Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Dân tộc:

 

Rủ nhau lên rẫy... đầu Xuân!

Xuân Hướng | Thứ Bảy, 31/12/2016 14:59 GMT +7

Mùa Xuân đến, tiết trời cao nguyên ấm áp. Đất trời, vạn vật đổi thay. Đó đây, trên những con đường mòn quanh co, đồng bào Cờ Ho (huyện Di Linh, Bảo Lâm, Bảo Lộc, Lâm Đồng) lại rủ nhau lên nương lên rẫy. Những chàng trai, cô gái nặng vai gùi nhu yếu phẩm lên nương, háo hức cho mùa vụ mới.

Với người Cờ Ho, mùa Xuân là mùa của no ấm, mùa phát triển ruộng vườn. Mùa xuân lên nương, lên rẫy đã trở thành nét văn hóa trong đời sống, lao động, sản xuất của đồng bào…

Người Cờ Ho làm nhà ngay trên rẫy để lao động, sản xuất

 

Giữa bạt ngàn những nương ngô xanh mướt, những rẫy cà phê mới thu hoạch xong, dưới thung lũng là những cánh đồng còn thơm mùi rơm mới, già làng K’ Minh (bản Leng, Di Linh) kể cho chúng tôi về tập tục đầu năm lên rẫy của người Cờ Ho ở Lâm Đồng: Người Cờ Ho quan niệm đất rẫy là thuộc quyền sở hữu công, là tài sản chung của mọi người. Do đó, ai cũng có quyền canh tác và hưởng sản phẩm làm ra. Nhưng, người chủ làng là đại diện cho mọi người trong làng để quản lý vùng đất rừng làm rẫy. Cứ vào dịp đầu năm, chủ làng (già làng) phát động bà con cùng lên nương làm rẫy cầu mong có một năm mới sung túc và tốt đẹp.

Bên những nương chè

Từ sáng sớm tinh sương, khi gà vừa cất tiếng gáy và ông mặt trời còn chưa mọc, lũ làng đã kéo nhau lên nương. Những cô gái vai gùi nhu yếu phẩm, mang theo con cái, còn các chàng thanh niên Cờ Ho thì tay cầm Xà Gạc (dụng cụ phát cỏ), những cụ già và những nghệ nhân đem theo những bộ cồng chiêng cổ động. Anh K’Plều, một người Cờ Ho sinh sống ở Di Linh cho biết: “Năm nào cũng vậy, cứ dịp đầu Xuân chúng tôi lại lên nương trồng trọt, chăm sóc cây trồng, cây có tươi tốt, mùa mới nhiều lúa, nhiều chè, nhiều cà phê, buôn làng mới được no cái bụng. Năm vừa rồi do dân làng lên nương nhiều nên thóc lúa cũng được nhiều, không còn phải lo cái đói nữa, chúng tôi mừng lắm.

Chị Ka Lit thì không giấu được vui mừng: “Trước đây gia đình mình khó khăn lắm, thiếu ăn quanh năm, con cái không được chăm sóc, không được học hành… Mấy năm trở lại đây, nghe theo lời già làng lên nương làm rẫy, được mùa đã trả được hết nợ và có của để dành, năm nay hai vợ chồng mình cố làm thêm nhiều nương lúa, nương chè và quyết tâm xây nhà mới vào năm tới”. Người Cờ Ho từ già, trẻ, trai, gái ai ai cũng vậy, năm mới lên nương đã trở thành một nét văn hóa ăn sâu vào lòng người, bởi ai cũng thầm mong cho gia đình được no ấm.

Nhờ chăm chỉ lao động, sản xuất, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng ấm no

Đầu năm, tiết trời ấm áp, chỉ chờ những ngày mưa xuân thì dân làng Cờ Ho trong các buôn làng lại rủ nhau lên nương tỉa hạt giống, trồng cây, tỉa cành, chăm sóc và chờ ngày thu hoạch vụ mùa. Trước đây, nhiều nơi trong vùng đồng bào Cờ Ho có tập quán đầu năm dọn nhà ra ở ngoài rẫy và ở trên nương trong suốt thời gian cây lúa phát triển, cây chè lên búp, cây cà phê đơm bông… Tại rẫy người dân làm nhiều chòi cao gọi là “kọp”, và những cái nhà thấp gọi là “rnú”. “Rnú” là chỗ để ở, còn các “kọp” là nơi đến ngồi đuổi chim và khỉ vào ban ngày. Dân trong làng đem theo chiêng, ché, công cụ sản xuất, gia súc và ở cùng nương rẫy cho đến khi xong mùa gặt mới trở về căn nhà dài trong làng. Dọn nhà ra rẫy đã trở thành một tập quán, nét văn hóa của đồng bào Cờ Ho nhân dịp đầu năm.

Thời gian trên rẫy, những loại hình văn hóa dân gian, truyền miệng, những loại nhạc cụ truyền thống của người Cờ Ho được trai làng sử dụng vào mục đích khuyết khích tăng gia sản xuất, giao lưu, thể hiện tài năng, tìm bạn đời, đối đáp yêu đương... góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống độc đáo của cộng đồng. Cũng từ những ngày lên nương, rẫy mà rất nhiều cặp nam nữ đã tìm hiểu nhau, như trường hợp anh K’ Mit và chị Ka Mai, anh K’Plèng và chị Ka Lan… nhờ lên nương mà nên vợ thành chồng. Lên nương, lên rẫy đầu năm đã trở thành điểm hẹn của trai gái trong các bản làng.

Thói quen đầu năm lên rẫy đã trở thành nét đẹp độc đáo, một nét văn hóa của người Cờ Ho trong những ngày này.

Nguồn: Báo Văn hóa

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}