Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Du lịch:

 

Mở lối đi riêng cho di sản văn hóa phi vật thể xứ Thanh (Bài cuối): Gắn di sản với du lịch

Thu Trang | Chủ Nhật, 20/09/2020 10:54 GMT +7

Làm thế nào để việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đạt được hiệu quả? là vấn đề đặt ra với các cấp ngành và những địa phương nắm giữ di sản. Vậy nhưng, thực tế đã chứng minh, khó khăn vẫn thường được tháo gỡ bằng sự trăn trở, quyết tâm và với di sản văn hóa phi vật thể cũng vậy. Đã có những cách làm, những hướng đi và cả quyết tâm được các địa phương nghiêm túc đề ra.
Là người gắn bó với việc khôi phục trò Xuân Phả ngay từ những ngày đầu tiên, nhưng đến nay nghệ nhân Bùi Văn Hùng vẫn thường trăn trở: Làm thế nào để việc bảo tồn gắn với phát huy giá trị di sản trò Xuân Phả được hiệu quả? Vì thế, khi tôi đặt câu hỏi này, chẳng cần suy nghĩ lâu, nghệ nhân Bùi Văn Hùng chia sẻ: “Lấy di sản nuôi di sản. Khi làm được việc đó sẽ đồng thời giải quyết được hai vấn đề bảo tồn và phát huy”. Với bản thân mình, nghệ nhân Bùi Văn Hùng cho biết anh đang ấp ủ xây dựng một đề án riêng về trò Xuân Phả. "Trong đề án tập trung vào hai vấn đề chính là bảo tồn với những giải pháp cụ thể (truyền dạy, ghi chép, sưu tầm) và quảng bá rộng rãi, phục vụ công chúng, du khách”. Và để đề án có thể triển khai thực tế thì việc xã hội hóa là điều cần thiết. Đó là một đơn vị, tổ chức đứng ra để tập hợp các nghệ nhân, đấu mối các chương trình, sự kiện với cơ chế, chính sách hỗ trợ rõ ràng nhằm khuyến khích, động viên người nghệ nhân tiếp tục say mê việc giữ lửa.

Nói là vậy, song bản thân nghệ nhân Bùi Văn Hùng cũng chia sẻ để đề án thực sự có thể triển khai và đạt hiệu quả thì phải có cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể của Nhà nước như “bà đỡ” vậy.

Thực tế, việc truyền dạy trò Xuân Phả trong cộng đồng dân cư, thế hệ trẻ (học sinh) đã được huyện Thọ Xuân nói chung, xã Xuân Trường triển khai trong những năm qua và đạt được kết quả nhất định.

Di sản văn hóa phi vật thể khi đi đúng hướng hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng và hấp dẫn.

Nhìn từ những chương trình, cách làm cụ thể

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, đó dường như là hướng đi tất yếu. Được biết, nằm trong chương trình phát triển du lịch hàng năm, giai đoạn 2016 - 2020 do Sở VH,TT&DL Thanh Hóa xây dựng và Trung tâm Văn hóa tỉnh trực tiếp đấu mối với các địa phương thực hiện thì công tác bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch đã được chú trọng, đặc biệt là ở các huyện miền núi.

Bà Nguyễn Thị Mai Hương - Giám đốc Trung tâm Văn hóa tỉnh, cho biết: Thực hiện chương trình, hàng năm, Trung tâm phối hợp với các huyện mở các lớp tập huấn nhằm phục dựng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số như Khua Luống của người Thái (Bát Mọt); Séc Bùa, Trống Dàm của người Mường (Thạch Thành); Hát ru của người Dao (Ngọc Lặc)... Mỗi lớp học thường diễn ra trong khoảng 10 ngày với sự tham gia truyền dạy của các nghệ nhân có uy tín và hiểu biết về giá trị văn hóa địa phương. Các nghệ sĩ của Trung tâm Văn hóa tỉnh hướng dẫn các hạt nhân văn nghệ địa phương đạo diễn, biên đạo, thổi hồn cho những làn điệu dân ca, dân vũ để từ đó xây dựng thành chương trình nghệ thuật có thể phục vụ khách du lịch khi có nhu cầu. Và một nội dung quan trọng trong những lớp tập huấn chính là việc hướng dẫn sự tương tác của học viên, quần chúng nhân dân địa phương với khách du lịch như một hướng dẫn viên du lịch. Những địa phương được thụ hưởng chương trình sau khi lớp tập huấn kết thúc còn được hỗ trợ về đạo cụ (cồng, chiêng; khèn bè...), trang phục truyền thống nguyên bản.

Không bị động thụ hưởng các chương trình hỗ trợ của tỉnh, nhiều địa phương đã chủ động tìm hướng đi cho công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của chính mình. Tại huyện Như Thanh, sau khi Lễ hội Kin Chiêng Boọc Mạy (xã Xuân Phúc) được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng với việc giao trách nhiệm cho chính quyền, nhân dân xã Xuân Phúc thì UBND huyện còn phối hợp với Viện Du lịch Hà Nội mở lớp tập huấn về phát huy giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch cộng đồng cho người dân. Cùng với đó, phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di sản (Sở VH,TT&DL) tập huấn công tác bảo tồn di sản văn hóa cho hơn 60 hạt nhân văn hóa, nghệ nhân dân gian.

Ông Nguyễn Văn Cương - Trưởng phòng VHTT huyện Như Thanh cho biết: “Những chương trình tập huấn, bồi dưỡng được tổ chức trước hết nhằm bảo tồn, bảo lưu những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông. Và sau đó còn là sự chuẩn bị sẵn sàng để chờ “cơ hội” kết nối phát triển với du lịch Bến En”.

Ngay tại nơi có hoạt động du lịch cộng đồng phát triển bậc nhất của xứ Thanh, huyện Bá Thước những năm gần đây cũng đã chú trọng đến việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc với phát triển du lịch. Cụ thể, từ năm 2017, huyện đã giao cho Trung tâm Văn hóa huyện xuống các bản (Kho Mường; Đôn; Hiêu) lựa chọn những hạt nhân văn nghệ thành lập các đội văn nghệ, xây dựng các chương trình văn hóa, văn nghệ mang bản sắc văn hóa địa phương (khua luống; khèn bè; sáo ôi...) để chủ động phục vụ khách du lịch theo yêu cầu. Việc các chương trình văn hóa, văn nghệ phục vụ khách du lịch do người dân địa phương đảm trách không chỉ giúp cho bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống bền vững mà còn phát triển và đa dạng hóa sản phẩm du lịch.

Và quyết tâm mở lối đi riêng cho di sản văn hóa phi vật thể

Rõ ràng, đã đến lúc, một lối đi cho di sản văn hóa phi vật thể cần mở ra. Và nó cần đến sự nhìn nhận nghiêm túc, hành động cũng như quyết tâm thực sự.

Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Thọ Xuân lần thứ XXVII, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã thông qua Nghị quyết với 4 chương trình trọng tâm. Trong đó, chương trình phát triển du lịch gắn với phát huy giá trị các di tích, di sản văn hóa, các điểm du lịch, đưa Thọ Xuân trở thành trọng điểm du lịch của tỉnh nêu rõ: “Đẩy mạnh phát triển du lịch, khơi dậy và phát huy tiềm năng, lợi thế phong phú, đa dạng các nguồn tài nguyên du lịch trên địa bàn huyện. Tập trung tôn tạo, bảo tồn các di tích, di sản văn hóa; duy trì, khôi phục và nâng cao chất lượng các lễ hội truyền thống, các trò chơi, trò diễn dân gian đặc sắc của từng vùng đất, con người Thọ Xuân...”. Và một trong những giải pháp để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa Thọ Xuân trở thành trọng điểm du lịch của tỉnh trong thời gian tới chính là: “Khôi phục, phát huy giá trị các lễ hội truyền thống, trò chơi, trò diễn dân gian đặc sắc phục vụ du khách tại các khu, điểm du lịch”.

Trao đổi với phóng viên Báo Văn hóa và Đời sống, ông Nguyễn Ngọc Thức - Phó Chủ tịch UBND huyện Thọ Xuân, khẳng định: “Trong thời gian tới, huyện sẽ có đề án - chương trình cụ thể nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản phi vật thể nói chung (bao gồm trò Xuân Phả) trên địa bàn huyện Thọ Xuân, nhằm góp phần thực hiện thành công chương trình Phát triển du lịch gắn với phát huy giá trị di tích, di sản văn hóa của huyện Thọ Xuân nhất định phải được thực hiện”.

Lễ hội bánh chưng bánh giầy luôn hấp dẫn du khách khi đến với Sầm Sơn.

Cũng với tinh thần ấy, Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP Sầm Sơn nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã thông qua các nghị quyết chuyên đề về phát triển du lịch văn hóa của thành phố biển. Trong nội dung chương trình công tác toàn khóa của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVII đã lên kế hoạch cụ thể về việc xây dựng “Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn TP Sầm Sơn”.

Nói về điều này, bà Đàm Thị Thái - Trưởng phòng VHTT TP Sầm Sơn nêu rõ hơn: Di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội đền Độc Cước gắn liền với danh thắng núi Trường Lệ và đền Độc Cước cùng một số di tích trọng điểm của Sầm Sơn. Vì thế, đề án bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn TP Sầm Sơn không thể không chú trọng đến di sản lễ hội đền Độc Cước.

Và điều đáng mừng, không chỉ riêng Thọ Xuân hay Sầm Sơn, trong nghị quyết Đại hội Đảng bộ ở nhiều huyện nhiệm kỳ tới, vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn với phát triển du lịch cũng ít nhiều được đề cập, nhắc đến. Có nghĩa, việc nhìn nhận về giá trị của di sản văn hóa phi vật thể như một loại “tài nguyên” nhân văn để phát triển du lịch đã thực sự được nhìn nhận và nó mang tầm chiến lược.

Ngày 5/8/2020, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 58 NQ/TW về xây dựng và phát triển tỉnh Thanh Hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Một số nội dung của nghị quyết cũng nêu rõ: “Gắn phát triển du lịch với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, dân tộc; giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội với 3 loại hình (du lich) mũi nhọn gồm: du lịch biển, du lịch sinh thái cộng đồng và du lịch di sản văn hóa, tâm linh”.

Hy vọng, với sự vào cuộc của các cấp ngành, bằng những hành động, chương trình cụ thể, phù hợp, di sản văn hóa phi vật thể xứ Thanh sẽ được bảo tồn, phát huy đúng mức, đúng giá trị.

Sau 10 năm thực hiện Thông tư của 04/2010/TT-BVHTTDL Quy định việc kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể và lập hồ sơ khoa học Di sản văn hóa phi vật thể để đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hiện Thanh Hóa xác định có 663 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 529 di sản  còn tồn tại, 76 di sản có nguy cơ mai một và 58 di sản đã bị mai một.

Nguồn: vanhoadoisong.vn

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}