Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Sách:

 

Gặp mặt các tác giả - nhân chứng lịch sử và giới thiệu bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”

Nhất Bắc | Thứ Tư, 22/07/2020 12:38 GMT +7

Sáng 22/7, tại Trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam, đã diễn ra Tọa đàm gặp mặt các tác giả - nhân chứng lịch sử và giới thiệu bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”. Các tác giả - nhân chứng đã có những chia sẻ cảm động về cuộc chiến đã qua đi.

Các tác giả - nhân chứng chiến tranh, nhận hoa chúc mừng.

Lần đầu tiên Quỹ “Mãi mãi tuổi 20”, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Tạp chí Môi trường và Đô thị Việt Nam, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc và CLB “Trái tim người lính” phối hợp tổ chức buổi Tọa đàm gặp mặt tác giả và nhân chứng lịch sử với bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.

Bấy lâu, bạn đọc cả trong và ngoài nước đã từng biết đến 2 cuốn nhật ký lừng danh, với hàng triệu bản in đã được phát hành, được dịch ra nhiều thứ tiếng của 2 liệt sĩ:“Mãi mãi tuổi hai mươi” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” của Anh hùng, liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Đây là lần đầu tiên, những tác phẩmNhật ký thời chiến Việt Nam hay nhất, nổi tiếng nhất cùng đứng chung trong một bộ sách, với 31 tác phẩm của 31 tác giả. Sự trở về và hành trình từ những sổ tay Di vật– Kỷ vật đến bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam rất khác nhau. Mỗi tác giả trở về từ chiến trường đều có một số phận riêng biệt và mỗi tác phẩm trước khi đến với bạn đọc đều có một hành trình hàng chục năm với bao tình tiết ly kỳ.

Nhà văn Đặng Vương Hưng.

Tại buổi gặp mặt hôm nay, họ đã kể lại nhiều chuyện tưởng chừng không thể nào xảy ra. Họ còn may mắn sống sót, tất cả đều là nhờ sự che chở của đồng đội. Cựu chiến binh (CCB) Trương Công Đạo – Giám đốc “Mãi mãi tuổi 20”, cho biết: Sự hy sinh của những chiến sĩ cho đất nước đã thực sự lan toả đến giới trẻ hôm nay. Để cho sự lan tỏa đó được mãi mãi, quỹ “Mãi mãi tuổi 20” được thành lập. Những năm qua, quỹ đã làm được nhiều việc ý nghĩa. Cuộc chiến chống giặc của dân tộc ta là quá vĩ đãi, tôi mong rằng, có những cuốn tiểu thuyết vĩ đại xứng tầm được ra đời trong nay mai”.

Nhà văn Đặng Vương Hưng – Chủ biên Nhật ký thời chiến Việt Nam, là một trong những người góp công sức sưu tầm tư liệu để làm nên bộ sách sách này. Ông may mắn được góp tên vào cùng những tác giả - nhân chứng chiến tranh, những người đã góp công trong việc bảo vệ tổ quốc.

Có mặt tại buổi tọa đàm, PGS.TS Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Sử học Việt Nam cho biết, bản thân ông cũng có viết nhật ký chiến tranh. Và ông coi những tư liệu từ bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam là nguồn sử liệu quý giá cho hôm nay và mai sau.

Ông Lê Doãn Hợp – Nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông Việt Nam, cũng từng là một chiến sĩ xông pha chiến trận. Ông luôn tự hào về thế hệ mình và coi thế hệ mình là "thế hệ vàng". Bởi họ đã sống đời sống trong sáng, vì tổ quốc, yêu hòa bình, mà không tiếc tuổi trẻ, không tiếc thân mình.

Nhằm tiếp tục thực hiện bộ sách “Những lá Thư và Nhật ký thời chiến Việt Nam”; phát hiện những câu chuyện hay, những mối tình đẹp, lãng mạn và cảm động, trong thời gian chiến tranh bảo vệ chủ quyền Biên giới – Hải đảo thiêng liêng của Tổ quốc; theo ý tưởng và đề xuất của Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, CLB Trái tim người lính (Soldier's Heart Club) – một diễn đàn của các Cựu chiến binh trên mạng xã hội facebook - phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức Cuộc vận động sưu tầm kỷ vật trong các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới và biển đảo Tổ quốc.

Nhà văn Phạm Việt Long (giữa) có tác phẩm "Bê trọc" góp mặt vào tập 3 bộ sách "Nhật ký thời chiến Việt Nam", nhận hoa chúc mừng.

Đồng thời, tổ chức cuộc thi viết và kể chuyện mang tên “Tình yêu trong chiến tranh” bằng kinh phí xã hội hóa. Cuộc vận động sưu tầm kỷ vật và thi viết này do Tạp chí điện tử Môi trường và Đô thị Việt Nam bảo trợ truyền thông.

Cụ thể như sau:

1- Các kỷ vật, thư, nhật ký, hình ảnh… sưu tầm, hoặc hiến tặng phải đáp ứng được yêu cầu của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng; sẽ được tiếp nhận, lưu giữ, bảo quản lâu dài, khai thác phục vụ công tác nghiên cứu, trưng bày, tuyên truyền, phát huy giá trị. Lễ sơ kết lần 1 sẽ được tổ chức vào dịp 30/4/2021, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam;

2- Cuộc thi viết và kể chuyện “Tình yêu trong chiến tranh” chỉ chấp nhận các thể loại: Bút ký, ký sự; ghi chép; kỉ niệm sâu sắc; …nhưng phải là người thật, việc thật (không hư cấu). Dung lượng mỗi bài viết không quá 3.000 chữ, kèm ảnh nhân vật, sự kiện hoặc clip kể chuyện (dài không quá 30 phút).

3- Thời gian nhận và đăng bài: Kể từ khi có thông báo chính thức và hạn cuối cùng đợt I là ngày 30/03/2021. Địa chỉ nhận và đăng tải bài, clip: Nhóm facebook “Trái tim người lính”. Đề nghị ghi rõ (Tác phẩm dự thi “Tình yêu trong chiến tranh”) dướt tít bài.Những bài dự thi có chất lượng tốt cũng sẽ được Tạp chí điện tử Môi trường và Đô thị Việt Nam giới thiệu cùng bạn đọc.

4- Ban Tổ chức sẽ trao 01 Giải Nhất 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) và nhiều phần thưởng có giá trị được trao tặng trong Lễ tổng kết Cuộc thi vào cuối quý 1 năm 2022. Những bài viết hay nhất về “Tình yêu trong chiến tranh” sẽ được biên soạn vào cuốn sách nhiều tác giả mang tên TRÁI TIM NGƯỜI LÍNH nhiều tập, dự kiến Tập 1 sẽ được xuất bản đầu năm 2021.

5- Những lá thư và nhật ký được viết trong thời gian chiến tranh bảo vệ biên giới và biển đảo của Tổ quốc, sẽ được tuyển chọn, bổ sung vào những tập tiếp theo của bộ sách “Những lá thư và nhật ký thời chiến Việt Nam” do nhà văn Đặng Vương Hưng chủ biên.

Về bộ sách quý Nhật ký thời chiến Việt Nam 

                                   Đặng Vương Hưng

1.

Tháng 12 năm 2004, vào đúng dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam, thay mặt một nhóm các Nhà văn và Cựu chiến binh, chúng tôi đã chính thức phát động Cuộc vận động Sưu tầm và Xuất bản bộ sách Những lá thư và Nhật ký thời chiến Việt Nam, trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Ý tưởng trên đã được các đồng nghiệp và bạn đọc gần xa hưởng ứng nồng nhiệt. Các tác phẩm: Mãi mãi tuổi hai mươi, Nhật ký Đặng Thùy Trâm, Sống để yêu thương và dâng hiến, Gửi lại mai sau, Tài hoa ra trận, Nhật ký Vũ Xuân, Trở về trong giấc mơ, Tây tiến viễn chinh v.v... chính là kết quả của cuộc phát động này. Và đó cũng là những tác phẩm tiêu biểu, cùng hàng trăm cuốn sách khác của Tủ sách Mãi mãi tuổi 20.

Đặc biệt, việc xuất bản hai cuốn sách Mãi mãi tuổi hai mươi và Nhật ký Đặng Thùy Trâm đã trở thành một trong 10 sự kiện văn hóa tiêu biểu của Việt Nam trong năm 2005, do Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) tổ chức bình chọn. Cũng năm đó, cùng với Báo Tuổi trẻ, Nhà văn Đặng Vương Hưng vinh dự được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch). Năm 2012, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã xác nhận: Đặng Vương Hưng là Nhà văn Việt Nam đầu tiên tổ chức Cuộc vận động Sưu tầm và xuất bản bộ sách Những lá thư và Nhật ký thời chiến Việt Nam. Năm 2017, tổng kết Cuộc vận động Sáng tác Văn học, nhân kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ, Nhà văn Đặng Vương Hưng là một trong ba cá nhân được nhận Giải Tôn vinh đặc biệt, do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trao tặng.

Riêng mảng sách tư liệu về Những lá thư thời chiến Việt Nam, sau khi cho xuất bản những tập lẻ của nhiều tác giả và của riêng một số cá nhân, chúng tôi đã xuất bản Những lá thư thời chiến Việt Nam - Tuyển tập (NXB Công an Nhân dân, 2015), dày gần ngàn trang in, khổ lớn, được dư luận bạn đọc đồng thuận và đánh giá cao. Giờ đây, chỉ cần tra tìm kiếm trên mạng internet, gõ cụm từ Những lá thư thời chiến Việt Nam sẽ nhanh chóng cho ra hàng triệu kết quả!

Là một nhà văn, đồng thời cũng là một người lính đã từng trực tiếp cầm súng bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc, như nhiều cựu chiến binh khác, tôi hiểu thế nào là chiến tranh cùng sự hy sinh và mất mát. Nghề làm báo đã giúp tôi đi nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người, để tìm hiểu nhiều sự kiện, nhân chứng và sưu tầm tư liệu...

Công việc viết văn đã giúp tôi “ngộ” ra một điều: Đôi khi, chính những trang nhật ký, ghi chép sổ tay... tưởng chừng rất đỗi riêng tư, xưa cũ, lại mang đến cho chúng ta những thông tin và tư liệu cực kỳ quý báu; chúng có thể gợi mở biết bao điều về đời sống tinh thần, vật chất và cả văn hóa của xã hội trong quá khứ; góp phần lý giải những bí mật của lịch sử, làm cho cuộc sống hiện tại và tương lai của chúng ta tốt đẹp hơn!

Ý tưởng làm một bộ sách tư liệu về chiến tranh qua những trang nhật ký được viết trong thời chiến của chúng tôi đã hình thành như thế, từ nhiều năm nay. Đó là một bộ sách tư liệu chân thực về các cuộc kháng chiến giành độc lập tự do cho dân tộc và cuộc chiến tranh vệ quốc chống xâm lược bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc. Những cuộc chiến đó đã kết thúc từ lâu trên đất nước ta, nhưng dấu ấn của nó vẫn còn in đậm trong mỗi gia đình Việt Nam, nhất là với những gia đình Thương binh – Liệt sĩ và Cựu chiến binh.

2.

Tại sao lại là nhật ký mà không phải là hồi ký, hay những thể loại văn học phi hư cấu khác? Vâng, quả thực là có những người, vì nhiều lý do, mà trong suốt cuộc đời không viết một trang nhật ký, không ghi chép một trang sổ tay nào. Nhưng với nhiều người khác thì ghi nhật ký lại là một nhu cầu không thể thiếu, thậm chí lại là sự đam mê, nhất là ở thời kỳ còn ghi chép chủ yếu bằng bút mực và giấy trên sổ tay, chưa có internet, chưa có máy tính và điện thoại thông minh như thời công nghệ số hiện nay.

Anh lính Binh nhì Nguyễn Văn Thạc, ngày 18/4/1972, đã tâm sự về điều này trong nhật ký Mãi mãi tuổi 20:

“Nếu như người viết nhật ký là viết cho mình, cho riêng mình đọc thì cuốn nhật ký đó sẽ chân thực nhất, sẽ bề bộn và sầm uất nhất. Người ta sẽ mạnh dạn ghi cả vào đấy những suy nghĩ tồi tệ nhất mà sự thực họ có. Nhưng nếu nhật ký mà có thể có người xem nữa thì nó sẽ khác và khác nhiều. Họ không dám nói thật, nói đúng bản chất sự kiện xẩy ra trong ngày, không dám nói hết và đúng những suy nghĩ đã nẩy nở và thai nghén trong lòng họ. Mà đó chính là điều tối kỵ khi viết nhật ký - Nó sẽ dạy cho người viết tự lừa dối ngòi bút của mình, tự lừa dối lương tâm của mình - Tóm lại, tạo ra 2 con ngừơi. Người ta viết nhật ký có rất nhiều phương pháp. Và mỗi người tuỳ theo ý thích và sự quen thuộc của mình mà ghi chép. Có người chỉ thích viết ý nghĩ, có người hoàn toàn ghi những sự kiện nhỏ nhặt hàng ngày. Còn mình, mình không biết thế nào, có lẽ vừa ghi những sự kiện, vừa ghi những suy nghĩ. Nhiều lúc cũng khó mà phân biệt đâu là suy nghĩ, đâu là sự kiện. Và sự trộn lẫn ấy là một điều rất qúy”

Thực ra, ghi nhật ký (kể cả của các Nhà văn) không phải là làm văn, mà trước hết đó chính là cuộc đời. Không có một người nào khi đặt bút viết những dòng chữ ấy lại nghĩ rằng, sau mấy chục năm nữa chúng sẽ được in thành sách và họ trở thành tác giả nhật ký... Bởi thế, tất cả đều chân thực và sinh động đến lạ kỳ. Có lẽ, giá trị của thể loại nhật ký, trước hết là ở sự chân thực của cảm xúc người viết, sự trung thực với chính mình và trung thực với các nhân vật và sự kiện được phản ánh. Nhật ký là những trang viết đáng tin cậy. Tất cả những gì ta đọc được ở đây đều là sự thật, dù nó có thể thô tháp, nhưng tươi ròng và sống động, bởi hoàn toàn là những con người thật, những địa chỉ thật, những sự việc thật và những tâm trạng rất thật! Không ai có thể buộc được người ta phải nói thật suy nghĩ của lòng mình, nhất là sự ấm ức, bất công và nỗi buồn nản trong cuộc đời; kể cả tâm trạng “sống trong sợ hãi” tại chiến trường. Nhưng với nhật ký, thì người viết “tự nguyện” nói ra tất cả điều ấy. Họ coi sổ tay nhật ký như một người bạn tin cậy để tâm tình, để trút bầu tâm sự vào đó, như một cách giải tỏa cho nhẹ lòng và để không còn bị ức chế. Bởi vô vàn những bất cập trong cuộc sống, chiến đấu hằng ngày, có thể khiến người ta không hài lòng, thậm chí là bực tức và đau buồn.

Chẳng vậy, mà trong “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”, đoạn viết ngày 15/6/1968, có nội dung như sau: “Nhật ký ơi! Đừng trách Thuỳ nghe, nếu như Thùy cứ ghi vào nhật ký những dòng tâm sự nặng chĩu đau buồn. Tiếng súng chiến thắng đang nổ dòn khắp chiến trường Nam Bắc. Thắng lợi đã đến gần chúng ta rồi… Nhưng trên mảnh đất Đức Phổ này vẫn còn nặng những đau thương, ngày từng ngày máu vẫn rơi xương vẫn đổ. Điều đáng buồn nhất là trong những hy sinh gian khổ ấy Th. chưa thấy được  sự công bằng, sự trung thực. Chưa có một sự đấu tranh để thắng được những cái ty tiện đớn hèn cứ xảy ra làm sứt mẻ danh dự của hai chữ Đảng viên và làm mòn mỏi niềm vui say công tác của mọi người trong bệnh xá. Thùy ơi! Th. chịu thua sao? Khi mà anh em quần chúng đảng viên, thanh niên đều ủng hộ Th. mà vẫn không thắng được một vài cá nhân đang hoành hành trong đội ngũ cán bộ của bệnh xá. Cả mùa khô ác liệt không một lúc nào mình thấy bi quan, mình luôn cười trong gian khổ vậy mà bây giờ mình đau khổ quá đi. Kẻ thù phi nghĩa không sợ mà sợ những nọc độc của kẻ thù còn rớt lại trong đồng chí của mình” .

Bởi thế, ngoài những trang viết phơi phới lạc quan chiến thắng, đây đó ta còn bắt gặp cả những “Nỗi buồn chiến tranh”, những trang viết thấm đẫm nước mắt. Ta biết được đã có lúc người lính phân vân, thậm chí hoang mang, vì bản năng sống, vì anh có thể đón nhận những điều phũ phàng nhất do chiến tranh mang lại. Thậm chí, đã có phút giây anh nghĩ tới cái chết. Nhưng đó là những tình cảm rất thật của con người.

Nếu đọc Nhật ký chiến tranh của Chu Cẩm Phong, nhật ký Những ngày trong vòng vây của Trần Mai Hạnh, Nhật ký chiến trường của Dương Thị Xuân Quý, Nhật ký Bê trọc của Phạm Việt Long, hay Nhật ký đi B của Triệu Bôn… chúng ta sẽ thấy các tác giả giống nhau ở một điểm: Họ đều là những phóng viên chiến trường, nhật ký đều được viết trong nửa cuối thập niên 60 và đầu thập niên 70 tại chiến trường miền Nam. Nhưng mỗi người một góc nhìn, bổ sung cho nhau, phản ánh sự thật ác liệt đến trần trụi. Những trang viết đầy máu lửa ấy, bao năm rồi vẫn như nóng hổi hơi thở chiến trường, bởi sự sống và cái chết là ranh giới quá mỏng manh.

Còn đọc nhật ký Tây tiến viễn chinh của Trần Duy Chiến, được viết đầu thập niên 80 tại chiến trường Campuchia, bạn sẽ thấy tác giả viết rất nhiều về những “thói hư tật xấu” trong sinh hoạt của người Tiểu đội trưởng và những đồng đội trong đơn vị. Điều bi tráng là sau chiến tranh, hầu hết các nhân vật nhiều “thói hư tật xấu” đó và kể cả tác giả, đều hi sinh. Khi thân nhân gia đình các anh đi tìm mộ ở nghĩa trang liệt sĩ Sông Bé. Một điều kỳ lạ, rất khó giải thích: Mộ của các anh được quy tập thành hàng, Tiểu đội trưởng “đứng” đầu tiên, như là khi còn sống, họ vẫn trong một hàng quân, cùng đội ngũ…

Trong mỗi người lính thời đất nước có chiến tranh, đều có những niềm vui, nỗi buồn và tình yêu không bao giờ vơi cạn. Điều quan trọng là họ vẫn tiếp tục chiến đấu cho tới ngày toàn thắng. Không ai có thể phủ nhận được lý tưởng cao đẹp và tình yêu quê hương đất nước của các anh - những người đã ngã xuống và những người còn sống sót trở về sau trận đánh! Sẽ không có bút mực và cũng không có nhà văn nào viết được tác phẩm như thế; trừ những người trong cuộc viết ra trong một khoảnh khắc nào đó, đáp ứng nhu cầu của tình cảm riêng tư. Đó là những trang viết máu thịt của cuộc đời. Đọc lên, ta có thể hình dung ra từng số phận con người. Và cao hơn nữa là hơi thở của cả thời đại. Chính vì thế, qua những trang nhật ký ấy, ta có thể hiểu được phần nào quan niệm, lý tưởng, lẽ sống, sự cống hiến và hy sinh vì Tổ quốc của nhiều thế hệ, đã góp phần làm nên Ngày Kết thúc chiến tranh và Hòa bình 30/4/1975 vĩ đại của dân tộc!

3.

Những thân nhân của các liệt sỹ khi gửi cho chúng tôi những trang nhật ký và di vật còn lại của người thân trong gia đình mình, bên cạnh mục đích để biên soạn vào bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam, còn có mong muốn được lưu giữ lại kỉ vật (nhiều khi là di vật cuối cùng và duy nhất) của người cha, người chồng, người anh, người em yêu quý... cho thế hệ sau. Nhiều người có chung ý nghĩ và bày tỏ: Từ lâu tôi vẫn muốn gửi những trang viết và cuốn sổ tay này cho một bảo tàng nào đó để lưu giữ. Nhưng tôi cứ phân vân liệu nó có được trân trọng hay không? Tôi cứ nghĩ nếu có một bảo tàng nào đó chuyên sưu tập và bảo quản những trang Nhật ký thời chiến và Những lá thư thời chiến thì hay biết mấy. Chúng tôi sẵn sàng hiến tặng… Nhiều người mong muốn được lưu giữ lại những kỉ vật hào hùng và đau thương của một thời chiến tranh. Bởi đó chính là di sản, là bài học tinh thần, bài học lịch sử cho những thế hệ mai sau. Đấy cũng là tâm nguyện của nhiều người khi cung cấp tư liệu cho bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam nhiều tập… 

Khi tập hợp và biên soạn tư liệu cho bộ sách này, chúng tôi giữ nguyên tắc: Tôn trọng tối đa văn bản gốc - từ cách diễn đạt và câu chữ thường dùng của người viết; đến những từ địa phương như: gởi (gửi), mần (làm), rứa, vầy (vậy), ràn (chuồng), đọi (bát), ba, má, mẹ, me, bu, u, đẻ, bầm,... Cả cách viết tắt, thói quen dùng dấu gạch nối (-), hay gạch chéo (/), hoặc chấm (.) giữa các chữ số, khi đề ngày tháng trong sổ tay, v.v... đều được giữ nguyên[1]. Chúng tôi cũng giữ nguyên cả những chữ viết tắt như “V/đề”, “T/Sơn”, “K.chiến”, TB, “N Anh”, N.A… thay cho cách viết đầy đủ là “vấn đề”, “Trường Sơn”, “kháng chiến”, “tái bút”, “Như Anh”; giữ nguyên cả những chữ mà người viết đã cố ý viết hoa chữ cái đầu hoặc viết hoa toàn bộ, như Hòa bình, Thắng lợi, Tổ quốc, Chung thủy, HẠNH PHÚC, CHIẾN THẮNG, MẸ, TỔ QUỐC,… hoặc những dòng, những đoạn mà người viết thư đã gạch chân để nhấn mạnh,…

Chúng tôi giữ nguyên cả cách viết số thay cho chữ trong tổ hợp tên riêng ví dụ như “anh 8 Trần”, “anh 6 Di” thay vì viết “anh Tám Trần”, “anh Sáu Di”, v.v… Bởi chúng tôi hiểu cách viết ấy rất có thể ghi dấu một hoàn cảnh, một tính cách, gửi gắm một ước vọng, một nỗi niềm và tâm trạng cụ thể. Chúng tôi cũng giữ nguyên cách đặt vị trí dấu ghi thanh điệu (trên chữ ghi âm vị bán âm trong những âm tiết không có âm cuối, như khỏe, hòa, xòe, thủy), hoặc cách viết “y” của nguyên âm /i/ trong các âm tiết mở của những từ Hán Việt (như lý luận, kỹ thuật, hy sinh, chiến sỹ). Bởi vì chúng tôi hiểu đấy là hình thức chính tả, thói quen của một thời, ta có thể tìm thấy ở đấy dáng dấp của một kiểu chính tả của những năm của thế kỉ XX. Hơn thế, như chúng tôi đã trình bày ở trên: luôn tôn trọng đến mức tối đa văn bản gốc. Cũng trong cái mạch chung - tôn trọng tối đa văn bản gốc - Ở những trang nhật ký có những dòng viết thêm bên lề, hoặc những dòng viết lưu bút của người thân, chúng tôi đều có chú thích cụ thể.

Khi tuyển chọn đưa các tác phẩm riêng lẻ vào bộ sách, chúng tôi làm theo nguyên tắc: Cố gắng giữ nguyên lời giới thiệu, hoặc lời dẫn ở những lần xuất bản trước. Ngoài phần nội dung chữ, mỗi tác phẩm nhật ký còn in kèm không quá 2 trang ảnh tư liệu và bút tích liên quan đến tác phẩm và tác giả. Những tác phẩm nhật ký mới, lần đầu công bố, chúng tôi cố gắng cung cấp cho bạn đọc thông tin ngắn gọn về xuất xứ tác giả và tác phẩm.

Độ dài của các tác phẩm nhật ký có trong bộ sách này cũng không giống nhau: Từ vài chục trang, cho tới vài trăm trang. Nhưng chúng tôi cho rằng: Giá trị của mỗi tác phẩm không phụ thuộc vào độ dài hay ngắn, dung lượng số chữ nhiều hay ít. Bởi mỗi người một góc nhìn, một suy nghĩ và một cách tiếp cận khác nhau về chiến tranh. Các tác phẩm sẽ bổ sung cho nhau, cung cấp cho bạn đọc những góc nhìn đa chiều, mang tính toàn cảnh về xã hội Việt Nam trong thời chiến, cả ở chiến trường và hậu phương.

4.

Hầu hết những người có nhật ký trong bộ sách này là các văn nghệ sĩ, trí thức, chiến sỹ Quân đội Nhân dân, Công an Nhân dân trực tiếp sống và chiến đấu thời kháng chiến chống Mỹ và một phần của chiến tranh bảo vệ biên giới. Hi vọng ở những tập sau của bộ sách này, còn có cả nhật ký của những người thuộc “phía bên kia” chiến tuyến. Tại sao không, khi mà chiến tranh phải có sự tham gia từ nhiều phía. Nếu nhìn dưới góc độ tình cảm cá nhân, gia đình… thì những người lính ra trận đều có vợ con, cha mẹ và nỗi nhớ nhung giống nhau. Nếu họ không may ngã xuống, thì dù ở bên nào cũng đều để lại nỗi mất mát, trống vắng và đau đớn không thể bù đắp được cho người thân. Bởi thế, để làm cho tác phẩm nhân văn, đầy đủ và ý nghĩa hơn, chúng tôi rất muốn sưu tầm, biên soạn và bổ sung thêm vào bộ sách những trang nhật ký từ phía “bên kia” chiến tuyến, để góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, hòa hợp dân tộc và bảo vệ hòa bình thế giới.

Để bạn đọc dễ hiểu, ở một số bản thảo khi biên soạn chúng tôi đã đặt “tít phụ” cho từng phần và cung cấp thêm thông tin, tư liệu về tác giả cùng các nhân vật, sự kiện mà những trang nhật ký được giới thiệu trong sách đã đề cập đến. Thậm chí, còn cố gắng giải đáp những câu hỏi: Khi viết những trang nhật ký này tác giả là ai, làm gì, ở đâu? Hiện nay còn sống, hay đã mất? Thậm chí, tại một số trang, chúng tôi đã để nguyên văn lời giới thiệu của những người đã cung cấp thông tin và tư liệu cho cuốn sách. Để tư liệu thêm sức thuyết phục, chúng tôi còn công khai cả địa chỉ của người cung cấp. Tuy nhiên, sau 15 năm của cuộc sưu tầm, chắc chắn nhiều địa chỉ trong số đó đã thay đổi. Thậm chí, một số người cung cấp tư liệu và nhân chứng có thể đã không còn nữa…

Những trang nhật ký mà chúng tôi sưu tầm được nhờ sự nhiệt tình của đồng nghiệp và bạn đọc, đều được viết trong thời gian đất nước có chiến tranh. Chúng tôi gọi đó là “Nhật ký thời chiến Việt Nam”. Những trang viết đó, nếu trong kháng chiến chống Mỹ, thì tuổi “trẻ” nhất cũng đã 45 năm. Có nhiều trang viết xuất hiện cách đây hơn nửa thế kỷ. Bản gốc của chúng hầu hết là những trang giấy đã bạc màu, nét mực đã nhòe, mờ vì thời gian, mưa nắng, vì cả mồ hôi và nước mắt, hầu hết đã được lưu giữ trong các bảo tàng có uy tín ở Việt Nam và cả ở nước ngoài ngoài.

Một điều đặc biệt là: 2/3 tác giả góp mặt trong bộ sách này đã không còn nữa. Nhiều anh chị đã ngã xuống ngoài chiến trường, hoặc bị thương và vì di chứng chiến tranh, nên đã mất sau khi trở về. Ngoài sổ tay nhật ký (bản chính hoặc bản sao) mà thân nhân của các anh, chị đã tin tưởng, trân trọng chuyển cho chúng tôi, còn có cả những di ảnh, di bút của người đã khuất. Đó là những di vật thiêng liêng của gia đình, với hy vọng: “Sau khi cuốn sách được phát hành, biết đâu sẽ tìm được phần mộ liệt sỹ, hoặc thông tin mất tích của người thân”…

Thứ tự trước sau của những tác phẩm nhật ký có trong bộ sách này được sắp xếp không có sự phân biệt chức vụ, hay nhân thân tác giả đã viết ra chúng: Dù là một cựu lãnh đạo cao cấp, một vị Tướng, hay anh lính Binh nhì; là cán bộ, trí thức, hay sinh viên bình thường... cũng đều bình đẳng như nhau. Chúng tôi cũng không xếp thứ tự theo vần tên tác giả A, B, C... như một số cuốn sách.

 Nhóm Biên soạn đã thống nhất: Lấy thời gian xuất hiện trang đầu tiên của nhật ký để làm tiêu chí thứ tự trước sau. Nghĩa là trong một tập, nhật ký nào xuất hiện trước, dù chỉ một ngày, cũng sẽ đứng trước. Tuy nhiên, trong lần in đầu tiên của bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam” được tạm chia làm 4 tập, về cơ bản đó là những trang nhật ký được viết trong thập niên 60 đến thập kỷ 80 của thế kỷ trước…

5.

Lần đầu tiên, những tác phẩm Nhật ký thời chiến Việt Nam hay nhất, nổi tiếng nhất một thời, đã đứng chung trong một bộ sách, với hơn 30 tác phẩm của hơn 30 Tác giả. Không chỉ có 2 cuốn nhật ký lừng danh, với hàng triệu bản in đã được phát hành, được dịch ra nhiều thứ tiếng: Mãi mãi tuổi 20 và Nhật ký Đặng Thùy Trâm; mà còn có cả những cuốn nhật ký đầy máu lửa chiến trường: Gửi lại mai sau của tác giả Nguyễn Hải Trường (tức liệt sĩ Công an nhân dân Vũ trang Nguyễn Minh Sơn); đặc biệt, là những trang viết của các văn nghệ sĩ nổi tiếng: Nhật ký chiến trường của Dương Thị Xuân Quý, Nhật ký chiến tranh của Chu Cẩm Phong, Những ngày trong vòng vây của Trần Mai Hạnh, bộ ba Nhật ký Bê trọc của Phạm Việt Long và Nhật ký đi B của Triệu Bôn. Bạn đọc còn được tiếp cận những trang viết hiếm hoi mang đầy chất văn hóa tâm linh trong nhật ký Trở về trong giấc mơ của Trần Minh Tiến – Chàng cầu thủ bóng đá đẹp trai, có mối tình đẫm nước mắt với cô Văn công xung kích xứ Hà Đông xưa; hoặc nhật ký Tài hoa ra trận đầy chất văn chương lãng mạn của chàng họa sĩ Hoàng Thượng Lân (bạn cùng lứa của 2 người nổi tiếng là họa sĩ Thành Chương và họa sĩ Lê Trí Dũng)…

Xét về sự đa dạng, bộ sách cũng tập hợp hầu hết đại diện các quân binh chủng: Nếu như Mãi mãi tuổi 20 đại diện cho thế hệ lính sinh viên nhập ngũ 6/9/71 tại chiến trường Quảng Trị, thì nhật ký Gửi lại mai sau của Nguyễn Hải Trường – Đại diện cho thế hệ những chiến sĩ Công an Vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng) đầu tiên; nhật ký Trời xanh không biên giới của Đặng Sỹ Ngọc là của lực lượng Pháo Cao xạ ở chiến trường Khu 4 cũ; Nhật ký Bão lửa cầu vồng của Nguyễn Văn Thân là của lực lượng Pháo binh mặt đất; còn Nhật ký Hoàng Công Sơn thì đại diện cho binh chủng Đặc công; nhật ký Tây tiến viễn chinh đại diện cho thế hệ các chiến sĩ làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia thập niên 80…

Dù sự xuất hiện của các tác giả có khác nhau về tuổi tác, trình độ văn hóa và những trang ghi chép khác nhau về chiến trường, về thời gian… nhưng các trang nhật ký trong bộ sách này đều giống nhau ở một điểm chung: Đó là những tâm sự của những người con đã hiến dâng tuổi thanh xuân, hiến dâng cả cuộc đời mình cho tương lai đất nước - qua những trang Nhật ký, những lời tâm tình gan ruột của những người anh, người cha, người chồng, người vợ, người con, người thầy, người bạn với những người thân yêu của mình, trong phút dừng chân trên chặng đường hành quân ra trận, trong khoảnh khắc yên lặng giữa hai trận đánh…

Bạn sẽ gặp những dòng nhật ký như những lời thơ ngân vang, trong trẻo, đầy thiết tha ước vọng về một cuộc sống thanh bình, bạn sẽ gặp những lời dặn dò như những lời di chúc, những lời thề quyết tâm thắng quân xâm lược, những lời hứa bảo toàn danh dự của những người con yêu quý của Tổ quốc trong cảnh đất nước có chiến tranh, những niềm thương yêu cháy bỏng, những nỗi nhớ thương da diết, khắc khoải, những bồn chồn lo âu, mong đợi… Bạn sẽ được biết những tâm sự dịu dàng, đằm thắm yêu thương xen lẫn tự hào trong những trang viết riêng tư, nhưng mang cả tinh thần dân tộc và hơi thở của thời đại.

Qua những trang nhật ký sinh động, cụ thể từng ngày từng tháng của các văn nghệ sĩ, bạn đọc có thể hình dung ra cuộc sống, chiến đấu vô cùng ác liệt, thiếu thốn ở chiến trường trong thời kì kháng chiến chống Mỹ. Nơi đầy bom đạn, hiểm nguy, sự sống và cái chết cận kề bên nhau và hầu như không có ranh giới. Họ thật sự là những người con của Tổ quốc, của dân tộc trong những ngày đạn bom và máu lửa, với những nỗi niềm chung vì hòa bình, hạnh phúc của nhân dân, đất nước, và cả những nỗi niềm riêng tư của mỗi người, mỗi nhà, mỗi cảnh.

Cũng qua bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam, người đọc có thể hình dung phần nào cảnh sống, sinh hoạt của những người dân khu Bốn - vùng tuyến lửa - nói riêng và miền Bắc nói chung trong những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ: hình ảnh chiếc mũ rơm, căn hầm chữ A, hầm ếch, giao thông hào, hình ảnh chiếc đèn dầu hỏa “chui vào” ống tre, ống nứa, chui vào hộp gỗ thậm chí “chui vào” cả vào ống pháo sáng của Mỹ, bí mật rọi phần sáng còn lại trên trang sách em thơ, lên cối gạo mẹ giã để nuôi quân, hình ảnh Hội Mẹ chiến sỹ, hình ảnh dân làng cùng góp sức với bộ đội bắn máy bay Mỹ... Cả hình ảnh nghĩ suy của người lớn lẫn trẻ nhỏ đối với những kẻ “Bê quay” hèn nhát... Nhưng bao trùm và xuyên suốt vẫn là tấm lòng yêu thương, nỗi nhớ mong tha thiết của người lính đối với gia đình, Tổ quốc, vẫn là ước vọng hòa bình và đoàn tụ...

Đặc biệt, những trang viết vô cùng sinh động của các phóng viên chiến trường: Chu Cẩm Phong, Dương Thị Xuân Quý, Trần Mai Hạnh, Phạm Việt Long, Triệu Bôn… đã cung cấp cho bạn đọc nhiều chi tiết cụ thể về cuộc sống, chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân các dân tộc ở chiến trường miền Nam trong những năm gian khổ, ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 

6.

Bạn đọc kính mến! Cùng với sự phát triển của internet, máy tính nối mạng và điện thoại thông minh, những trang nhật ký được viết bằng bút mực trên giấy, ngày một hiếm dần đi. Thay vào đó là những dòng nhật ký, suy nghĩ, cảm nhận được viết hằng ngày trên máy tính, điện thoại thông minh. Chúng có thể được bí mật, riêng tư và cũng có thể được công khai trên các website và mạng xã hội. Ngày nay, công nghệ số hóa cho phép người ta chỉ cần vài thao tác đơn giản trên máy tính, hoặc điện thoại thông minh là có thể lưu giữ cảm xúc, suy nghĩ, hoặc gửi cho nhau cách xa hàng vạn cây số. Và trong nhật ký không chỉ có nội dung những con chữ, mà còn cả hình ảnh, âm thanh sống động… 

Nhưng có lẽ vì thế, mà những trang nhật ký viết tay, đặc biệt là Nhật ký thời chiến Việt Nam, lại càng có giá trị hơn! Giữa sự im lặng của những con chữ và từ những trang giấy mỏng manh đã cũ kỹ và ố vàng vì thời gian ấy, ta bỗng nhận ra khí phách Việt Nam trong quá khứ hào hùng và cả trách nhiệm với những người đã hy sinh, cống hiến và thời đại chúng ta đang sống! Bộ sách này chỉ là sự tiếp nối trong bộ sách tư liệu Những Lá thư và Nhật ký thời chiến Việt Nam nhiều tập, mà chúng tôi đã, đang biên soạn và xuất bản trong thời gian tới.

Những tập đầu tiên của bộ sách ra đời đúng dịp kỷ niệm 45 năm Ngày Kết thúc chiến tranh, Hòa bình và Thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2020) – Một dấu mốc thời gian hết sức có ý nghĩa với không chỉ những anh Bộ đội Cụ Hồ, mà là của chung cả dân tộc Việt Nam anh hùng!

Trân trọng cảm ơn các thân nhân các gia đình Liệt sỹ - Thương binh và Cựu chiến binh; các đồng nghiệp và bạn đọc gần xa đã hiến tặng và ủng hộ tư liệu cho cuốn sách này. Cảm ơn các thành viên trong nhóm Sưu tầm, Hội đồng Biên soạn và những người Thực hiện đã đóng góp công sức, trí tuệ và nhiều ý kiến quý báu trong việc hoàn thành bản thảo và phát hành bộ sách này tới bạn đọc gần xa. Đặc biệt, cảm ơn Hội đồng Quản lý Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” đã không chỉ tổ chức bản thảo vận động kinh phí ấn hành sách, mà còn kết nối, tổ chức gặp mặt các nhân chứng, đồng thời cũng là nhân vật và tác giả của bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam - Nhiều tập, nhân kỷ niệm 15 năm ngày thành lập Quỹ (16/8/2005 – 16/8/2020). Cảm ơn Nhà xuất bản Hội Nhà văn đã cấp phép miễn phí cho bộ sách này. Cảm ơn các bạn trẻ của Công ty Cổ phần Văn hóa Truyền thông Sống – Alpha Books đã giúp đỡ chúng tôi đọc lỗi, dàn trang cho bộ sách này với tinh thần là Tình nguyện viên của “Mãi mãi tuổi 20”.

Vì là xuất bản lần đầu tiên, bản thảo lại được tổ chức trong một thời gian ngắn, nên bộ sách còn thiếu một số tác phẩm Nhật ký thời chiến Việt Nam đã xuất bản, hoặc đang còn trong sổ tay; đặc biệt là Nhật ký được viết trong thời kỳ diễn ra cuộc chiến tranh Trung Quốc xâm lược Biên giới phía Bắc Việt Nam (1979 – 1989). Chúng tôi cũng mong muốn là những tập tiếp theo, hoặc khi có điều kiện tái bản, bộ sách sẽ được bổ sung thêm những tác phẩm của những tác giả một thời thuộc “phía bên kia” chiến tuyến; nhưng giờ đây đều là Người Việt Nam và cùng góp phần làm sáng tỏ những trang sử oai hùng dựng nước và giữ nước của dân tộc ta.

Chúng tôi rất mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ về tư liệu; sự góp ý và phê bình; để những lần tái bản sau bộ sách này được đầy đủ, hoàn thiện hơn và phục vụ bạn đọc tốt hơn!

Thay mặt Nhóm sưu tầm, biên soạn và thực hiện bộ sách.

 CCB Nhà văn Đặng Vương Hưng

Hà Nội, mùa xuân Canh Tý - 2020

 

      DANH MỤC 30 TÁC PHẨM VÀ TÁC GIẢ
        

     TẬP 1 (1076 trang in, khổ 16x24 cm):

  1. Nhật ký “Gửi lại mai sau” - Nguyễn Hải Trường (28/1/1965)
  2. Nhật ký Hoàng Công Sơn (20/10/1965)
  3. Nhật ký Phạm Ngọc Chí (15/11/1965)
  4. Nhật ký “Bão lửa cầu vồng” – Nguyễn Văn Thân (16/11/1966)
  5. Nhật ký “Trở về trong giấc mơ” – Trần Minh Tiến (16/11/1966)
  6. Nhật ký Trần Danh Hải (11/3/1967)
  7. Nhật ký Đặng Thùy Trâm (08/4/1968)

    Tập 2 (1048 trang in, khổ 16x24 cm):

  1. Nhật ký chiến tranh của Chu Cẩm Phong (11/7/1967)
  2. Nhật ký Vũ Văn Chiến (20/7/1967)
  3. Tài hoa ra trận – Hoàng Thượng Lân (25/12/1967)
  4. Nhật ký Vương Thị Thu (16/8/1968)
  5. Nhật ký Nguyễn Thanh (24/7/1969)
  6. Nhật ký Nguyễn Khắc Xuân (4/9/1969)
  7. Nhật ký Trần Mai Hạnh (25/9/1969)    

Tập 3 (1012 trang in, khổ 16x24 cm):

  1. Nhật ký “Bê trọc” của Phạm Việt Long (09/3/1968)
  2. “Nhật ký chiến trường” của Dương Thị Xuân Quý (10/4/1968)
  3. “Trời xanh không biên giới” – Đặng Sỹ Ngọc (05/3/1969)
  4. Nhật ký Phạm Quốc Lệnh (09/3/1969)
  5. “Nhật ký đời lính” của Nguyễn Trọng Đạt (30/5/1971)
  6. Nhật ký “Vượt Trường Sơn” của Phạm Quang Nghị (17/4/1971)
  7. Nhật ký “Độc thoại và đối thoại” của Vũ Hồng Thịnh (01/1/1972)
  8. Nhật ký Phạm Phòng Ngự (27/5/1972)

     Tập 4 (1080 trang in, khổ 16x24 cm):

  1. “Nhật ký đi B” của Nhà văn Triệu Bôn (04/3/1971)
  2. “Mãi mãi tuổi 20” của Nguyễn Văn Thạc (20/10/1971)
  3. Nhật ký “Tôi là người may mắn” của Vũ Hồng Nhật (27/4/1971)
  4. Nhật ký “Lính sinh viên” của Lê Văn Cổn (01/1/1972)
  5. Nhật ký “Một thời lính trận” của Nguyễn Trần Thái (23/3/1972)
  6. Nhật ký “Trai thời loạn” của Trần Kỳ Tiến (21/8/1972)
  7. Nhật ký Nguyễn Ngọc Khanh (5/12/1972)
  8. Nhật ký “Tây tiến viễn chinh” của Trần Duy Chiến (6/12/1977)

[1] Cách trình bày ngày, tháng và năm trong Nhật ký Mãi mãi tuổi Hai mươi của Nguyễn Văn Thạc là một ví dụ như thế - Chú thích của Đặng Vương Hưng.

 

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}