Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Sinh vật cảnh:

 

Lại bàn về chuyện linh vật trong cuộc sống

Vương Xuân Nguyên | Thứ Năm, 29/03/2018 18:34 GMT +7

(vanhien.vn) Nhân chuyện vanhien.vn có loạt bài phản ánh “ Hải Phòng: Gán ghép 12 linh vật lại tạo "khoả thân" là sự nhạo báng, xúc phạm, phản cảm” nhớ lại về một vài “ý kiến trái chiều” từ một số chuyên gia của Hội Sinh Vật Cảnh Việt Nam việc chọn linh vật của “Seagame 22” ở Việt Nam năm 2003.

95559a4f865e46

Biểu tượng linh vật Trâu Vàng của Seagame 22 tại Việt Nam năm 2003

Trước hết cần phải khẳng định việc chọn biểu tượng Seagame 22 là hình ảnh con “Trâu vàng” là rất đúng đắn và phù hợp với truyền thống văn hóa và lịch sử của dân tộc Việt Nam. Đây là con vật gắn liền với nền văn minh lúa nước ở Việt Nam nói riêng và các nước Đông Nam Á nói chung. Việc chọn hình tượng “Trâu Vàng” là linh vật cho Seagame 22 một điều không phải bàn cãi. Tuy nhiên việc thể hiện ý tưởng ấy dưới hình thức nào phù hợp nhất lại là một vấn đề cần phải nghiên cứu và lựa chọn hết sức khó khăn.

Khi đó, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu và đông đảo các tầng lớp nhân dân quan tâm và đồng tình với thuyết minh về linh vật Trâu Vàng của Ban tổ chức đã  như sau: "Biểu tượng vui của SEA Games 22 được đặt tên là Trâu Vàng. Với bản chất hiền lành, hoà đồng và chăm chỉ, hình ảnh con trâu gần gũi, thân mật với người dân trong nền văn minh lúa nước của Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Trâu Vàng (còn gọi là Kim Ngưu) gắn với sự tích Hồ Tây của Thủ đô Hà Nội. Trâu Vàng tượng trưng cho ước vọng về mùa màng tốt đẹp, ấm no, hạnh phúc, sức mạnh và tinh thần thượng võ của người Việt". Và cũng đã có nhiều ý kiến lấy hình tượng Trâu Vàng tại Seagame 22 là hình tượng quốc gia.

Các nhà nghiên cứu văn hóa, triết học thường nhắc đến chi tiết Lão Tử cưỡi con trâu rời khỏi Trung Hoa. Còn Tuệ Trung Thượng Sĩ Trần Tung, anh ruột Trần Hưng Đạo thì coi con trâu đất chính là Phật. Các bậc cao nhân ấy chắc chắn đã tìm thấy ở con trâu những đặc trưng phù hợp với đạo lý sâu xa của mình. 

 Những câu tục ngữ, thành ngữ "Con trâu là đầu cơ nghiệp", "tậu trâu cưới vợ, làm nhà…", "ruộng sâu, trâu nái", "chín đụn mười trâu"…đã nói lên vị trí, vai trò quan trọng của con trâu đối với sản nghiệp người nông dân. Con trâu gắn bó mật thiết với người nông dân. Từ lúc bé xíu, các cậu bé, cô bé đã biết chăn trâu, cắt cỏ giúp bố mẹ, vừa kết hợp mò cua bắt ốc hay đánh bài tam cúc, đánh thẻ…lớn lên chàng trai, cô gái biết điều khiển trâu cày bừa, kéo xe, khi về già, sức khỏe suy giảm các cụ ông, cụ bà lại vẫn tiếp tục dắt trâu, chăn nghé giúp con cháu. Và khi qua đời, trên nấm mồ người nông dân cỏ mọc để trâu bò ăn. 

Có lẽ không người Việt nào không biết đến những câu ca chan chứa tình cảm này:

"Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng cấy cày với ta

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây trâu đấy ai mà quản công

Bao giờ cây lúa còn bông

Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn".

Biểu tượng con Trâu rất thích hợp với xu hướng phát triển "chậm mà chắc", với xu hướng coi trọng những giá trị tinh thần làm nền tảng của đạo đức xã hội như: hiền lành, hài hòa, chất phác, chăm chỉ, cần cù lao động, tình nghĩa thủy chung, kiên cường. Gốc có bền, cây mới vươn cao, nền móng có chắc chắn thì ngôi nhà mới vững chãi được. Dân giàu, nước mạnh; dân yên, nước vững bền. Đó là bài học giản dị, sâu sắc của cha ông mà đôi lúc nhiều người không nhớ. Và còn có biết bao nhiêu câu chuyện cảm động về mối quan hệ giữa con người với loài vật hiền lành này được lưu truyền trong dân gian. 

Với ý nghĩa cao đẹp đó, các nhà chuyên môn đã duyệt hình ảnh linh vật của Seagame 22 với kết cấu cụ thể như sau: Về tổng thể từ chân, tay, eo, ngực, cổ, cơ bắp, màu da đến đai, khố…ai cũng nhận ra là các bộ phận con người, một vật động viên vật (đô vật) chỉ có bộ phận đầu và đuôi là hình tượng của con trâu. Sau khi biểu tượng được phê duyệt, người ta thấy hình tượng linh vật Trâu Vàng của Seagame 22 xuất hiện gần như ở tất cả mọi nơi. Đã có người sẵn sàng tài trợ làm một chú linh vật Trâu Vàng khổng lồ gắn động cơ bên trong để xuất hiện giữa sân khấu trong buổi lễ khai mạc. Cơ quan Trung ương Hội SVC Việt Nam được mấy đơn vị truyền thông tặng cho mấy chiếc áo phông có hình tượng chú Trâu Vàng ngộ nghĩnh vào đúng buổi họp Thường trực.

Cầm chiếc áo có hình tượng Trâu Vàng trên tay, Nhà báo Đỗ Phượng, Phó Chủ tịch Trung ương Hội SVC Việt Nam khi đó lắc đầu và nói: “Cá nhân tôi thấy nó thế nào ấy” và ông đề nghị Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Duy Quý, Phó Chủ tịch Trung ương Hội cùng tôi là hai “chuyên gia hay cãi” của Hội tìm ra những điểm bất cập, không đề cập đến những ưu điểm mà mọi người ai cũng biết.

Hôm đó, tôi nhanh nhảu nói luôn: “Quê nhà cháu các cụ thường khuyên con cháu câu: Tránh xa cái lũ bất lương - Đầu trâu mặt ngựa là phường trước tiên. Ở hình tượng này trông gần giống một người đàn ô​ng cởi trần, đóng khố mang mặt nạ trâu mà người ta vẫn thường thấy trẻ con hay chơi vào dịp Tết Trung thu. Rõ ràng ở đây là hình tượng mình người mang đầu Trâu, đầu súc vật nên không thể chọn là biểu tượng quốc gia được”.

Tôi vừa nói dứt lời thì Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Duy Quý nói ngay: “Đúng rồi! Trong truyện Kiều cụ Nguyễn Du cũng đã nói: Hàn huyên chưa kịp dã dề / Sai nha bỗng thấy bốn bề xôn xao / Người nách thước, kẻ tay đao / Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi…để miêu tả bộ mặt của bọn bất nhân, ác đức, bọn côn đồ hung tợn như bọn quỷ sứ dưới âm phủ. Sự xuất hiện bất ngờ từ bốn phía xông vào, mặt mũi dữ tợn lại người nách thước, kẻ tay đao quả là một đạo âm binh đang chà nát cuộc đời của người lương thiện. Hơn nữa từ cổ đến kim người ta thường làm linh vật theo xu hướng ngược lại. Tức là chân tay, hình hài cơ bản có thể là của con vật nhưng đầu phải là đầu người. Đây không chỉ là vấn đề tiến hóa trong tự nhiên mà còn là sự đề cao tri thức, trí tuệ của con người sẽ vượt lên tất cả muôn loài trong vũ trụ. Ta có thể thấy rõ nhất điều này qua hình tượng Nhân Sư của người Ai Cập cổ đại  hay hình tượng Nàng tiên cá của cảng Copenhagen, Đan Mạch…Phần lớn các bộ phận trên cơ thể là của con vật Sư tử, cá nhưng đầu phải là đầu con người mà còn là đầu của người phụ nữ xinh đẹp được cách điệu như “nàng tiên” hay “nữ thần”".

great-sphinx-of-giza-cairo-768x432-1504513064242-17-82-395-690-crop-1504513077849

Biểu tượng Nhân Sư của Ai Cập

Sau đó, Nhà báo Đỗ Phượng đề nghị Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Duy Quý và tôi đến trình bày trực tiếp những ý kiến hơi trái chiều về biểu tượng Trâu Vàng của Seagame 22 vừa nêu với những người có trách nhiệm cao nhất của sự kiện thể thao khi đó. Những ý kiến của chúng tôi khi đó được trực tiếp đồng chí có trách nhiệm cao nhất sự kiện đó đánh giá cao. Vậy nên ý tưởng đẩy mạnh truyền thông để xây dựng hình tượng Trâu Vàng xem xét là biểu tượng quốc gia bị loại bỏ ngay bằng một cú điện thoại. Còn xác định đây chỉ  biểu tượng ngộ nghĩnh vui nhộn trong một kỳ thể thao thì vẫn được duy trì. Đây cũng là chuyện đã rồi, mọi công tác chuẩn bị có liên quan đến hình tượng này đã hoàn thành và chuẩn bị cho ngày khai mạc sự kiện.

Clip_5_1

Cty Cổ phần quốc tế Hòn Dáu chọn cách mặc váy, quần bơi cho những bức tượng này. Nguồn: Internet

Những ngày qua, báo chí  và mạng xã hội lan truyền những bức ảnh về bộ tượng 12 con giáp “khoả thân” được trưng bày tại khu du lịch Hòn Dáu, Đồ Sơn, Hải Phòng gây xôn xao dư luận.

Như vanhien.vn đã phản ánh, điều đáng nói những bức tượng này theo hơi hướng "phồn thực" khi 12 con giáp được xây dựng với hình thù quái dị và trần trụi tới phản cảm. Sau khi dư luận dậy sóng cho rằng 12 con giáp “khỏa thân” ở khu du lịch quốc tế Hòn Dáu là phản cảm, thô thiển, các phương án sửa sai được đưa ra và phương án được chọn là… mặc quần tắm cho tượng. Nhưng càng sửa sai thì sự phản cảm càng được đẩy lên một bước mới. Có ý kiến chế giễu: Hoặc là trưng bày, hoặc là dẹp, còn chơi kiểu mặc bikini cho tượng thì còn chi nghệ thuật nữa, chẳng thuộc loại hình nghệ thuật nào, hay là thêm một sáng tạo nghệ thuật mới là tượng đá mặc váy và bikini? Chúng ta chưa có nhiều tác phẩm nghệ thuật tượng có chất lượng, cho nên rất mong có được những nghệ sĩ tài năng sáng tạo được những tác phẩm có giá trị. Nếu có những tác phẩm mới được công bố, hãy bình tĩnh đánh giá về chất lượng nghệ thuật trước khi từ chối nó.

cai-tho-tuc-khong-nam-noi-tuong-12-con-giap_1

1 trong 12 bức tượng 12 con giáp (ở Hòn Dáu Hải Phòng) - trước và sau khi được mặc quần bơi; Ảnh: Internet

Tác phẩm của cá nhân bỏ trong vườn nhà thì xấu đẹp hay thô thiển mặc thiên hạ, nhưng 12 bức tượng ở Hòn Dáu trưng bày trong khu du lịch, tiếp xúc với cả cộng đồng, nên cần có một hội đồng gồm các nhà chuyên môn thẩm định. Nếu có giá trị thì cho phép tồn tại, còn chỉ là cục đá đẽo hình người ở truồng thì dẹp, việc gì mà mặc bikini cho tục tằn thêm?

cai-tho-tuc-khong-nam-noi-tuong-12-con-giap1

... và sau khi được che bởi chùm nho xanh đỏ (ảnh: Tuổi trẻ online)

Từ biểu tượng linh vật Trâu Vàng của Seagame 22 đến việc tạc tượng 12 con giáp “phồn thực” được xây dựng với hình thù quái dị và trần trụi tới phản cảm…rất đáng để chúng ta phải suy nghĩ cẩn trọng, các cơ quan hữu quan cần siết chặt quản lý khi xây dựng những hình tượng văn hóa nơi công cộng để tránh lợi bất cập hại ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Những thứ gì liên quan đến văn hóa là phải xem xét rất cẩn trọng, khách quan và nhìn nhận nhiều chiều, không có điểm tuyệt đối nhưng có điểm thống nhất chấp nhận được trong đa dạng khác biệt. Qua đây, một lần nữa chúng ta càng thấy rõ vai trò và tác động quan trọng của lĩnh vực Sinh Vật Cảnh trong đời sống vật chất và tinh thân của con người trong xã hội hiện nay.

 

 

 

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}