Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Văn nghệ sỹ:

 

Người mang chúng ta về lại cho chúng ta

Nguyễn Quang Thiều | Chủ Nhật, 12/11/2017 10:19 GMT +7

Những năm tháng giá lạnh và đầy thù địch trong quan hệ hai nước Mỹ và Việt Nam đã tan đi một cách cơ bản. Ký ức về những ngày đó có những lựa chọn tốt hơn và công bằng hơn. Nhân chứng của những năm tháng ấy thi thoảng vẫn gặp nhau và câu chuyện của họ mở ra một lối khác. Kevin Bowen và những nhà văn, nhà thơ cựu binh Mỹ vẫn trở lại Việt Nam.

Cuộc chiến tranh ở Việt Nam kết thúc, nhưng hòa bình thực sự không đến cùng ngày với sự im lặng của tiếng súng. Nó vẫn phải đi một chặng đường dài sau đó. Có thể nói, những nhà văn, nhà thơ của cả hai nước chính là những sứ giả đầu tiên của hòa bình bởi người ta tin họ là những người công bằng với sự thật và luôn vươn về phía tốt đẹp. Họ đã đến và mang theo hòa bình trong đôi mắt và giọng nói của họ.

Có một ngôi nhà ở Mỹ luôn chứa đựng tinh thần hòa bình giữa những người ở hai phía của cuộc chiến. Đó là ngôi nhà của Kevin Bowen ở Dorchester, Boston, bang Massachusetts.

Bây giờ Kevin không còn làm Giám đốc Trung tâm William Joiner ( nay đã đổi thành Viện William Joiner). Ông đã chuyển nhà đến Dedham, Boston. Các nhà văn Việt Nam đến Mỹ bây giờ không ở ngôi nhà mới ấy vì nó ở rất xa trung tâm Boston.

Mấy năm trước, Kevin bị tai nạn vì ngã và cú ngã đó làm một phần não ông bị chấn thương. Ông bị mất một phần trí nhớ. Nỗi sợ hãi mất trí nhớ có lẽ là một trong những nỗi sợ hãi lớn nhất của con người. Nhiều năm trước, Kevin đã trở về Ai-len, cố hương của ông, mua một mảnh đất và dựng lên một ngôi nhà bên những quả đồi gần bờ biển. Ông dựng lên ngôi nhà ấy để chống lại nỗi sợ hãi đánh mất ký ức về cố hương mình. Hàng năm, ông đưa gia đình trở về ngôi nhà đó. Tôi đã đến và ở trong ngôi nhà ấy năm 2003. Tôi đã chứng kiến có những buổi chiều Kevin ngồi bất động nhìn ra cánh đồng cỏ chạy ven chân đồi không bao giờ hết gió. Ông đang nhớ về những người trong gia đình ông ở Ai-len đã khuất.

Còn trong ngôi nhà ở Dedham, ông đã tìm ra một phương pháp kỳ diệu để chống lại bệnh mất trí nhớ. Đó là hội họa. Nhưng không. Hội họa chỉ là phương tiện. Thực sự là như thế. Để chống lại bệnh mất trí nhớ có thể thống trị toàn bộ ông và dìm ông vào bóng tối của sự quên lãng , ông đã dùng một liều thuốc đặc hiệu : Hồi phục ký ức về “kẻ thù cũ” của mình.

Đó là những Hoàng Ngọc Hiến, Vũ Tú Nam, Nguyễn Quang Sáng, Nguyên Ngọc, Nguyễn Khải, Thu Bồn, Phạm Tiến Duật, Hữu Thỉnh, Ý Nhi, Nguyễn Duy, Lê Minh Khuê, Nguyễn Thị Như Trang, Nguyễn Quyến, Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Đức Mậu, Chu Lượng, Lương Tử Đức….và biết bao nhà văn, nhà thơ khác. Hầu hết những người tôi vừa kể tên đã đến nước Mỹ, trú ngụ trong ngôi nhà của ông trong hơn 20 năm qua và nói về hòa bình và văn hóa. Và theo tôi, hòa bình trong họ là nền hòa bình đáng tin cậy nhất. Bởi họ hiểu cái giá của hòa bình khi dân tộc họ phải đi qua triền miên những năm chiến tranh. Sự tin cậy từ họ đã mang đến cho Kevin một cái nhìn thống nhất tuyệt đối. Cái nhìn ấy được minh chứng trong tất cả các chân dung mà Kevin vẽ. Đó là ánh sáng của sự chân thành và thiện chí tỏa ra từ những bức tranh.

Mỗi một nhà văn, nhà thơ, nghệ sỹ ViệtNam mà Kevin vẽ có những cá tính rất khác nhau và có những khoảnh khắc hiển lộ những hành động sống khác nhau trong gia đình, trong công sở, với bạn bè và đồng nghiệp và trong cả sự sáng tạo. Nhưng khi họ đặt chân lên nước Mỹ, đặt chân vào ngôi nhà của một người Mỹ, một cựu binh Mỹ, một nhà thơ Mỹ có tên là Kevin Bowen, họ hình như chỉ mang theo đức tính đẹp nhất của người Việt là sự chân thành, thiện chí và khát vọng của dân tộc Việt là hòa bình.

Suốt hơn hai mươi năm, hầu như mọi mùa hè đều có những nhà văn, nhà thơ Việt Nam đến và ở lại trong ngôi nhà của Kevin ở Dorchester, rồi ở Dedham. Họ đến đó sau một chặng đường dài nửa vòng trái đất và sau những khó khăn, phức tạp của việc xin visa vào Mỹ trước khi quan hệ hai nước được bình thường hóa. Họ đến đó như chẳng để làm chuyện gì to tát ngoài việc nấu ăn, chơi với trẻ con, chơi bóng rổ, vẽ, đọc thơ, hát và trò chuyện. Họ ngồi với nhau trên hiên nhà phía sau thì thầm đến khuya. Những lúc như thế, tôi có cảm giác họ đã giải quyết xong tất cả những gì còn tồn đọng sau cuộc chiến giữa những người lính của hai phía.

Họ là những nhà ngoại giao siêu đẳng. Và những truyện ngắn, những trang tiểu thuyết, những bài thơ, những bức tranh…là những văn bản tối thượng của các nhà ngoại giao này. Từ ngôi nhà của Kevin sực nức mùi ẩm thực Việt Nam trong những ngày hè, những văn bản siêu ngoại giao này được gửi đi cho rất nhiều người Mỹ ở các tầng lớp xã hội khác nhau.

Có một thứ lợi ích mà cả hai bên đều được hưởng nhưng không bên nào thấy mình bị thiệt thòi và gây ra những tranh chấp. Đó chính là lợi ích của hòa bình và văn hóa. Còn những lợi ích khác lại luôn luôn có nguy cơ trở thành ngòi nổ của thù hận và đôi khi của những cuộc chiến đẫm máu.

Khi vẽ là lúc Kevin đang phục hồi ký ức của ông. Các nhà văn, nhà thơ mà Kevin vẽ có thể cũng đang phục hồi ký ức mình khi đứng trước chân dung một thuở của mình mình. Thời gian cứ thế trôi và họ đã già đi. Nhưng với Kevin thì họ chỉ “ trưởng thành mà không già đi” như ông nói. Tôi thấy trong ký ức của Kevin, vẻ đẹp và khát vọng của những nhà văn, nhà thơ Việt Nam mà ông đã tiếp xúc vẫn tiếp tục lớn lên cho dù phần sống của họ ở ngoài ký ức của Kevin có những lúc đổi thay, có lúc làm ta không hiểu được và đôi lúc làm ta thất vọng.

Kevin không phải là họa sỹ, nhưng Kevin đã làm ra những chiếc gương bằng hình thức hội họa. Những chiếc gương này khác những chiếc gương thông thường ở một điểm. Những chiếc gương thông thường không soi được quá khứ. Còn những chiếc gương của Kevin lại cho chúng ta thấy chúng ta đã từng là và đã từng sống như vậy. Và điều phấn khích kỳ lạ và cũng đầy hoang mang là trong ký ức của Kevin, chúng ta vẫn lớn lên từng ngày với những phẩm tính tốt đẹp của chúng ta cho dù có lúc những phẩm tính ấy lại ở bên ngoài chúng ta.

Kevin đã mang những bức tranh này đến Việt Nam. Hội Nhà văn Việt Nam với sự hỗ trợ của Không gian sáng tạo Trung Nguyên tổ chức trưng bày những tác phẩm hội họa đặc biệt này.

Kevin không định trở thành một họa sỹ, ông càng không có ý định làm một triển lãm, ông chỉ là người mang chúng ta về lại cho chúng ta mà thôi. Còn chúng ta có khả năng nhận lại mình hay không lại không thuộc về Kevin Bowen.

Ảnh dưới: chân dung một số nhà văn, nhà thơ VN do Kevin Bowen vẽ (theo thứ tự dưới đây): Chính Hữu, Đỗ Chu, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Sáng, Phạm Tiến Duật, Lê Văn Thảo, Y Ban, Phan Thị Vàng Anh.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}