Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Mạn đàm:

 

Nghệ sĩ và truyền thông

Phạm Việt Long | Thứ Bảy, 10/02/2018 13:59 GMT +7

(vanhien.vn): Nghệ sĩ và truyền thông là đôi bạn thân thiết, luôn luôn hỗ trợ nhau trong sự nghiệp. Nhờ các hoạt động của nghệ sĩ, truyền thông mới có những nội dung hấp dẫn chuyển tải tới công chúng. Và, nhờ có truyền thông, mà hoạt động của nghệ sĩ được lan tỏa rộng khắp, mạnh mẽ trong đời sống.

Từ lâu rồi, trong hai cuộc kháng chiến vệ quốc, nghệ sĩ và truyền thông đã sát cánh bên nhau đóng góp tích cực vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Thời đó, phương tiện truyền thông còn thô sơ, mà phương tiện hiện đại nhất, có thể nói là đài truyền thanh, phát thanh, thì giọng hát, giọng diễn của nghệ sĩ đã lan tỏa qua làn sóng đài, đến với đông đảo nhân dân. Đặc biệt, phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” thời kháng chiến chống Mỹ đã khơi dậy lòng yêu nước và cổ vũ tinh thần chiến đấu, hy sinh vô bờ bến của nhân dân. Nhờ có truyền thông, đồng bào cả hai miền Nam Bắc biết đến và cùng hát, từ những ca khúc hào hùng mang tính kêu gọi như “Dậy mà đi ơi đồng bào ơi!”, “Giải phóng miền Nam”, “Mỗi bước ta đi đạp tan bao bốt đồn thù”, tới những bài hát trữ tình cách mạng như “Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây”, “Tình ca”, “Bài ca hy vọng”, cho tới những vở kịch nói có sức cổ vũ con người ra trận, như “Tiền tuyến gọi”, rồi những giọng ca không chuyên nhưng giầu sức lôi cuốn trong chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam “Hội diễn làn sóng”… trở thành nguồn lực tinh thần mạnh mẽ cổ vũ quân dân ta chiến đấu và chiến thắng. Hàng loạt nghệ sĩ trở thành những người bạn thân thiết của công chúng, như Thương Huyền, Quốc Hương, Trần Khánh, Khánh Vân, Trần Thụ… Khi ấy, nghệ sĩ và truyền thông chung một mục đích là góp phần bảo vệ tổ quốc, do đó hoạt động của nghệ sĩ và truyền thông gắn bó mật thiết với nhau, với tính chất lành mạnh, bổ ích, được nhân dân yêu mến.

Qua thời đổi mới, phương tiện truyền thông hiện đại hơn, phong phú hơn, giúp chuyển tải những giá trị nghệ thuật tới đông đảo công chúng một cách nhanh chóng, rộng khắp hơn. Không những những bài ca, những tiết mục biểu diễn được truyền đi, mà cả những công trình nghệ thuật lớn, như nhạc kịch, kịch nói, tuồng, chèo, cải lương… đều tới được với công chúng ở mọi miền đất nước, làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, vui tươi. Những buổi truyền hình trực tiếp các chương trình ca nhạc, sân khấu hoặc sự kiện lớn, những chương trình “Nhà hát truyền hình” giúp công chúng ở những vùng núi non, nông thôn xa xôi được thưởng thức những giá trị nghệ thuật mà trước đây, họ không thể tiếp cận được. Mạng Internet lại giúp cho từng nghệ sĩ tự truyền bá những công trình nghệ thuật của riêng mình, tạo thành giá trị chung của cộng đồng.

Thế nhưng, mặt trái của cơ chế thị trường đã tác động tiêu cực vào cả hai giới nghệ sĩ và truyền thông. Do vậy, trong cả hai giới, đã có sự lợi dụng lẫn nhau để nhằm mục đích vụ lợi. Nghệ sĩ lúc này không còn chỉ lo nâng cao chất lượng nghệ thuật, mà đã lợi dụng truyền thông để tạo ra các vụ bê bối nhằm làm cho mình nổi tiếng. Ngược lại, giới truyền thông cũng đã khai thác những yếu tố ngoài nghệ thuật để lợi dụng nghệ sĩ, phục vụ lợi ích của mình. Gần đây, hàng loạt vụ việc bị dư luận phê phán đối với cả hai giới nghệ sĩ và truyền thông đã xảy ra, bởi những lý do trên. Có thể thấy một số vấn đề nổi lên như sau:

Thứ nhất, nghệ sĩ tạo ra các tiết mục “nhảm nhí” để câu khách

Tiêu biểu như Trấn Thành với những vở hài nhảm, bị dư luận phê phán gay gắt, tới mức bị Đài Phát thanh truyền hình Vĩnh Long “cấm sóng”. Đây là cách từ chối sự tham gia của Trấn Thành trong chương trình “Tuyệt đỉnh song ca nhí”, một chương trình phục vụ thiếu nhi, đòi hỏi phải có tính giáo dục cao, mà với những bê bối vừa qua, rõ ràng Trấn Thành không thích hợp. Đã vậy, Trấn Thành lại chưa nhận thức được sự nhảm nhí của mình là có hại, dám thách thức, coi thường khán giả khi phát ngôn với báo chí: "Nếu khán giả thấy hài nhảm, hãy tắt tivi”. Nhiều tờ báo đã điểm lại những biểu hiện không đẹp của Trấn Thành, đưa đến kết luận là với Trấn Thành, sự nhảm nhí trên sân khấu, trên sóng truyền hình đã thành hệ thống, trong đó, vở diễn Tô Ánh Nguyệt Remix do Trấn Thành, nghệ sĩ Ngọc Giàu và Anh Đức biểu diễn ở hải ngoại hồi đầu năm 2016 là điểm “khởi đầu”. Cụ thể, ở dị bản do Trấn Thành viết kịch bản, anh đã bóp méo hình tượng Tô Ánh Nguyệt kinh điển trên sân khấu cải lương.

Không riêng Trấn Thành, một số nghệ sĩ khác cũng có những biểu hiện thiếu văn hóa khi xuất hiện trên sân khấu, trên truyền hình. Khán giả Hoàng Thế Vĩnh nhận xét: “Không những Trấn Thành mà còn nhiều diễn viên khác nữa. Tự diễn, tự cương thái quá nào là giả gái thô tục, hát chế những bài nhạc đi vào lòng người, nói xấu đồng nghiệp ngay trên sân khấu, đưa những người khoe thân thể, chuyên tạo scandal lên làm MC dẫn chương trình...” Theo tổng hợp của news Zing: Thời gian vừa qua, những màn tung hứng kém duyên, những bình luận thô, đùa giỡn “khiếm nhã” hay đem chuyện đời tư lên sân khấu không còn quá xa lạ với khán giả. Và tiếc thay, những người thường xuyên bị khán giả chê trách này lại không phải gương mặt mới chưa có kinh nghiệm trên sân khấu hay những người ngoại đạo mà lại là hàng loạt tên tuổi có vị trí trong làng hài. Chẳng hạn, Trường Giang nhiều lần “cưỡng hôn” các bạn diễn nữ như Kim Tuyến, Angela Phương Trinh, Vân Trang hay Kathy Uyên trên sân khấu Ơn giời. Tự Long còn cắn cả đồng nghiệp xinh đẹp khi quá “hưng phấn” trong những tiết mục. Việt Hương sau khi xem màn trình diễn lột dừa của thí sinh đã bình luận: “Nói về lột thì nam là số một, nữ dám lột không? Làm sao dám lột. Đứng yên cho người ta lột không hà”.

Thứ hai, truyền thông khai thác những vấn đề ngoài nghệ thuật, tạo ra các phát ngôn sốc nhằm câu công chúng

Là cơ quan tuyên truyền của nhà nước, lẽ ra phải tập trung truyền thông những giá trị chân, thiện, mỹ, nhưng một số báo, đài lại quá coi trọng tính chất giải trí, với mục đích kiếm lợi nhuận. Được phép “liên kết làm chương trình”, trên thực tế một số kênh truyền hình đã thuộc về một số tư nhân. Họ đua nhau xây dựng những chương trình câu khách, làm giàu bằng các chiêu trò, trong đó có các chương trình hài nhảm nhí, các chương trình khai thác đời tư nghệ sĩ vô nguyên tắc, thậm chí họ còn sử dụng nghiệp vụ kích động ngầm để các nghệ sĩ bới móc nhau, giúp họ thu hút đông khán giả, tăng lợi nhuận từ quảng cáo. Những talkshow khai thác đời tư như Lần đầu tôi kể (HTV2), Chuyện tối nay với Thành (BRT), Sau ánh hào quang (HTV7)… đang khiến dư luận lo ngại. Với khách mời là những nghệ sĩ nổi tiếng, câu chuyện cần đưa đến khán giả là sự phấn đấu miệt mài, sự vươn lên mạnh mẽ của những nghệ sĩ đó để giỏi về nghề nghiệp, có tinh thần phục vụ cao, xứng đáng là người của công chúng. Nhưng không, các “nhà đài” soi vào những góc khuất của cuộc đời nghệ sĩ, gợi ý cho họ kể ra những chuyện trớ trêu trong quá khứ, mà chẳng ai kiểm chứng được là thật hay giả? Nguy hiểm ở chỗ, những câu chuyện ấy đã vô tình hay cố ý bới móc, kể tội những nghệ sĩ khác, tạo nên hệ lụy không cứu vãn nổi về danh dự cho những người này. Với sự nhẹ dạ, không cần kiểm chứng, nhiều khán giả tin ngay vào những câu chuyện đẫm nước mắt đó, lên án, thậm chí là tẩy chay, ruồng bỏ những người bị “vạch tội” trong các câu chuyện nói trên.

Gần đây, trong chương trình Sau ánh hào quang, nghệ sĩ Lê Giang đã có những chia sẻ về bi kịch của cuộc đời mình trong quá khứ với chồng cũ là diễn viên hài Duy Phương. Lê Giang sụt sùi kể chuyện bị chồng cũ bạo hành, ném từ cầu thang xuống (?)… Đây là lời kể một phía của Lê Giang, một người mẹ được Tòa án xử cho quyền nuôi con khi ly hôn, nhưng lại không nuôi, không có bằng chứng về các hành vi “tàn bạo” của chồng cũ, nhưng vẫn tạo sự phẫn nộ trong một bộ phận khán giả, khiến cho cuộc sống của nghệ sĩ Duy Phương bị đảo lộn. Nghệ sĩ Duy Phương đã chính thức lên tiếng bác bỏ những thông tin đó: "Chương trình phát sóng đã ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống và tinh thần của toàn bộ gia đình tôi. Tôi đang kinh doanh buôn bán, khi cuộc nói chuyện một chiều của Lê Giang lên sóng, người ta đánh giá tôi rất nặng nề. Mấy nay đâu có còn ai tìm đến quán tôi uống vài chai bia, những tổn thất này ai sẽ chịu? Nói tôi bạo hành, đây là tội hình sự, đâu có thể muốn nói là nói. Tôi muốn làm việc với bên chương trình, ai là người làm ra nó. Chương trình là để giáo dục người ta trở thành những người tốt, đâu phải là chỗ phỉ báng danh dự người khác thiếu chứng cứ như vậy. Tôi cũng là nghệ sĩ, nhiều người biết cách liên lạc với tôi, sao họ không hỏi tôi dù chỉ một câu là "Anh Phương ơi, điều này có đúng hay không?", sao có thể thông tin một chiều? Ai là người giám sát, ai là người cho lên sóng đều cần phải đứng ra chịu trách nhiệm". Hai con của Duy Phương – Lê Giang cũng lên tiếng phản đối cách khai thác đời tư của "nhà đài", cầu xin dư luận để cho cha mẹ họ yên thân. Mặc dù ê-kíp sản xuất rao giảng rằng mục đích của chương trình là đưa nghệ sĩ đến gần hơn khán giả, nhưng, nhiều người lại tin rằng, mục đích của họ là đưa đồng tiền vào túi họ nhiều hơn

Có một số phóng viên thiếu lương tâm đã tìm mọi cách cắt xén, bóp méo, thậm chí dựng nên những phát ngôn gây sốc của nghệ sĩ để thu hút công chúng. Gần đây nhất là trường hợp nhạc sĩ Vinh Sử. Một vài tờ báo tung tin là nhạc sĩ Vinh Sử chê bai Lệ Quyên và Đàm Vĩnh Hưng. Điều này khiến ông gặp nhiều phiền toái trong cuộc sống, tới mức tăng huyết áp, phải cấp cứu, vào bệnh viện điều trị. Nhạc sĩ Vinh Sử chia sẻ: “Tôi 75 tuổi, sắp chết đến nơi, tôi đâu muốn làm phiền ai đâu. Bài báo sai sự thật đó làm tôi muốn chết luôn”, “Chê cái gì? Năm nay, Đàm Vĩnh Hưng mới cất nhà cho tôi mà, sửa sang lại và còn cho giường, cho tủ. Tôi không hề chê Đàm Vĩnh Hưng “ca đủ thể loại nhưng không thể loại nào hay”. Hát không được thì làm sao được trả cát-sê cao, được nhiều người ái mộ?

Còn về Lệ Quyên, cô ấy cũng vừa hát bài Gõ cửa trái tim của tôi, hát rất bolero, rất chất lượng. Tôi có chê gì đâu mà cũng đăng báo như vậy được". “Như chuyện với Hoài Linh trước đây cũng là trả lời một đường viết một nẻo. Tôi chỉ trả lời thật thà theo kiểu của người Nam Bộ thôi. Rằng Hoài Linh là danh hài thì chấm thi bolero có thể không chính xác lắm. Rồi biến thành bài báo như thể tôi có ác ý làm Hoài Linh cũng giận tôi lắm”. Đàm Vĩnh Hưng, có lẽ đã rút kinh nghiệm phải cảnh giác trước một số người làm truyền thông thiếu nhân cách, đã rất bình tĩnh giữ im lặng, sau đó “bóc phốt” người viết bịa đặt: “Nghệ sỹ làm gì nên tội mà phải bịa chuyện để chúng tôi xào xáo. Có những người lòng dạ thâm độc, muốn gây sự chú ý nên không ngần ngại viết những lời lẽ vu khống và ghép tội cho người ta một cách dã man".

Những trường hợp kể ra trên đây chỉ mang tính chất điển hình, còn không thể kể ra hết những sự săm soi vào đời tư, bóp méo phát ngôn… của giới truyền thông khiến giới nghệ sĩ “gặp họa”.

Nên nghiêm khắc chấn chỉnh

Hoạt động của nghệ sĩ, khi được truyền thông chia sẻ, sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần của công chúng. Bởi vậy, hơn ai hết, chính những nghệ sĩ và những người làm trong ngành truyền thông cần ý thức rõ trách nhiệm xã hội của mình, để khi công diễn, khi phát ngôn, khi truyền thông phải đảm bảo có văn hóa, góp phần xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh, vui tười. Chúng ta cần giải trí, và coi trọng tính chất giải trí của nghệ thuật. Đồng thời, vẫn phải luôn luôn nhớ tới các chức năng giáo dục, nhận thức, thẩm mỹ của nghệ thuật và truyền thông.

Cơ quan quản lý cần nghiêm khắc hơn nữa với những cơ quan truyền thông vi phạm đạo đức nghề nghiệp, vi phạm kỷ luật tuyên truyền. Đặc biệt, cần kiểm soát chặt chẽ việc liên kết giữa các Đài và tư nhân, chống lại tình trạng “bán sóng”, biến kênh truyền hình thành cái chợ thu lợi bất chính cho một số nhóm lợi ích.

Các cơ quan truyền thông cần ý thức rõ vai trò quan trọng của mình trên lĩnh vực tinh thần, định hướng các hoạt động vào những giá trị văn minh, coi trọng đời sống tinh thần của khán giả và sự trong sáng trong nghệ thuật. Hệ thống truyền hình trong cả nước đều do Nhà nước đầu tư và mang danh nghĩa Nhà nước để hoạt động. Do vậy, dù hoạt động với cơ chế nào, dù thực hiện liên doanh liên kết làm các chương trình để phát sóng ra sao, thì các Đài đều phải thực hiện nhiệm vụ là công cụ tuyên truyền của Nhà nước, đem đến cho nhân dân những giá trị tinh thần tốt đẹp.

Giới nghệ sĩ cũng cần làm tròn trách nhiệm là người tạo ra các món ăn tinh thần bổ ích cho cộng đồng. Cần tự khẳng định bản thân bằng các giá trị nghệ thuật mà mình đem tới quần chúng, chứ không phải là bằng các phát ngôn gây sốc, các vụ bê bối. Mặt khác, cũng cần tỉnh táo khi làm việc với truyền thông, tránh để bị lợi dụng. Trên các diễn đàn, các nghệ sĩ hãy “uốn lưỡi ba lần trước khi nói” như cha ông ta đã dạy. Hãy cho công chúng biết về những nỗ lực của mình trong cuộc sống và trong nghề nghiệp, đặc biệt là sự vươn lên để xứng đáng là người của công chúng, chứ đừng tạo ra các vụ lùm xùm, làm trò cười cho thiên hạ, biến mình thành công cụ kiếm tiền của kẻ khác.

Mùa xuân đang đến, Tết sắp về. Đây là dịp để các nghệ sĩ và giới truyền thông trổ tài, khoe hương sắc, đem đến những giá trị tinh thần cao quý, làm cho cuộc sống càng tươi đẹp hơn.

(Bài đã đăng trên Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn số Tết)

______________________________________________________________________________________________

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}