Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Diễn đàn văn nghệ VN:

 

Người đắm đuối văn học dân tộc thiểu số

Nhà thơ Y Phương | Thứ Hai, 11/04/2016 14:49 GMT +7

Là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về văn học chống Mỹ cứu nước, với tư duy của người làm khoa học, Lê Thị Bích Hồng rất ý thức tiếp cận nội dung sáng tác về vùng dân tộc thiểu số với những tác giả: Ngọc Anh, Mô lô Y Choi, Thân Như Thơ…

Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Nguyên

Khi trò chuyện cùng chúng tôi tại Hội thảo "Văn học dân tộc thiểu số, với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ mới" tại Lạng Sơn nhân kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam (2011), chị đã “kiểm điểm” rất chân thành việc điểm danh để thiếu tác giả là người dân tộc thiểu số trong công trình mà chị đã giốc bao tâm sức. Chị thầm cho rằng đây là một thiếu sót không thể "tha thứ". Vừa rồi, nghe chị trả lời phỏng vấn trên Đài Tiếng nói Việt Nam, tôi mới vỡ lẽ việc dấn thân nghiên cứu văn hóa các dân tộc thiểu số của chị có căn nguyên “Là cán bộ của ngành tư tưởng-văn hóa, tôi có điều kiện đi nhiều nơi, tìm hiểu nhiều vùng văn hóa trong cả nước. Những cuộc lãng du từ Việt Bắc lên Tây Bắc; từ Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam bộ cho tôi những trải nghiệm quý giá. Tôi đặc biệt ấn tượng với vùng văn hóa dân tộc thiểu số với bản sắc riêng độc đáo. Mảnh đất, con người tạo cho tôi ấn tượng khó quên. Song, tôi thấy sân nghiên cứu văn học các dân tộc thiểu số còn quá trống. Hơn nữa, là một nhà văn, tôi tự thấy trách nhiệm của mình…”. Thấy được khó khăn của người Kinh khi tiếp cận với vùng văn hóa của 53 dân tộc anh em khác, chị đã âm thầm tìm hiểu, tăng cường những chuyến điền dã, chuyên tâm nghiên cứu… văn hóa tộc người để đến hôm nay, TS Lê Thị Bích Hồng đã trở thành chủ sở hữu của hàng loạt những bài viết về văn hóa, văn học các dân tộc thiểu số (Tày, Nùng, Thái, Dao, Pa Dí, Dáy…) đặc trưng khá đầy đặn. Chị khiêm tốn gọi sự tích lũy đó mới là chút “lưng vốn”, nhưng tôi lại nghĩ đó thực sự là những công trình dày dặn của lòng đam mê. Tôi đánh giá cao tinh thần làm việc và việc đầu quân của chị cho lĩnh vực không ít chông gai này.
Sau thành công hướng dẫn học viên làm luận văn thạc sĩ về bản sắc văn hóa Tày, tôi thấy chị liên tục có mặt ở các hội thảo khoa học, hội thảo quốc tế TS Lê Thị Bích Hồng vẫn chung thân với đề tài văn học dân tộc thiểu số. Và đầu năm 2016, tập tiểu luận phê bình Những người tự đục đã kê cao quê hương do Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc ấn hành. Sách do Nhà nước đặt hàng. Chân dung bảy nhà văn dân tộc thiểu số được Lê Thị Bích Hồng trân trọng đưa vào tập sách gồm: Nông Quốc Chấn, Y Phương, Cao Duy Sơn, Mai Liễu (dân tộc Tày); Bàn Tài Đoàn (dân tộc Dao); Lò Ngân Sủn (dân tộc Giáy) và Pờ Sảo Mìn (dân tộc Pa Dí). Người đọc gặp lại Nhà thơ Nông Quốc Chấn. Một con chim đầu đàn của văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam. Nhưng là một Nông Quốc Chấn mới hơn ở tầng vỉa giải mã tính nhân nhân văn nhân hậu và tấm lòng bao dung rộng lớn ở nhà thơ người Tày nổi tiếng này. Hay một Bàn Tài Đoàn dân tộc Dao chân phương thô mộc nhưng không kém phần hóm hỉnh: “Về đến Đồng văn chưa thấy chết
- Mới biết số còn có phận dài” (Đường lên Đồng Văn). Một Pờ Sảo Mìn dân tộc Pa Dí mà dường như thơ được cấu thành bởi rượu, cộng mác khén, cộng ớt... Hay một Cao Duy Sơn dân tộc Tày trong con mắt nhìn vừa quen vừa lạ trong các tác phẩm văn xuôi đầy ắp tính thời đại. Hay một Lò Ngân Sủn dân tộc Dáy với vẻ đẹp tâm hồn thánh thiện giữa thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ...
Với một giọng văn phê bình đằm thắm và tinh túy như người, Lê Thị Bích Hồng đã đưa bạn đọc từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Chân dung các nhà văn dân tộc thiếu số còn có những góc khuất mà các công trình nghiên cứu trước đây chưa kịp hiển lộ. Thì nay được "phát lộ" giữa thanh thiên bạch nhật. của các nhà văn người dân tộc thiểu số hiện lên trong con mắt nhìn của một nhà văn người Kinh một cách sinh động tươi mới.
Đành rằng, sách Những nhà văn “tự đục đá kê cao quê hương chưa hội đủ các tác phẩm, chân dung các nhà văn người dân tộc thiểu số Việt Nam thời đương đại. Song Lê Thị Bích Hồng đã lý giải có tình, có lý “Những nhà văn tự đục đá kê cao quê hương” rất hùng hậu, nhưng trong khuôn khổ cuốn sách đầu tiên này, tôi chỉ xin đề cập đến chân dung 7 nhà văn vùng miền núi phía Bắc”. Đúng là chị - một nhà nghiên cứu văn hóa đang hàng ngày, hàng giờ tận tâm, đam mê với vùng văn hóa “người đồng mình”. Một giảng viên đại học luôn có ý thức làm giàu thêm kiến văn cho môn văn hóa Việt Nam. Một nhà lý luận phê bình lặng lẽ, âm thầm tìm tòi, nghiên cứu và hứa hẹn sẽ bổ sung vào những cuốn sách xuất bản sau chân dung đầy đặn một đội ngũ những nhà văn dân tộc thiểu số đang “kê cao quê hương” bằng lao động sáng tạo của mình. Với tôi, đây là một hành động thiết thực, cụ thể, kịp thời… để chị minh chứng cho suy nghĩ và việc làm của mình. Lê Thị Bích Hồng đã hằng đêm hằng đêm lẳng lặng cặm cụi nghiên cứu, rồi gửi lòng đam mê của mình qua trang viết với sự hối thúc của con tim tình yêu, hướng tới những số phận, cảnh đời của những người dân tộc thiểu số ở khắp mọi vùng miền, nhất là ở miền núi chịu qúa nhiều thiệt thòi.  
Những nhà văn dân tộc thiểu số chúng tôi vô cùng biết ơn các thế hệ nhà văn người Kinh; cảm ơn tiến sĩ - nhà văn Lê Thị Bích Hồng đã luôn đồng hành, kề vai sát cánh cùng văn hóa các dân tộc thiểu số đi trên con đường sáng tạo văn chương đầy gian nan, khó nhọc, nhưng vô cùng ý nghĩa. Mượn lời của người chuyên viết nghiên cứu lý luận, phê bình Lâm Tiến “văn học các dân tộc thiểu số rất cần những nhà lý luận, phê bình văn học người kinh tham gia nhiều hơn nữa vào việc giới thiệu phê bình văn học các dân tộc thiểu số trên tinh thần thẳng thắn, đoàn kết, dân chủ và bình đẳng”

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}