Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Tết cổ truyền – bỏ hay để? – bàn luận dai dẳng

Hoài An (Tổng hợp) | Chủ Nhật, 11/02/2018 22:26 GMT +7

(vanhien.vn): Theo nghiên cứu của Datasection Việt Nam, trước tết 2017, lượng bài viết và thảo luận về vấn đề bỏ Tết cổ truyền trên mạng xã hội Facebook tập trung vào tháng 1/2017 (tháng 12/2016 âm lịch) với 95,868 bài. Đến năm nay, lượt thảo luận về vấn đề này đã tăng mạnh vào tháng 12 với số lượng gần gấp đôi năm ngoái, dự kiến còn tiếp tục tăng trong tháng 1/2018. Như vậy vấn đề bàn luận “có nên bỏ Tết cổ truyền không?” vẫn còn rất được quan tâm đến (Theo brandsvietnam.com).

Trang brandsvietnam.com tổng kết như sau:

Lý do phản đối việc bỏ Tết cổ truyền là gì?

Kết quả phân tích các ý kiến của người dùng mạng xã hội cho thấy lý do chủ yếu là do thói quan về phong tục ăn Tết âm cùng văn hoá ngày Tết đã ăn sâu vào tiềm thức của người Việt. Trong đó, có 3 lý lẽ chính nhất là: Tết là truyền thống của dân tộc, nếu bỏ Tết là bỏ đi bản sắc văn hoá; hơn nữa từ lâu Tết được coi là dịp để đoàn tụ gia đình của người Việt. Vì vậy, nhiều người dân không muốn bỏ Tết cổ truyền.

Lý do đồng ý bỏ Tết cổ truyền?

Phần lớn nhừng người đồng ý bỏ Tết cổ truyền đều cho rằng Tết rất tốn kém, nếu bỏ Tết cổ truyền, ăn chung với Tết Dương lịch sẽ giúp người dân tiết kiệm một khoản tiền lớn cho các nhu cầu khác. Bên cạnh đó cũng còn các lý do như: Tết Âm là văn hoá của Trung Quốc, nên bỏ Tết giúp chúng ta thoát khỏi văn hóa Trung Quốc; Dịp nghỉ Tết dài kéo theo các vấn đề như cờ bạc, rượu chè, tai nạn giao thông…Việc chuyển sang ăn Tết dương cũng hoà nhập với thế giới hơn, thúc đẩy kinh tết phát triển…

Kết luận

Xã hội ngày càng phát triển theo hướng hiện đại hoá là tiền đề để chủ đề "Bỏ Tết hay không" trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội. Song ít nhất là năm nay, Tết vấn đang được nhà nhà hổi hả chuẩn bị và hân hoan chờ đón. Trong bất cứ bối cảnh nào, hãy rạch ròi giữa hai khái niệm: "ngày Tết" và "cách mà chúng ta nghỉ Tết".

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều phát biểu: "Nhiều nước khác ở Châu Á vẫn ăn tết cổ truyền mà họ có như chúng ta đâu. Không thể vì những hệ lụy mà cho đó là do tết cổ truyền rồi bỏ tết. Điều chúng ta cần thay đổi là nhận thức của mỗi người, mỗi gia đình về văn hóa ăn tết. Tự chúng ta làm chúng ta mệt mỏi…".

Nhà văn Văn Công Hùng viết:

Có một số ý kiến đề xuất là bỏ tết âm lịch, chỉ ăn tết tây cho nó... hợp với thế giới, hợp với hội nhập hợp với trào lưu hiện đại bây giờ. Nghe có vẻ có lý, có vẻ tiến bộ, nhưng nghĩ lại, thấy lại rất... vô lý.

Bởi nghĩ cho cùng, sống, lao động, phấn đấu là để thỏa mãn mình. Mà con người sống thì có hai phần rõ ràng, phần thể xác và phần tâm hồn. Thể xác có thể giống nhau, thậm chí nếu chịu khó hóa trang chút, người giống hệt nhau chả khó gì. Khi ra nước ngoài, hoặc người nước ngoài nhìn người Việt, và ngược lại, rất khó phân biệt sự khác nhau, mà thấy nhang nhác như nhau cả. Nhưng cái để từng con người là một cá nhân khác biệt, là mình, chính là phần tâm hồn. Một dân tộc cũng có phần tâm hồn của dân tộc ấy, đất nước cũng có tâm hồn của đất nước ấy.

Tết âm lịch cổ truyền là một phần của tâm hồn Việt, là một góc của văn hóa Việt. Nó làm nên bản sắc Việt, để mà vì nó mà người ta bận rộn, vất vả, sung sướng và tự hào, tự tin và cả băn khoăn mỗi khi tết về.

Tất nhiên sẽ không có ai chết vì không có tết cả. Thậm chí một số người còn… thở phào. Nhưng đời sống tinh thần của chúng ta sẽ nghèo đi biết bao nhiêu nếu không có cái tết cổ truyền.

Nó là sự gắn kết, là trùng phùng, là sum họp, là tri ân. Nó là sự quy tụ để lan tỏa, là thu nhỏ để mở ra, là sự gắn kết những điều thiêng liêng, tạo ra sự thiêng liêng phả vào đời sống thường nhật hàng ngày. Nó thấm đẫm tính nhân văn và là cái mốc, cái bậu cửa để con người ngập ngừng xem lại mình trước khi bước sang một hành trình mới, một năm mới.

Cái ngưỡng cuối cùng của con người, dù là hiện đại đến mấy, thậm chí là bướng bỉnh hư hỏng đến mấy, thì trước bàn thờ ông bà tổ tiên đêm ba mươi tết, cũng đều rưng rưng lễ phép kính trọng một cách hết sức nền nếp, quy củ, thành thật và hướng thiện. Nó như một kiểu “sám hối”, một cách nhìn lại, tự tu bản thân. Nó cũng là nơi sợi dây gia đình, truyền thống níu con người lại với nhau một cách vừa êm đềm vừa tôn nghiêm (...)

Thú thật tôi chưa hình dung nổi làng quê Việt mà lại không có tết cổ truyền. Có thể ai đó ở thành phố đóng cửa ba ngày tết để đi chơi, nhưng ở quê còn bàn thờ, mồ mả ông bà, còn anh em bà con, còn những quan hệ. Sự ấm áp, sự sẻ chia, sự tưng bừng, sự mong đợi và háo hức của người đi xa kẻ ở nhà, của những dự định, của tâm linh của tất cả những gì tốt đẹp nhất mà con người hướng tới... mâm cỗ chiều cuối năm, nén hương khắc giao thừa, lễ vật bàn thờ sáng mùng một... tất cả là một quy trình văn hóa mà mọi con dân Việt đều phải theo. Nếu không có nó, đời sống người Việt sẽ như thế nào? Tết vẫn phải là một nét văn hóa của người Việt. Tết là về sum họp với gia đình. Tết là phải có mặt để thờ cúng tổ tiên, và cũng là cách “báo công” với làng với xóm.

Chính cái tết cổ truyền của dân tộc đã trả lại cho các gia đình Việt những gì nó có từ ngàn đời. Sự ấm cúng, nghi lễ, tình nghĩa ông bà con cháu, xóm làng, sự kính trọng ông bà tổ tiên. Những gì có thể đã rơi vãi trong những ngày thường, tết bù đắp lại tất cả…

Nên tôi, bằng tâm thế của một người còn đang tuổi hiện đại và cũng rất thích “nhàn” vẫn thấy không thể bỏ tết như đề nghị của một số người…”

TS. Mai Thanh Sơn, Viện Khoa học xã hội vùng Trung bộ - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu trên vietnamnet, với ý kiến hết sức mới mẻ như sau:

Thứ 3, Tết Nguyên đán chỉ là di sản của riêng người Kinh và các tộc người sử dụng âm dương hợp lịch, không phải của chung tất cả các tộc người Việt Nam, không liên quan đến truyền thống văn hóa các tộc người đang sử dụng các hệ lịch pháp khác. Việc Nhà nước “quốc gia hóa” Tết Nguyên đán rõ ràng là sự áp đặt khiên cưỡng, có biểu hiện của tư tưởng “dân tộc lớn”, chưa thực sự phản ánh đúng tinh thần được quy định trong Công ước “Về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể” và Công ước “Bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa” và Hiến pháp hiện hành.

Thứ 4, nếu đã coi phong tục tiễn đưa năm cũ/đón mừng năm mới của tất cả các tộc người đều là di sản văn hóa phi vật thể, Nhà nước cần có chính sách chung cho việc bảo tồn, tránh tình trạng như hiện nay: trong dịp Tết Nguyên đán của người Kinh và các tộc người theo âm dương hợp lịch, tất cả người lao động đều được nghỉ; trong khi đó, các tộc người khác không được nghỉ trong dịp lễ hội đón năm mới của mình. Để đảm bảo tính nghiêm minh trong việc thực hiện Luật Di sản Văn hóa, chính quyền các địa phương miền núi phía Bắc cần chấm dứt ngay cuộc vận động người Hà Nhì, người H’mông bỏ Tết cổ truyền, ăn theo Tết Nguyên đán.

Thứ 5, khi đã không coi Tết Nguyên đán là “Tết cổ truyền của dân tộc/quốc gia”, Nhà nước sẽ không còn lý do để đóng cửa các công sở, các nhà máy/xí nghiệp trong những ngày giao thời của âm dương hợp lịch. Ngày nay, Dương lịch đã được coi là phương tiện tính đếm thời gian trên phạm vi quốc gia, chế độ nghỉ cuối năm nên theo thông lệ quốc tế. Việc bảo tồn di sản văn hóa Tết hoàn toàn được trao cho các cộng đồng sở hữu. Cá nhân nào muốn tham gia, cần xin nghỉ phép theo chế độ hiện hành. Quy định này có hiệu lực đối với tất cả các cộng đồng tộc người trên phạm vi cả nước, không phân biệt đa số hay thiểu số.

Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể đảm bảo cho quá trình vừa hội nhập/phát triển bền vững, vừa bảo tồn được truyền thống văn hóa của các tộc người trong khuôn khổ dân tộc/quốc gia. 

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}