Nhà nước bắt buộc tất cả các hội, trong đó có Hội SVC Việt Nam phải xây dựng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp (Đạo nghề) với tinh thần ấy. Vì ở bất cứ lĩnh vực nào cũng tiềm ẩn “rủi ro đạo đức” một khi có đủ điều kiện sẽ phát sinh". Ở Nhật Bản và Hàn Quốc nếu một người nghệ nhân nghệ sĩ, người có vị thế trong cộng đồng mà làm ra những tác phẩm "trái với đạo nghề", hoặc có hành vi phản cảm nơi công cộng thì bị lên án rất mạnh mẽ tới mức phải bỏ nghề để trả lại sự trong sáng cho cộng đồng, chứ đừng nói chuyện tác phẩm của anh còn có chỗ đứng và được mọi người trân trọng!

Tuy nhiên phần lớn những người làm nghệ thuật, yêu thích lối sống hoà đồng với thiên nhiên và nghệ thuật SVC, gắn bó với thú chơi nhân văn tao nhã đã có tự ngàn đời của ông cha để lại thường là những người âm thầm và lặng lẽ sáng tạo cho đời những tác phẩm có giá trị nhất định và bằng sự cầu thị chân thành những tác phẩm ấy không ngừng được cải thiện về mọi mặt! Họ coi việc sáng tạo là lẽ sống của một người nghệ sĩ, coi những tác phẩm là những đứa con tinh thần kết tinh sự tài hoa, trí tuệ và cả phẩm hạnh cá nhân; Luôn sống thanh cao, vui vẻ, hoà nhã, chia sẻ thành công, niềm vui, nỗi buồn với người xung quanh; Lấy sự vượt qua chính mình làm thử thách ganh đua trong bước đường sáng tạo!

Nhiều người trong giới chơi SVC vẫn quen nhắc tới trường hợp của Nghệ nhân Lâm Ngọc Vinh (TP. Hồ Chí Minh) để minh chứng cho luận điểm trên. Anh luôn cần mẫn học tập và chia sẻ, sáng tạo và cống hiến. Anh tâm sự: Tự cao tự đại, bảo thủ hay kèn cựa tài năng của người khác là tự đóng khung nhốt mình trong sự hiểu biết hạn hẹp của chính mình. Chỉ có tắm mình trong thực tế muôn màu sắc mới thấy hết giá trị của mình và chỉ cần luôn tự vượt qua chính giới hạn của mình là có điều kiện vươn tới sự mênh mông của nghệ thuật ở ngay quanh chúng ta.

Với quan niệm dân dã như vậy, anh đã tích luỹ cho mình vốn sống giàu có về nghệ thuật SVC mà ít ai có thể đo đếm được, bởi cái đẹp hay giá trị nghệ thuật khó nắm bắt, ta chỉ cảm nhận, thấy được nó biểu hiện qua những tác phẩm cụ thể anh sáng tạo hàng ngày. Chỉ xem những tác phẩm ấy qua mạng xã hội đã khiến nhiều người trong và ngoài nước nể trọng muốn kết giao chia sẻ học tập trao đổi kiến thức mà không cần phải thộ lộ tâm tư về mình hay đi nói qua nói lại về người khác để chứng minh mình là nổi bật!

Gần đây, thông qua các kênh thông tin trên mạng và Tạp chí Việt Nam Hương Sắc, anh Vinh đã được nhiều nghệ nhân quốc tế và Hiệp hội bonsai nhiều quốc gia đã mời anh giảng dạy với tư cách một nhà sáng tạo nghệ thuật chân chính. Người nước ngoài say mê khâm phục khả năng sáng tạo của anh, mến mộ sự nhiệt tình, hoà đồng và trách nhiệm nghệ thuật của anh với cộng đồng! Sau mỗi tác phẩm chuyển giao là sự hướng dẫn chăm sóc và anh có thêm những người bạn tri âm đồng hành cùng anh hoàn thiện tiếp tác phẩm trong tương lai! Người sở hữu tác phẩm của anh vì thế thêm yêu thương gần gũi anh hơn!

Thiết nghĩ, muốn có một sân chơi SVC thực sự lành mạnh, đẳng cấp, không ngừng hội nhập với khu vực và quốc tế, một thị trường SVC minh bạch, tổ chức Hội và phong trào SVC ngày một phát triển nhanh, mạnh, bền vững, nhân văn và hiệu quả, chúng ta không thể không coi trọng vấn đề nâng cao đạo đức nghề nghiệp SVC và vai trò của nghệ nhân, doanh nhân, chủ nhà vườn, người sản xuất kinh doanh, làm dịch vụ SVC đến người sưu tầm, thưởng ngoại SVC trong công tác đó.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}