Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Sinh vật cảnh:

 

Nông nghiệp Việt Nam bước vào cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0

GS. TSKH Nguyễn Tử Siêm | Thứ Hai, 14/05/2018 07:34 GMT +7

(vanhien.vn) GS. TSKT Nguyễn Tử Siêm (sinh năm 1942) là một trong những chuyên gia Nông nghiệp đầu ngành của nước ta trong các lĩnh vực bảo vệ đất, chống xói mòn, rửa trôi, phục hồi độ phì nhiêu đất, canh tác vùng cao...Ông cũng là một trong số những nhà khoa học Việt Nam quan tâm nhiều vấn đề xã hội. Vanhien.vn xin giới thiệu bài viết "Nông nghiệp Việt Nam bước vào cuộc cách mạng Công nghiệp 4.0" đăng trên Tạp chí Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam số 39/2018.

NTS

GS.TSKH Nguyễn Tử Siêm bên những người bạn Châu Phi

Trên thế giới, cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4.0 (CMCN 4.0) đã giúp nền nông nghiệp của nhiều nước phát triển và đạt những thành tựu quan trọng. Tại Mỹ, Brazil, Argentina, Nông nghiệp 4.0 (NN 4.0) đã giúp các nước này giảm giá thành sản xuất ngô và đỗ tương tới 50%. Ở Nhật Bản, dân làm nông nghiệp chỉ còn 1,5% (2 triệu trong tổng số 127 triệu dân), canh tác trên 1,5 triệu ha đất nông nghiệp vẫn tự túc được gạo và xuất khẩu thịt bò, rau, quả một cách bền vững.

Nông nghiệp thông minh đã giúp một số nước tiên tiến sản xuất đủ hoặc dư thừa một số nông sản. Tại Israel, tỷ lệ dân nông nghiệp chỉ chiếm 2,5% tổng dân số. Năm 1995, trung bình 1 nông dân của họ sản xuất chỉ nuôi 15 người, năm 2014, mỗi nông dân nuôi được 100 người và còn xuất khẩu được hơn 3 tỷ USD nông sản mỗi năm. Tại Nhật Bản, chỉ với 2 triệu dân nông nghiệp (1,5%) trong tổng số 127 triệu dân, canh tác trên 1,5 triệu ha đất nông nghiệp nhưng họ không phải nhập gạo, thậm chí dư thừa thịt bò và một số rau quả. Tại Hàn Quốc, với 2,56 triệu dân nông nghiệp, chiếm 5% trong tổng số 51,6 triệu dân, cũng không phải nhập khẩu gạo. Giá thành sản xuất ở Mỹ, Brazil hay Argentina là 138-144 USD/tấn ngô, hay 314-323 USD/tấn đậu tương (FAOSTAT, 2016), trong khi đó giá thành sản xuất ở Việt Nam là 323 USD/tấn ngô, hay 825 USD/tấn đậu tương.

Trong khối ASEAN, Malaysia ứng dụng NN 4.0 đã giúp nông dân trồng ớt tăng thu nhập hơn gấp đôi. Philippines, chỉ mới 5-10 năm trước phải nhập khẩu hơn 2 triệu tấn ngô mỗi năm thì năm 2017 đã đạt hơn 8 triệu tấn ngô, trong khi nhu cầu chỉ cần 5,6 triệu tấn, chủ yếu nhờ tăng sử dụng giống ngô lai và công nghệ tưới bằng năng lượng mặt trời.

Việt Nam không đứng ngoài làn sóng này, nghiên cứu và ứng dụng thành quả của cuộc CMCN 4.0 vào nước ta để có nền sản xuất nông nghiệp thông minh là xu hướng tất yếu.

nts3

1. Tiến trình phát triển nông nghiệp thế giới

Theo khái niệm của Hiệp hội Máy Nông nghiệp châu Âu , Nông nghiệp thế giới từ thế kỷ 20 đã trải qua các giai đoạn sau:
i) Nông nghiệp 1.0 tiến hành ở thế kỷ 20, tiêu tốn sức lao động, năng suất thấp; dựa vào số lượng lớn các nông hộ nhỏ, có tới 1/3 dân số tham gia vào quá trình sản xuất nguyên liệu thô. 
ii) Nông nghiệp 2.0, đó là cách mạng xanh, xuất hiện những năm 1950, gieo trồng các giống lúa thấp cây, sử dụng nhiều phân bón khoáng, thuốc trừ sâu, máy móc chuyên dùng, hạ giá thành, tăng năng suất, đem lại lợi nhuận cho tất các các bên tham gia.
iii) Nông nghiệp 3.0, được biết từ những năm 1990 khi định vị toàn cầu (GPS) được ứng dụng để định vị và định hướng; bộ cảm biến (sensor) giúp điều khiển tự động (điều chỉnh nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, dinh dưỡng); và ra đời các thiết bị không dây (Telematics), tạo ra bước đột phá về chất lượng, chủng loại nông sản, hạ giá thành, nâng cao hiệu quả.
iv) Nông nghiệp 4.0: Đến nay, cuộc cách mạng Nông nghiệp lần 4 đang nảy nở nhờ sự kết hợp các công nghệ lại với nhau với yếu tố cốt lõi là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, kết nối thông tin mạng internet; mở ra cơ hội rất to lớn cho phát triển nông nghiệp. Một cuộc chạy tiếp sức chưa từng có đang diễn ra, nhằm tới sản xuất, kinh doanh thông minh dựa trên các thành tựu đột phá trong công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ nano.

Nông nghiệp 4.0: là thuật ngữ được sử dụng đầu tiên tại Đức (2011) và Diễn đàn kinh tế thế giới ở Davos (2015), hiện nay được sử dụng phổ biến hơn cả do chỗ nó hàm ý hệ thống các hoạt động nông nghiệp trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. NN 4.0 còn được coi là hàm số của Nông nghiệp thông minh x Công nghệ thông minh x Thiết kế thông minh x Doanh nghiệp thông minh. Các khái niệm Nông nghiệp chính xác, Nông nghiệp sinh thái… là hệ quả của cuộc CMCN lần thứ 4 này.

Nông nghiệp 4.0 được hiểu là các hoạt động nuôi, trồng, thu hoạch, vận chuyển, chế biến,… được kết nối mạng bên trong và bên ngoài đơn vị sản xuất kinh doanh. Mọi thông tin ở dạng số hóa được lưu chuyển cho tất cả các đối tác và các quá trình sản xuất, giao dịch với các đối tác bên ngoài đơn vị (từ các nhà cung cấp đầu vào đến khách hàng tiêu thụ); việc truyền dữ liệu, xử lý, phân tích dữ liệu phần lớn tự động qua mạng internet. Sử dụng các thiết bị internet có thể tạo điều kiện quản lý lượng lớn dữ liệu và kết nối nội bộ cũng như kết nối với các đối tác bên ngoài.

Khác với nông nghiệp công nghệ cao, NN 4.0 làm thay đổi phương thức quản lý nông nghiệp, tập trung chuyển dịch từ phương thức truyền thống sang hiện đại; mở đường cho những hoạt động sản xuất chính xác, chặt chẽ mà con người không cần có mặt trực tiếp.

nts2

2. Tiền đề cho một nền Nông nghiệp 4.0

Theo tổng kết ở Mỹ các thành phần chủ yếu của nông nghiệp 4.0 thường được hiểu như sau:
i) Các cảm biến kết nối vạn vật (IoT sensors): Từ dinh dưỡng đất kết nối với máy chủ và các máy kết nối khác là thành phần chủ yếu của canh tác hiện đại. 
ii) Công nghệ đèn LED đang trở thành tiến bộ không thể thiếu để canh tác trong nhà nhờ tạo ra quang phổ tùy ý đáp ứng sinh trưởng và năng suất tối ưu.
iii) Người máy (Robot) đang thay việc cho nông dân thường làm. Nó có cả các phần mềm tính toán thông minh, trợ giúp phân tích và đưa ra lựa chọn tối ưu cho chủ trang trại. 
iv) Tế bào quang điện (solar cells) cấp điện mặt trời và ánh sáng có điều khiển chọn lọc quang phổ cho phần lớn các thiết bị trong trang trại; các bộ pin điện mặt trời trở nên quan trọng.
v) Thiết bị bay (drones) và các vệ tinh (satellites) được sử dụng để thu thập dữ liệu của các trang trại, giám sát hiện trạng từ xa và thường xuyên.
vi) Canh tác trong nhà, nuôi trồng không đất, thủy canh, v.v. được tích hợp các công nghệ toàn diện và đồng bộ, tự động hóa cao.
vii). Công nghệ tài chính phục vụ trang trại (farm fintech): là loại hình kinh doanh dịch vụ tài chính dựa trên nền tảng công nghệ. Fintech được sử dụng chung cho tất cả các công ty tài chính sử dụng internet, điện thoại di động, công nghệ điện toán đám mây và các phần mềm mã nguồn mở nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của hoạt động ngân hàng và đầu tư. Farm Fintech bao gồm dịch vụ cho vay, thanh toán, bảo hiểm.

Các dịch vụ mới ra đời sử dụng thuật toán biến đổi dữ liệu thành thông tin làm gia tăng giá trị, tối ưu hóa sản phẩm, các quá trình nông học, giảm thiểu rủi ro và hạn chế tác động thời tiết và dịch bệnh. Nông nghiệp sinh thái sử dụng những hệ điều hành kết hợp được nhiều nguồn dữ liệu, từ các bộ cảm biến (cảm nhận nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, dinh dưỡng, quang hợp). Chủ trại có thể ra các quyết định dựa trên các giả thiết định lượng để tăng hiệu quả tài chính.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII định hướng “xây dựng nền nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh xuất khẩu” chính là tạo tiền đề cho việc triển khai Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) vào trong nông nghiệp, hay Nông nghiệp 4.0 (NN4.0).

(Kỳ sau tiếp: Những tiện ích, những thách thức và bước đầu ứng dụng NN4.0 ở VN).

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}