Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghệ thuật:

 

Khẳng định “chủ quyền” Đàn bầu của Việt Nam

Phúc Nghệ | Thứ Ba, 25/10/2016 09:54 GMT +7

Viện Âm nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia VN vừa tổ chức Hội thảo khoa học Đàn bầu và vai trò của nó trong nền văn hóa Việt Nam. Tại Hội thảo rất nhiều ý kiến của các nghệ sĩ, nhà khoa học đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ đàn bầu của Việt Nam bị một quốc gia khác xâm hại "chủ quyền" và chúng ta cần sớm có phản ứng ở tầm quốc gia về nguy cơ này.

 Bài 1: Nhiều dấu hiệu đàn bầu của Việt Nam  bị xâm hại "chủ quyền".

Đàn bầu có thể trình tấu cùng nhạc cụ hiện đại phương Tây


 Dấu hiệu xâm hại “chủ quyền”

PGS.TS.NGƯT Nguyễn Bình Định, Viện trưởng Viện Âm nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia VN khẳng định: “Nếu để chọn ra một cây đàn đại diện cho nhạc cụ dân tộc VN, có khả năng giới thiệu quảng bá về đất nước, con người VN thì chắc chắn chúng ta sẽ chọn đàn bầu”. Có nhiều tên gọi khác như “độc huyền cầm”, “đàn một dây” nhưng từ lâu đàn bầu đã được biết đến như một nhạc cụ truyền thống, có từ lâu đời của VN. Không chỉ có thể dùng để đệm hát, ngâm thơ, không chỉ có thể độc tấu, hòa tấu cùng với nhiều nhạc cụ dân tộc khác… mà đàn bầu còn có thể kết hợp trình tấu với các nhạc cụ phương Tây. Trong đời sống âm nhạc VN, đàn bầu có mặt trong nhiều loại hình âm nhạc như nghệ thuật hát Xẩm, Chèo, Tuồng, Cải lương… và có mặt khắp mọi miền đất nước trong nhiều loại hình âm nhạc của Bắc Bộ đến dân ca Ví, giặm Nghệ Tĩnh, ban nhạc Ngũ Tuyệt ở Huế trong khu vực miền Trung và cả Đờn ca tài tử của Nam Bộ…

Thế nhưng, gần đây đã xuất hiện một số hoạt động của nước ngoài có dấu hiệu xâm hại "chủ quyền" đàn bầu của VN. Cụ thể, GS.TS Trần Quang Hải cho biết: “Họ mới gửi nhạc công sang VN học đàn bầu, mời một số nhà nghiên cứu sưu tầm tài liệu để viết về đàn bầu và đưa lên từ điển mở wikipedia để tuyên bố đàn bầu là nhạc cụ Trung Quốc chứ không phải VN”.

Không chỉ cử người sang học đàn bầu ở VN, học giả Tôn Tiến người Trung Quốc còn nghiên cứu sâu về đàn bầu với luận văn cao học năm 2009 về “Đàn bầu với việc giảng dạy tại Trường đại học Quảng Tây, Trung Quốc” và bảo vệ luận án Tiến sĩ năm 2015 về “Nghệ thuật đàn bầu trong giai đoạn mới tại VN”. Nhạc sĩ Đức Trí, người đã nhiều năm theo học đàn bầu cũng tỏ ra kinh ngạc: “Tôi tình cờ xem được trên kênh truyền hình CCTV của Trung Quốc một chương trình hòa tấu nhạc dân tộc và đã rất kinh ngạc khi thấy có cây đàn bầu trong dàn nhạc dân tộc Trung Quốc. Đây là điều chưa từng thấy trước đó”.

Thậm chí trong những năm gần đây, đàn bầu đã xuất hiện trong những festival nhạc dân tộc ở Trung Quốc. Trên trang web China Daily USA còn có bài viết nói rằng dân tộc Kinh (Jing) đã di cư từ VN sang Trung Quốc từ khoảng 500 năm trước và hiện tộc người này có khoảng 22.000 người. Hiện ở Học viện Quảng Tây, Trung Quốc có hẳn một khoa giảng dạy về đàn bầu. Theo nghệ sĩ đàn bầu Nguyễn Tiến thì cuối năm 2013, trong một chuyến đi nói chuyện và biểu diễn ở Trung Quốc, anh được nghe ông Trưởng khoa Đàn bầu của Học viện Quảng Tây cho biết là sở dĩ Học viện này có khoa giảng dạy đàn bầu vì có một số học viên là người dân tộc Kinh. Không chỉ học ở Trung Quốc bản địa, nhiều học sinh Trung Quốc đang theo học về đàn bầu ở ngay Học viện Âm nhạc Quốc gia VN.

Đàn bầu VN có nhiều dấu hiệu bị xâm hại "chủ quyền"

 

Đã có tiền lệ

GS.TS Trần Quang Hải nhìn nhận: “Việc Trung Quốc muốn “chiếm đoạt nhạc cụ đàn bầu là của họ là việc họ thường làm…”. Nhìn lại những năm gần đây có những bài học khiến VN phải giật mình. Năm 2009, Trung Quốc đệ trình UNESCO xét ghi danh Hát đồng song thanh Mông Cổ khoomii và đã bị Mông Cổ phản đối kịch liệt.

Bằng lý lẽ khoa học người Mông Cổ khẳng định kỹ thuật này chỉ phát nguồn từ vùng Tây Bắc xứ Mông Cổ chứ không thể có ở Nội Mông như Trung Quốc tuyên bố. Vì thế, năm 2010 Mông Cổ trình hồ sơ Hát đồng song thanh khoomii và được UNESCO ghi danh di sản này của Mông Cổ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Với lý do có một tộc người Triều Tiên sinh sống ở Trung Quốc, di sản Ariang của tộc người này cũng đã được Trung Quốc xây dựng hồ sơ đệ trình UNESCO xét ghi danh. Trước việc làm đó của Trung Quốc, Hàn Quốc đã tổ chức hội thảo khoa học quốc tế, xây dựng hồ sơ trình UNESCO và được nhìn nhận là di sản văn hóa phi vật thể của Hàn Quốc năm 2014…

Vì thế, viện lý do có tộc người Kinh sinh sống ở Trung Quốc, không loại trừ khả năng Trung Quốc sẽ đệ trình UNESCO xét ghi danh đàn bầu của Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể của nước họ như từng làm với Hát đồng song thanh khoomii của Mông Cổ hay di sản Ariang của tộc người Triều Tiên…

GS.TSKH Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian VN cho hay đã có nhiều chuyên gia UNESCO hỏi ông về việc Trung Quốc gọi đàn bầu là nhạc cụ của họ là như thế nào? Thư đi thư lại, nói chuyện nhiều lần nhưng theo ông Tô Ngọc Thanh thì cần sớm có phản ứng, động thái mang tầm quốc gia, càng để lâu càng nguy hiểm trước các dấu hiệu đàn bầu bị xưng danh là nhạc cụ dân tộc của nước khác.

- GS.TSKH Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian VN cho hay đã có nhiều chuyên gia UNESCO hỏi ông về việc Trung Quốc gọi đàn bầu là nhạc cụ của họ là như thế nào?

- " Tôi tình cờ xem được trên kênh truyền hình CCTV của Trung Quốc một chương trình hòa tấu nhạc dân tộc và đã rất kinh ngạc khi thấy có cây đàn bầu trong dàn nhạc dân tộc Trung Quốc. Đây là điều chưa từng thấy trước đó." (Nhạc sĩ Đức Trí)

 

Nguồn: Báo Văn hóa

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}