Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Vật thể:

 

Đình Giàn

Đông Tỉnh | Thứ Ba, 05/01/2016 16:55 GMT +7

Đình Giàn thờ Lý Phục Man, một vị tướng tài của Lý Nam Đế. Xếp hạng: Di tích lịch sử văn hóa quốc gia (1990). Địa chỉ: ngõ 191 Phạm Văn Đồng, phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Toạ độ: 21°4’29"N 105°47’11"E, cách Hồ Gươm chừng 12km về hướng tây-bắc. Điểm dừng xe bus gần nhất: đối diện 88 Phạm Văn Đồng (bus 07, 14, 25, 28, 35, 45, 46, 53).

 

Dinh Gian

Lược sử
Đình Giàn thờ Lý Phục Man (?-548), một vị dũng tướng tài ba có công đánh giặc nhà Lương và Lâm Ấp vào giữa thế kỷ 6. Ngài quê ở làng Yên Sở (nay thuộc huyện Hoài Đức, Hà Nội), dẫn quân theo Lý Nam Đế (503–548) khởi nghĩa từ năm 542; được vua tin dùng, gả con gái làm vợ và ban cho tên Lý Phục Man.

Ngày 27-12-1990, Bộ Văn hóa và Thông tin đã xếp hạng đình Giàn là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Cùng thời gian này, lễ hội đình Giàn cũng được phục hồi.

Làng Giàn là tên Nôm của thôn Cáo Đỉnh, vốn thuộc xã Xuân Đỉnh nổi tiếng nhất huyện Từ Liêm với thứ hồng xiêm vừa to vừa có hương thơm và vị ngọt đặc biệt. Dân nơi đây từng có nghề làm kẹo, mứt tết và bánh trung thu. Nay cả xã đã bị đô thị hóa, trở thành phường và những nghề kể trên chỉ còn là hoài niệm... (Phường Xuân Đỉnh thành lập ngày 27-12-2013 với 352ha đất và hơn 3 vạn nhân khẩu của xã Xuân Đỉnh cũ. Làng Cáo của xã này thì trở thành phường Xuân Tảo, nay cũng thuộc về quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội).

Kiến trúc
Đình Giàn có từ lâu đời, lúc đầu chỉ là miếu đền, dần dần được mở rộng và sửa chữa thành đình. Các văn bia hiện còn cho biết thời gian tu bổ vào các năm Gia Long thứ 16 (1817), Tự Đức 30 (1877) và Thành Thái 13 (1901). Gần đây thì năm 1992 tạc tượng, 1995 xây lại và mở rộng cổng đình, 1996 sửa chữa hậu cung, 1999 sửa chữa trung cung, 2001 sửa nhà tiền tế, 2002 tôn tạo lại tả mạc, giải vũ...

Diện tích đình còn gần 4000m2. Mặt đình quay hướng tây, nhìn qua các trụ biểu to ven ao nước hình chữ nhật sang ruộng đình, nay là sân thể thao CLB thôn Cáo Đỉnh ở phố Phạm Văn Đồng. Tam quan xây kiểu nghi môn, mở về hướng nam ra ngõ. Trong sân có hai cổ thụ che mát tả hữu mạc 3 gian, gần hữu mạc là nhà bia mới dựng như một phương đình 2 tầng 8 mái nhỏ.

Hiện nay, phần lớn đình Giàn vẫn giữ dáng dấp kiến trúc thời Nguyễn, với bố cục hình chữ “Công”. Đại đình gồm 5 gian 2 dĩ, cửa bức bàn; trung cung rộng 3 gian sâu 5 gian, đặc biệt gian cuối hơi nhô cao thành 2 tầng với 4 đầu đao đắp hình rồng, nhìn ngang hông từ ngoài ngõ mới thấy. Hậu cung rộng 3 gian, trong có bệ cao để đặt khám thờ. Ngày 4 tháng 6 năm Nhâm Thìn (2012) đã đúc tượng Lý Phục Man thay tượng cũ.

Lưu ý
Các mảng trang trí trên gỗ ở đầu kẻ, vì giường, cốn nách, kiệu bát cống, cửa võng và hương án được chạm, vẽ bằng những hoa văn hình rồng mây, hoa lá, tứ quý, tứ linh, hổ phù v.v., nhìn chung cũng mang phong cách nghệ thuật của thế kỷ 19. Trong đình hiện còn lưu giữ được 29 đạo sắc phong thần hoàng. Thời Lê có 12 đạo sắc của các vua Lê Huy Tông, Lê Dụ Tông, Lê Hiển Tông, Lê Duy Kì. Thời Tây Sơn có 4 đạo sắc, số còn lại thuộc triều Nguyễn.

Ngoài ra, trong đình còn có hai câu đối, hai bức hoành phi, một cửa võng chạm rồng mây, phượng hàm thư, long mã trổ hình mặt trời, rùa đội hòm sách, một long đình, một hương án trang trí đề tài tứ linh, hai ngựa gỗ, một chuông đồng, một bộ đòn kiệu, hai cỗ long ngai chạm rồng, hai tượng phỗng và 6 tấm bia đá.

Hội làng
Hội làng Giàn tổ chức hàng năm từ mồng 9 đến 11 tháng 2 âm lịch. Mở đầu bằng lễ rước nước từ cái giếng cổ về đình để tiến cúng thần hoàng. Hôm sau làm lễ rước kiệu Ông, kiệu Bà sang chùa Thiên Phúc và dâng hương. Ngày thứ ba lại rước hai kiệu ra miếu Mẫu (thờ mẹ Lý Phục Man) rồi rước trở lại đình.

Mỗi kiệu gồm 16 người khiêng, nam rước kiệu Ông, nữ rước kiệu Bà, phải giữ chay tịnh một tuần trước khi vào đám. Kiệu Ông rước đi trước, kiệu Bà đi sau, có phường bát âm, đội sênh tiền, mõ lộn, múa bồng, múa mặt nạ, múa tử linh dọn đường. Giữa chừng, hai kiệu bỗng dừng lại, xoay tròn, lát sau mới rầm rầm chạy tiếp. Tương truyền trên đường, kiệu Ông cứ xoay nhìn các cô gái nên kiệu Bà không chịu đi vì ghen.

Di tích lân cận
- Chùa Anh Linh Tự: phường Cổ Nhuế, quận Bắc Từ Liêm.
- Chùa Giàn (Thiên Phúc Tự): 165 Phạm Văn Đồng, phường Xuân Đỉnh, quận Bắc Từ Liêm..
- Chùa Quán La (Khai Nguyên Tự): tổ 39 cụm 5A, phường Xuân La, quận Tây Hồ.
- Đền Chúa: phố Cổ Nhuế, phường Cổ Nhuế, quận Bắc Từ Liêm

Phía đông làng Giàn là ngôi đền Sóc được xếp hạng Di tích quốc gia. Tương truyền, trên đường lên núi Sóc sau khi đánh tan giặc Ân, Thánh Gióng đã nghỉ chân tại đây. Lễ hội đền Sóc diễn ra vào mùng 6 tháng giêng âm lịch hàng năm, hội lớn được tổ chức 5 năm một lần. Ngoài ra, cùng phường Xuân Đỉnh còn có các di tích như chùa Táo, miếu Vũ, và đền thờ quận công Nguyễn Công Cơ (quan Tham tụng thời Lê-Trịnh).

Bản đồ trực tuyến

 

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}