Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Mạn đàm:

 

Suy ngẫm về “Văn hoá trách nhiệm”?

Vũ Xuân Bân | Thứ Sáu, 25/05/2018 11:09 GMT +7

(Vanhien.vn) Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể liên tiếp đưa ra hai vấn đề làm dậy sóng dư luận. Đầu tiên ông về nói trách nhiệm câu chuyện “BOT là sản phẩm của giai đoạn trước”, tiếp theo là "trạm thu giá" thay cho “trạm thu phí” với lập luận "trạm thu giá" sẽ "linh hoạt" hơn. 

Chưa thu phí, trạm BOT đầu tiên của Long An đã để tên là trạm thu giá. Ảnh: Internet


Hẳn mọi người còn nhớ khi ông Nguyễn Văn Thể được Quốc hội phê chuẩn vào chức vụ Bộ trưởng Bộ GTVT, người dân cả nước đã đặt kỳ vọng vào một tư lệnh "nhà nghề", đã từng tham dự rất sâu vào câu chuyện BOT giao thông ở cương vị Thứ trưởng.


 Nhưng giờ đây, ông bình thản cho rằng trách nhiệm về BOT thuộc “giai đoạn trước" mà khi đó ông chính là Thứ trưởng phụ trách việc này. Chính ông Thể là người đặt bút ký khai sinh ra nhiều trạm BOT giao thông, trong đó có cả trạm BOT Cai Lậy "tai tiếng".


Còn chuyện nhập nhèm đánh tráo khái niệm “thu phí” và “thu giá” dư luận cảnh báo coi chừng vi phạm Luật?


Điều này xuất phát từ trao đổi với  báo chí bên hành lang kỳ họp thứ 5 Quốc hội kháo XIV, chiều 22/5, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể lý giải: Phí do Quốc hội, HĐND quyết định, còn giá là do doanh nghiệp cung cấp, mà BOT là sản phẩm của doanh nghiệp nên cần điều chỉnh lại tên gọi cho chính xác. Việc đổi tên “trạm thu phí” thành “trạm thu giá” BOT sẽ linh động hơn. Tuy nhiên, có những sự nhập nhằng cần phải làm rõ. Bộ trưởng GTVT nói vậy, nhưng tại các dự án BOT hiện nay, sau khi các trạm thu phí BOT bị rầm rộ phản đối trên cả nước thì doanh nghiệp BOT lại phải làm tờ trình lên Bộ GTVT xin điều chỉnh giảm phí, Bộ GTVT xem xét chấp thuận rồi chuyển văn bản sang Bộ Tài chính để điều chỉnh phương án tài chính….Vậy bản chất của nó có cũng không khác điều chỉnh thu phí. Hơn nữa, về lý mà nói, doanh nghiệp BOT là ông chủ (bỏ tiền ra đầu tư) nhưng không được quyền tự quyết, mà ông chủ thật sự lại là Bộ GTVT.


Lý giải nói trên của Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể đã vấp phải nhiều ý kiến phản bác gay gắt. Có ý kiến cho rằng: "Thu giá" là sự thiếu hiểu biết về ngôn ngữ. Nhưng đây chẳng phải sự thiếu hiểu biết đến mức thật thà. Thiếu hiểu biết cái này nhưng cáo già trong cái khác. Bởi vì “thu giá" là sự trí trá về lập luận.

Tiến sĩ ngôn ngữ Hồ Xuân Mai – chuyên gia về ngôn ngữ học Viện khoa học xã hội miền Nam đã tra 5 cuốn từ điển tiếng Việt, không thấy 2 từ “thu giá”.  Trả “phí” – bất kỳ ai cũng hiểu rằng mình phải trả tiền, khi sử dụng một dịch vụ nào đó (ngoài cái nghĩa của từ “phí tổn”, “chi phí”, “lãng phí” không nằm trong ngữ cảnh này). Còn trả “giá” thì hết sức…mơ hồ. “Giá” chỉ là một từ chung chung, như “giá cả” chẳng hạn… “Thu phí” lả một khoản tiền, còn “thu giá” thì không phải thu Khoản tiền, mà chỉ có thể thu… giá đỗ xanh, giá đậu phộng, hay chỉ giá đỡ...

Vậy vì sao Bộ GTVT “cố tình” chuyển cách gọi “thu phí” thành “thu giá”? Theo TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, phí BOT không có trong danh mục phí được ban hành kèm theo luật và đưa phí BOT vào danh mục phí có thể tạo ra xung đột với phí bảo trì đường bộ đã có trong danh mục. Hơn nữa, bản chất của việc Bộ GTVT muốn chuyển cách gọi “thu phí” thành “thu giá” là bởi các quy định chặt chẽ của Luật Phí và lệ phí khiến rất khó để thu hút các nhà đầu tư cho các dự án BOT. Nhằm tạo điều kiện cho các nhà đầu tư hoàn vốn theo hợp đồng đã ký thì cần linh hoạt điều chỉnh giá theo thực tế doanh thu. Tuy nhiên, việc sử dụng từ “thu giá” là không đúng.

“Thu giá” thật ra là một “sáng tạo” để lách qua những quy định rất chặt chẽ của Luật Phí và lệ phí. Theo quy định của Luật, một tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công thì có thể thu phí để bù đắp các chi phí. Tuy nhiên, việc thu phí chỉ hợp pháp, khi khoản phí như vậy được đưa vào Danh mục phí được ban hành kèm theo Luật.

Việc sử dụng từ “thu phí” thì không sai về mặt ngữ nghĩa nhưng nếu muốn phù hợp với các quy định hiện hành, Bộ GTVT cần kiến nghị Quốc hội bổ sung phí BOT vào danh mục phí, đồng thời sửa đổi, bổ sung Luật Phí và lệ phí theo hướng tạo khuyến khích cho các nhà đầu tư, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người dân, nhà nước và nhà đầu tư. Rất tiếc, phí BOT không có trong Danh mục này. Đáng ra Bộ GTVT nên trình Quốc hội bổ sung phí BOT vào Danh mục nói trên, thì lại tìm cách đánh tráo khái niệm là vi phạm Luật.

Cũng theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, “thu giá” là một khái niệm hoàn toàn vô nghĩa trong tiếng Việt. “Bạn có thể thu phí, thu thuế, thu nợ, thậm chí thu ngân...nhưng không thể thu giá, vì giá không phải là thứ có thể thu được. Giá là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá/dịch vụ. Thu biểu hiện bằng tiền quả thực là một thứ khá tối nghĩa và ngô nghê”.

Trong khi đó, phí là một từ có nghĩa trong tiếng Việt, được người dân hiểu rằng đó là tiền trả cho dịch vụ mà họ được hưởng. Hiện người dân vẫn đang sử dụng từ phí cho những dịch vụ không hề nằm trong danh mục phí, lệ phí như: phí môi giới, phí giao dịch, phí quản lý tài khoản ngân hàng… Việc tùy tiện đặt ra những cách gọi làm méo mó ngôn ngữ, làm biến dạng thông tin là biểu hiện sự áp đặt, đánh tráo khái niệm, không thể chấp nhận được.

Giới Luật sư cho rằng: Riêng cái vụ Bộ GTVT chế biến từ "thu phí" sang "thu giá" đã có dấu hiệu bất thường. Vai trò, chức năng của Bộ Tài chính để đâu mà lại để cho Bộ GTVT được quyền quyết định giá vé các trạm "thu phí" và hô biến thành 2 từ "thu giá"? Có lẽ chỉ các chuyên gia bộ GTVT mới đủ "tài tình" để chuyển đổi thuật ngữ như ảo thuật vậy. Có phải chăng đây là kiểu đánh tráo khai niệm nhằm giảm nhẹ những bức xúc của xã hội quanh hàng loạt trạm thu phí BOT gần đây?

Hội nghị Trung ương 7 khoá XI vừa ra Nghị quyết về công tác cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược. Dư luận mong mỏi Bộ trưởng GTVT hãy tự ngẫm sâu về "văn hoá trách nhiệm" trước khi đưa ra một quyết định, một phát ngôn trước công luận và càng không thể bất chấp dư luận xã hội. "Món nợ" BOT giao thông trước người dân vẫn còn treo, chứ chưa phải "đến thời điểm này có thể nói tương đối ổn định..." như Bộ trưởng nhận định là hết sức chủ quan.

Có làm thì có sai. “Sai thì sửa” và phải sửa triệt để thì mới tiến bộ không ngừng, đáp ứng sự mong đợi của Đảng, của dân, không nên quanh co, ngụy biện, tự đánh mất mình!

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}