Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Phóng sự:

 

Số phận những con tàu

Vĩnh Thái - Đăng Huỳnh | Thứ Sáu, 26/06/2020 23:11 GMT +7

Những con tàu cát là kế sinh nhai của biết bao gia đình. Họ đã phải vay mượn, cầm cố hàng tỉ đồng để đóng mới, tu tạo những con tàu cát khổng lồ. Nhưng tới nay tài nguyên khan hiếm, phương tiện gia tăng, mỏ cát được khai thác có hạn đang khiến những con tàu gắn liền với số phận bi đát.

Phận bèo dạt mây trôi…

Những người dân ở Đáp Cầu cho chúng tôi biết, mấy năm trở lại đây khúc sông này trở nên im ắng. Những con tàu cát dạt đi nơi khác, khúc sông trở nên bình yên. Có lẽ vì thế hình ảnh sông Cầu lơ thơ nước chảy còn có cơ hội tái hiện. Khi tôi ngỏ ý hỏi về những con tàu cát giờ ra sao, bà chủ quán trà đá không ngần ngại bảo luôn, lượn đi chỗ khác kiếm ăn rồi, không hút được cát mà bán thì chỉ xúc cát cho vào bát thôi, đúng là kiếp bèo dạt mây trôi. Bà N. đưa tay trái lên vừa chỉ vừa nói, vùng sông Cầu Bắc Ninh - Bắc Giang này thì khu vực Vạn Phúc – Thổ Hà là nơi có đoàn tàu đông nhất, tôi bán nước ở đây lâu đời rồi tôi biết, họ cũng khổ lắm vay tiền mua tàu, tàu không chạy được thì chỉ có chết.

Theo lời giới thiệu của bà N., chúng tôi chạy ngược đê sông Cầu tới phường Vạn An – Thành phố Bắc Ninh. Chạy dọc theo bờ sông Cầu khu Vạn Phúc, chỉ có khoảng gần hai chục tàu sắt và thuyền xi-măng neo đậu, không giống như những lời miêu tả của người dân Đáp Cầu. Sau một hồi hỏi thăm, chúng tôi tìm đến nhà ông L. là một trong những phu cát có tiếng vùng này. Khi biết thắc mắc của tôi, ông L. cười bảo, sông Cầu không hút được thì phải chạy sang sông Đuống, sông Hồng chỗ nào làm được thì làm chứ đưa tàu về đậu ở đây thì chết đói hết lượt à. Ông L. nói thêm, nói thật nhà tôi mấy đời nay sống nhờ vào sông, trước thì thả lưới câu cá như nghề ông cha sau thì cả làng đi hút cát, tôi cũng làm cái nghề cát này mấy mươi năm rồi nhưng chưa thấy năm nào khó khăn như năm nay.

Tàu thuyền của người dân vùng này giờ chủ yếu chạy bên sông Đuống nhưng cũng chẳng khá khẩm khả quan gì, ông L. trầm ngâm chia sẻ. Dạo vừa rồi, có mấy tàu chạy ngược lên tận sông Đà, sông Lô để kiếm kế sinh nhai nhưng đi đến đâu cũng bị xua như xua tà. Có tàu còn tiền mất, tật mang, chạy không quen luồng, quen lạch nảy sinh đủ thứ chuyện, nào là cạn, nào là thuê người kéo cạn, nào là sửa tàu, không làm được đồng nào nhưng phải mất tiền sửa chữa đến khổ.

Cuộc sống thêm bi đát

Theo lời dặn dò của ông L., chúng tôi lên đường đi ra Từ Sơn, qua cầu Đồng Xép, chạy thẳng ra bờ đê sông Đuống thuộc xã Tri Phương, huyên Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Men theo con đường bụi bặm, cuối cùng chúng tôi cũng tiếp cận được khu bến cát. Giống như ở khu vực cảng Đáp Cầu, hoạt động khai thác và vận chuyển cát ở khu vực này cũng tê liệt. Những con tàu sắt, tàu xi-măng neo chặt vào nhau bên bờ sông Đuống.

Tôi tiến đến hỏi thăm người phụ nữ, cô chỉ cho tôi chiếc tàu mà ông L. giới thiệu. Trước khi đến đây tôi có nhờ ông L. gọi điện cho chủ tàu tên B.. Biết phóng viên tới thăm, ông chủ tàu vồn vã ra đón tiếp. Ông đưa tay ra định bắt nhưng lại rụt lại vì e ngại tay dính đầy vết dầu mỡ. Phóng viên chủ động đưa tay ra bắt, ông chủ tàu cười tươi cho tay chùi chùi vào quần đưa tay vui vẻ bắt. Ông hớn hở ngỏ lòi, mời phóng viên vào trong ngồi uống nước. Thấy phóng viên tới thăm tàu ông B., những người ở tàu bên hướng nhìn với ánh mắt ngần ngại.

Bắn bi thuốc lào, nhấp ngụm nước chè đặc sệt, ông B. bình thản nói, chưa năm nào bi đát như năm nay. Tàu bè cả chục chiếc treo mõm ở đây cả tháng. Toàn tiền vay mượn giờ không đi làm được tiền trả lãi còn không có huống hồ tiền gốc. Ông B. than thở, dân sông nước chúng tôi bao năm nay chỉ biết sống vào việc đi hút cát thuê. Chúng tôi đâu biết luật lệ hay lệnh cấm nào, cứ có người thuê là chúng tôi đi hút, chứ tự chúng tôi chẳng ai đưa tàu ra sông hút cát về làm gì. Người đàn ông phong sương nhấp thêm chén trà, đôi mắt đăm chiêu than phiền, năm nay làm ăn khó quá chú ạ, đầu năm chạy được vài chuyến, mấy tháng nay chẳng có ai gọi ai thuê nữa. Cả nhà chúng tôi 6-7 người sống dựa vào cái tàu này, trong đó có 3 người trực tiếp làm nghề này, giờ tình hình cứ thế này thì chả mấy tí mà chết đói.

Nghe vậy, tôi liền đặt vấn đề về việc chuyển nghề khác. Ông B. cười cười rồi trả lời, chú tính đổi nghề mà dễ lắm à. Ngoài cái nghề đánh cá của cha ông truyền lại chúng tôi chẳng biết làm gì ngoài việc hút cát. Cánh trẻ giờ lên bờ đi làm công nhân thì còn được, chứ chúng tôi hơn năm mươi rồi, biết làm gì buôn bán thì không có mánh khóe, quay lại làm cá thì sông nước ô nhiễm, cá mú còn đâu. Ông B. ngán ngẩm lắc đầu, chiếc tàu này tôi mua tỉ tư, lắp thêm bộ hút ba trăm triệu thành tỉ bảy mà giờ nằm bất động, lãi vẫn phải đóng, người vẫn phải ăn mà cả tháng không chạy được chuyến nào. Tàu bây giờ có rao bán cũng chẳng ai thèm mua, có mua thì mua giá sắt vụn, đó là tàu sắt còn những con tàu xi-măng thì chỉ có đập bỏ, có bán thì cũng được vài đồng gọi là. Vợ ông B. mắt ngân ngấn nhìn tôi rồi đưa tay chỉ, qua cửa tàu và bảo, đấy chú nhìn xem hàng chục con tàu há mồm đang nằm chờ chết, ai cứu chúng đây, chúng tôi cũng sắp chết rồi.

Cần có chính sách chuyển đổi

Thực trạng về những con tàu như của ông L. hay ông B. bây giờ không phải là hiếm gặp. Những phu cát cũng thừa nhận nguồn tài nguyên trong mấy năm trở lại đây đã cạn kiệt nhưng họ cố cầm chừng cho qua ngày vì đâm lao thì phải theo lao. Bước sang năm 2020, việc khai thác trở nên bi đát hơn bao giờ hết, tàu thuyền thất nghiệp trở nên phổ biến. Những khúc sông màu mỡ đã nuôi sống biết bao gia đình những năm qua giờ đang trở thành “mồ chôn” những con tàu vô chi vô giác và kéo những phu cát vào thảm trạng nợ nần, thất nghiệp tràn lan.

Trong nhiều năm qua, các cơ quan thông tấn báo chí cũng như xã hội không ngừng lên tiếng về việc khai tác tài nguyên nói chung, trong đó có vấn nạn khai thác, nạo vét cát sỏi nói riêng. Nhờ vậy vấn nạn cát tặc đã có phần hạn chế đáng kể, những khúc sông trở nên trong lành hơn, bình yên hơn. Trên lý thuyết là vậy nhưng hiện trạng nguồn tài nguyên cạn kiệt trong khi số lượng phương tiện khai thác gia tăng, các mỏ khai thác lại hạn chế đã vô tình đẩy những con tàu vào bãi đá cạn ngổn ngang không lối thoát.

Nhiều gia đình vay tiền mua phương tiện làm ăn giờ dở khóc dở cười, bán đi chẳng được để không xong. Sự yên bình trên những dòng sông lại bất ngờ tạo nên con sóng ngầm dền dứ dội thẳng vào lòng những con tàu vay mượn. Tương lai của những phu cát sẽ ra sao, số phận của những con tàu sẽ thế nào là một câu hỏi khó có câu trả lời xác đáng nếu như các cấp chính quyền không vào cuộc tháo gỡ, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho những phu cát đã cập kê tuổi xế chiều.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}