Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Văn thơ:

 

Tản mạn chuyện con chuột

Thủy Tiên | Thứ Bảy, 25/01/2020 20:31 GMT +7

Giữa khúc giao ca của một mùa xuân mới, khúc giao ca giữa năm Kỷ Hợi và năm Canh Tý, chúng ta cùng suy ngẫm đôi điều về loài chuột.

Tranh “Đám cưới chuột”.

Không phải ngẫu nhiên mà trong thế giới các loài vật xung quanh con người, 12 con vật, trong đó có 7 loại vật nuôi bên cạnh con người (trâu, mèo, ngựa, gà, dê, chó, lợn); 4 loại hoang dã (chuột, hổ, rắn, khỉ) và một con vật thần thoại là rồng làm biểu tượng đặt tên cho 12 giờ trong ngày, 12 tháng trong năm và loài chuột được chọn là con vật đứng đầu trong 12 con giáp.

Truyền thuyết lưu truyền trong dân gian về vị trí đầu tiên trong 12 con giáp của chuột rất đa dạng. Câu chuyện được lưu giữ, truyền miệng nhiều nhất là câu chuyện giữa mèo và chuột làm bạn với nhau. Theo truyền thuyết, Mèo nghe nói Ngọc Hoàng muốn chọn 12 con vật làm con vật cầm tinh cho con người. Mèo rủ Chuột sáng sớm hôm sau cùng đi. Trong lúc Mèo còn ngủ say thì Chuột một mình đi trước và là con vật đến đầu tiên trong 12 con vật.

Nhưng phân định thứ bậc sao cho hợp lý phải có kỳ thi tuyển chọn. Trâu chạy về đích trước tiên nhưng không hay Chuột nhảy lên lưng Trâu lúc nào. Khi tới đích thì Chuột kịp thời nhảy lên hàng đầu. Kể từ đó con Chuột được chọn làm con vật đứng đầu trong 12 con giáp. Chuột chiến thắng chủ yếu dựa vào sự thông minh, lanh lợi và giảo hoạt.

Trong kho tàng ca dao, tục ngữ Việt Nam, có rất nhiều bài ca dao nói về loài chuột. Loài chuột đi vào thơ ca trở thành những câu triết lí răn dạy con người. Một trong những bài ca dao phổ biến nhất phải nói đến là bài ca dao giữa mèo và chuột: Con mèo mà trèo cây cau/Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà/Chú chuột đi chợ đường xa/Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo. Hoặc có những câu tục ngữ hay của ông cha đúc kết từ đời xưa về đức tính của loài chuột như: Chuột kêu chút chít trong rương/Anh đi cho khéo kẻo đụng giường mẹ; hay Chuột chê xó bếp chẳng ăn/Chó chê nhà dột ra nằm bụi tre...

Đặc biệt, trong nghệ thuật hội họa, bức tranh "Đám cưới chuột" là một trong những bức tranh Đông Hồ được nhiều gia đình tìm mua treo trong dịp Tết. Vào khoảnh khắc này, dù bản tính họ nhà chuột có tinh lanh đến đâu thì trên nét mặt cũng thể hiện sự rạng rỡ, tôn trọng. Qua bức tranh, ở phía tích cực người xem có thể nhận thấy một phần bản sắc văn hóa Việt Nam thời xưa. Ứng với các hình ảnh như: ô, lọng, khèn, đoàn rước râu kéo dài…, tranh “Đám cưới chuột” khiến người ta nhớ lại những ngày tháng giản dị, khi đám cưới không còn chỉ là việc riêng của một cá nhân, một gia đình, mà còn là công việc trọng đại của một xóm làng, một xã hội thu nhỏ. Bức tranh là sự thể hiện tinh thần đoàn kết, đoàn tụ.

Ở chiều ngược lại, người xem sẽ thấy bức họa chính là lời châm biếm sâu sắc đến chế độ phong kiến. Cụ thể, nhân vật mèo được xây dựng với hình tượng béo tốt, mặt nghiêm nghị tỏ vẻ như khó chịu, xong tay vẫn chìa ra để nhận hối lộ, còn nhân vật chuột bé nhỏ, vừa phải kèn trống đi cống nạp, vừa phải khép nép dò xét tình hình để ứng biến linh hoạt. Toàn cảnh bức tranh cho ta thấy rằng kẻ yếu hèn thì luôn là những kẻ phải chịu bất công và thiệt thòi.

Ứng với xã hội loài người ngày nay, dù chế độ phong kiến đã kết thúc song tình trạng “đút lót” vẫn còn tồn tại ở rất nhiều nơi. Vì vậy ở các công ty, doanh nghiệp, bức tranh Đông Hồ “Đám cưới chuột” vẫn là một trong những bức họa treo tường được ưu tiên lựa chọn để nhắc nhở, răn đe những người có chức, có quyền sống sao cho phải lẽ.

Chuột là loài vật rất thông minh, có trực giác nhạy bén và hành động nhanh nhẹn, mẫn tiệp, hơn nữa còn có sức hấp dẫn lạ lùng, hiểu biết và sáng tạo. Chính vì vậy, vào năm con chuột, người ta thường có ước muốn sinh con, lập nghiệp. Chọn năm chuột làm năm khởi điểm, bắt đầu những việc đại sự trong gia đình. Loài chuột chính là ước vọng của mỗi người về một năm Canh Tý 2020 với nhiều niềm vui, sức khỏe và thành đạt.

 

Nguồn: Báo Cao Bằng

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}