Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Diễn đàn:

 

Nói về mô hình tổ chức Hội, ngôi nhà chung của các văn nghệ sĩ (*)

Nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ (Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT Hải Phòng) | Thứ Năm, 07/04/2016 11:23 GMT +7

Năm 1948, tại Thái Nguyên - Thủ đô gió ngàn trong cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp, Hội Văn nghệ Việt Nam được thành lập và đã góp phần tích cực, hiệu quả vào công cuộc kháng chiến kiến quốc của toàn dân tộc.

Đến nay, sau gần 7 thập kỷ, Hội Văn nghệ Việt Nam đã phát triển và lớn mạnh hơn rất nhiều với tên gọi Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam cùng 73 Hội thành viên từ trung ương đến các tỉnh, thành phố và đội ngũ hơn 4 vạn văn nghệ sĩ hội viên trong cả nước, nhằm xây dựng nền VHNT Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng nhân cách con người Việt Nam vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.
Tuy nhiên, từ thực tế đời sống VHNT hiện nay, không khó để nhận thấy những bất cập về mô hình tổ chức, cần sớm được giải quyết một cách thấu đáo để không làm ảnh hưởng đến sự phát triển của Hội.
A. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG
1. Về tên gọi
Ai cũng biết, sân khấu chèo thường có câu giáo đầu: “Tôi ra đây có phải xưng danh không nhỉ? Không xưng danh thì ai biết là ai!”. Vậy thì Hội chúng ta xưng danh thế nào? Trên thực tế, hiện có ba kiểu xưng danh:
Một là Liên hiệp các Hội VHNT (có 6 Hội của trung ương và địa phương: Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Cần Thơ và mới đây là Hà Nội).
Hai là Hội Liên hiệp VHNT (có khoảng 15 Hội địa phương từ Bắc vào Nam như Hải Phòng, Sơn La, Yên Bái, Phú Thọ, Hà Tĩnh, An Giang...).
Ba là Hội VHNT (khoảng 40 Hội còn lại).
Việc đổi tên từ Hội thành Hội Liên hiệp hay Liên hiệp các Hội ở cấp tỉnh thành phố nhiều khi mang tính chủ quan, tùy thuộc vào nhận thức và cảm xúc của từng Hội, từng địa phương mà không phải do sự chỉ đạo của trung ương Hội hoặc căn cứ vào số lượng, chất lượng tác giả, tác phẩm của địa phương mình. Vì trên thực tế, không có bất cứ một quy định có tính pháp lý nào của trung ương về việc này. Anh em nói vui: Chúng tôi chỉ đổi tên gọi, còn mọi thứ “vưỡn” thế!
2. Về tổ chức bộ máy
Dưới các Hội chuyên ngành trung ương và các Hội cấp tỉnh thành phố là các Chi hội nhưng có những nơi gọi là Hội hoặc Ban. Chẳng hạn trong 9 Hội chuyên ngành trung ương, chỉ có Hội Kiến trúc sư Việt Nam có tổ chức cơ sở là Hội chứ không phải là Chi hội cơ sở. Ví dụ: Hội Kiến trúc sư Hải Phòng chứ không phải Chi hội Kiến trúc sư Việt Nam tại Hải Phòng.
Tổ chức cơ sở của các Hội VHNT cấp tỉnh, thành phố được thành lập theo các chuyên ngành như Văn học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh v.v... nhưng một số tỉnh còn thành lập thêm các Hội VHNT cấp huyện, thị, ngành như Quảng Ninh, Phú Thọ, Nghệ An... để có “chân rết” ở cơ sở.
Thông thường các tỉnh (thành phố) chỉ có một tổ chức là Hội VHNT.  Duy danh định nghĩa, đây là nơi tập hợp văn nghệ sĩ ở cả 9 bộ môn VHNT cùng sống và làm việc ở một địa phương. Nhưng có những tỉnh, giới Kiến trúc sư và giới Văn nghệ dân gian lại thành lập Hội riêng trực thuộc UBND tỉnh, tức là độc lập và ngang hàng với Hội VHNT như Phú Thọ, Lào Cai, Quảng Ninh...
Ở cơ quan Hội, ngoài bộ phận Văn phòng là còn giống nhau, nhưng tổ chức các báo ( tạp chí) và các ban chuyên môn như Hội viên, Lý luận phê bình, Sáng tác, Triển lãm, Quảng bá tác phẩm... thì không ai giống ai. Nhiều tỉnh (thành phố), Hội và Tạp chí chung nhau trụ sở, tài khoản, kinh phí; chung nhau cả lãnh đạo và nhân viên: Chủ tịch kiêm Tổng biên tập, cán bộ Văn phòng kiêm biên tập viên, phóng viên. Nghĩa là, tuy hai mà một, tuy một mà hai. Số ít tỉnh (thành phố) cho Tạp chí ra “ở riêng”: Có trụ sở riêng, con dấu riêng, tài khoản riêng, kinh phí riêng, lao động riêng...
3. Về con dấu
Sau vấn đề tên gọi của các Hội, một sự không thống nhất nữa là con dấu Ở vòng ngoài là: Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam hoặc UBND tỉnh (thành phố) hoặc Hội VHNT tỉnh (thành phố). Ở vòng trong tương ứng là: Hội VHNT tỉnh (thành phố)...  hoặc Tỉnh hội (Thành hội) hoặc BCH Hội VHNT tỉnh (thành phố).
4. Về văn bản giao dịch
Trong việc soạn thảo công văn giao dịch cũng xảy ra những lúng túng. Không biết ghi tên đơn vị chủ quản của Hội cấp tỉnh (thành phố) là Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam hay UBND tỉnh (thành phố). Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam không nhận làm cơ quan chủ quản của Hội địa phương, cho nên một số tỉnh (thành phố) cũng “chiếu cố” cho Hội VHNT được ghi tên UBND tỉnh (thành phố) đứng trên Hội VHNT ở đầu công văn để cho “bằng chị bằng em” với với các sở ban ngành địa phương. Có những tỉnh (thành phố) “khắt khe” hơn thì Hội VHNT phải chịu cảnh “mồ côi” đứng tên một mình.
Trên thực tế, nếu không có tên của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam hoặc UBND tỉnh (thành phố) đứng trên Hội VHNT tỉnh (thành phố) thì Hội sẽ khó hoặc ít nhận được sự trân trọng, giúp đỡ và phối hợp hoạt động của cấp ủy, chính quyền các cấp và các đối tác. Vì họ cho rằng, Hội VHNT chỉ là Hội xã hội, nghề nghiệp  như các Hội nuôi ong, Hội làm vườn; Muốn phối hợp hoạt động, Hội VHNT phải có sự giới thiệu của một trong ba nơi là UBND tỉnh (thành phố), Sở Nội vụ hoặc Sở VHTTDL. Thật khó thay!
5. Về nhân sự bộ máy
Có địa phương, nhờ lợi thế lãnh đạo tỉnh (thành phố) nếu không phải là hội viên thì cũng yêu thích và am hiểu VHNT nên được quan tâm ưu ái, bố trí tới hơn 20 biên chế; ngược lại có những địa phương chỉ được 3 đến 4 biên chế cho cả Hội và Tạp chí (?.)
Về số lượng Phó Chủ tịch Hội, các Hội địa phương thường có 2 Phó Chủ tịch, nhưng trên thực tế, dù là Hội nhỏ, ít hội viên,  không nhiều hoạt động vẫn có 3 Phó Chủ tịch; trong khi có những Hội lớn, đông hội viên, nhiều hoạt động lại chỉ được bầu 2 Phó Chủ tịch.
Chưa kể kinh phí cấp hàng năm cũng khá chênh lệch, mà không căn cứ vào số lượng hội viên và quy mô hoạt động của Hội.

B. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
1. Đề nghị cần tiếp tục quán triệt sâu sắc tới các cấp ủy Đảng và Chính quyền trong việc xác định Hội VHNT từ trung ương đến địa phương là tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước; có vai trò và đóng góp quan trọng phát triển nền văn hóa dân tộc, xây dựng con người mới Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Không nên nhìn nhận đơn thuần như một tổ chức phi Chính phủ và là một Hội đặc thù trong nhóm các Hội đặc thù.
2. Cần có sự bản thảo một cách khoa học để có sự thống nhất cao về cơ cấu tổ chức, bộ máy, tên gọi, con dấu, biên chế, nhân sự lãnh đạo Hội và Tạp chí... Theo đó là các cơ chế, chính sách, trụ sở, phương tiện, điều kiện, kinh phí làm việc cho Hội và Tạp chí. Cần có những quy định cụ thể như thế nào thì được gọi là Chi hội, Hội, Hội Liên hiệp và Liên hiệp các Hội; quy mô Hội như thế nào thì được bầu số lượng Phó Chủ tịch tương ứng; như thế nào thì được tách Tạp chí ra khỏi Văn phòng Hội để hoạt động đúng với chức năng, nhiệm vụ của một cơ quan báo chí.
3. Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam là tổ chức Hội VHNT cao nhất và lớn nhất cả nước. Lãnh đạo của Liên hiệp là các văn nghệ sĩ có uy tín cao về chuyên môn và đạo đức người cầm bút; nói cách khác họ là những chiến sĩ tiêu biểu trên mặt trận văn hóa tư tưởng. Do vậy Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam cần phải quan tâm, sâu sát hơn đến hoạt động của 74 tổ chức thành viên. Ngoài chỉ đạo, định hướng về chuyên môn, Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam cần tham gia ý kiến về tổ chức, chính sách đầu tư, nhân sự lãnh đạo của các Hội thành viên, đặc biệt là hai chức danh Chủ tịch và Tổng biên tập,  giống như các bộ ban ngành trung ương tham gia nhân sự lãnh đạo cấp sở ban ngành địa phương. Và sau đó, tiến hành tổ chức bồi dưỡng về nghiệp vụ, về quản lý và kinh phí hoạt động Hội và báo chí VHNT cho các tân Chủ tịch, tân Tổng biên tập. Điều này cực kỳ quan trọng và hết sức cần thiết cho việc duy trì và phát triển VHNT trong phạm vi toàn quốc.
Chúng tôi hy vọng và mong mỏi rằng, những bất cập về mô hình tổ chức Hội trên đây sẽ sớm được giải quyết một cách thấu đáo trong nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021 của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam.

T.H.V

----------------------------------------

(*) Tham luận tại Đại hội Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam nhiệm kỳ (2015-2020)

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}