Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Vật thể:

 

Thư ngỏ gửi Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh về việc phá dỡ di sản nhà máy kẽm Quảng Yên

TS Nguyễn Việt | Thứ Năm, 09/06/2016 21:58 GMT +7

Văn hiến đã phát liên tiếp 5 bài “Di sản ống khói Nhà máy kẽm Quảng Yên (Quảng Ninh): Cứu giữ hay tháo dỡ?” (15/5/2016); bài “Di sản nhà máy kẽm Quảng Yên (Quảng Ninh) có thể bị xâm hại bởi một quyết định cẩu thả, vô trách nhiệm” (2/6/2016) của TS Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm tiền sử Đông Nam Á; bài “Di sản nhà máy kẽm Quảng Yên (Quảng Ninh) : Chuyên gia “khám bệnh” cố tình bức tử!” (5/6/2016) của Bác sĩ Kim; bài “Đâu là nguyên nhân chính dẫn đến bức tử di sản ống khói số 1 nhà máy kẽm Quảng Yên?” (7/6/2016) của Thanh Nga; bài “Cố gắng cuối cùng chống đỡ cho tồn tại của di sản ống khói số 1 Nhà máy kẽm Quảng Yên (Quảng Ninh)” (8/6/2016) của Thùy Linh. Các bài viết đó đã cảnh báo về một di sản quý hiếm về kiến trúc công nghiệp mang tầm quốc tế và khu vực tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh đang đứng trước nguy cơ bị phá bỏ, được bạn đọc gần xa và dư luận xã hội rất quan tâm. Nhưng cấp có thẩm quyền ở Quang Ninh  bất chấp tất cả, vẫn quyết định phá dỡ 20 m ống khói nhà máy kẽm hơn trăm năm tuổi là di sản kiến trúc công nghiệp còn sót lại ở nước ta.

Ống khói Nhà máy kẽm Quảng Yên (Quảng Ninh) xây dựng từ thời Pháp thuộc - di sản chưa được xếp hạng đứng trước nguy cơ bị phá dỡ. Ảnh: Nguyễn Việt

Văn hiến mới nhân được Thư ngỏ của TS Nguyễn Việt gửi đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Nguyễn Văn Đọc kêu cứu khẩn thiết hãy tạm cho dừng lại quá trình xử lý phá bỏ di sản ống khói nhà máy kẽm Quảng Yên. Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc.

Sau khi giải thích tại sao lại phải dùng hình thức thư ngỏ gửi tới đồng chí Bí thư ủy Tỉnh Quảng Ninh bên cạnh việc vẫn dùng cách bỏ thùng thư bưu điện thông thường và chuyển qua địa chỉ thư điện tử tới Văn phòng Tỉnh ủy, TS Nguyễn Việt viết tiếp:

“Tôi nghĩ rằng đồng chí Bí thư Đọc cũng như các bạn đọc “Văn Hiến” đã hiểu và cảm thông, tại sao một chuyện “bé như con kiến” này lại phải nhờ đến “Văn Hiến” gửi theo đường thư ngỏ như vậy.

Kính thưa đồng chí Bí thư Tỉnh ủy,

Nhà máy Kẽm Quảng Yên đã xây dựng và đi vào sản xuất từ những năm đầu thế kỷ 20, cách nay đã gần cả 100 năm. Nhưng ngay từ khi mới ra đời nó đã được sách báo đương thời ghi nhận như một hiện tượng Công nghiệp đáng chú ý ở Đông Dương và trong quá trình mở rộng đội ngũ của mình, Đảng Cộng sản Đông Dương đã sớm gieo mầm tại đây, để từ 3-1940, Chi bộ Đảng đầu tiên của vùng công nghiệp Đông Bắc đã ra đời với 5 đảng viên là công nhân Nhà máy Kẽm này.

 

GS TSKH Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Quốc gia (ảnh trái), PGS.TS Trần Bá Việt, Viện Phó Viện Công nghệ Xây dựng Bộ Xây dựng (ảnh giữa) và GS Kiến trúc sư Tôn Đại (ảnh phải) cùng các chuyên gia và phóng viên đang khảo sát trực tiếp tại hiện trường ống khói số 1 Nhà máy Kẽm Quảng Yên.

Ngay sau khi giành được Chính quyền, Đảng và Nhà nước ta đã rất chú trọng đến công tác Lịch sử và Di sản. Luật về Di sản là một trong những Điều luật sớm được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngay từ những ngày đầu của Chính quyền Nhân dân non trẻ. Nhà máy Kẽm Quảng Yên từ rất sớm đã được Đảng và Chính quyền địa phương quan tâm chăm sóc. Cuốn sách Lịch sử Đảng bộ Huyện Yên Hưng xuất bản năm 1986 ghi nhận ý nghĩa trọng đại của sự ra đời Chi bộ đầu tiên này đồng thời đưa ra một tấm hình nhà máy kẽm uy nghi hoành tráng nay đã thuộc về tay Chính quyền Nhân dân. Đáng tiếc, do nhiều lý do mà Công trình Lịch sử Kiến trúc Công nghiệp gắn liền với Lịch sử Giai cấp Công nhân và Đảng Cộng sản như Nhà máy Kẽm Quảng Yên cho đến hôm nay vẫn chưa được xếp hạng và vì vậy nhiều cấu kiện quý giá của Nhà máy vẫn từng ngày từng giờ bị phá hoại trước con mắt bất lực của cơ quan quản lý Di sản địa phương và Trung ương. Trả lời báo chí, một đồng chí Phó Chủ tịch Thị Xã Quảng Yên đã khẳng định Nhà máy Kẽm sẽ được triệt phá vì không nằm trong Danh mục Di tích lịch sử văn hóa cần được bảo vệ của Tỉnh.

Di sản Kiến trúc Công nghiệp thời Cận hiện đại là một loại hình Di sản chưa quen thuộc với các nhà quản lý chính quyền Việt Nam. Tuy nhiên từ lâu nó đã nằm trong danh mục Di sản được UNESCO và tổ chức Bảo tồn Bảo tàng Thế giới (ICOM) xếp hạng cần được bảo vệ. Trong vài chục năm trở lại đây, Nhà nước ta, thông qua Hội đồng Di sản Quốc gia, Cục Di sản Bộ Văn hóa đã quan tâm và bảo vệ thành công nhiều công trình Di sản thuộc loại này. Ngay tại Quảng Yên, việc duy tu bảo dưỡng, nâng cấp tòa nhà công vụ của UBND thị xã là một cố gắng lớn của ngành Di sản địa phương, giữ cho Quảng Yên, Quảng Ninh, cho đất nước và quốc tế một công trình kiến trúc thuộc địa trên 100 năm tuổi, đồng thời tiết kiệm cho ngân sách hàng chục tỷ đồng. Nhiều nhà khoa học Di sản, Lịch sử, Kiến trúc, Xây dựng đã công khai đánh giá rất cao Nhà máy Kẽm Quảng Yên cả trên diễn đàn khoa học lẫn báo chí, truyền thông. Tuy nhiên, nguy cơ cột ống khói số 1 của Nhà máy Kẽm này bị phá hủy trong tháng 6 này đã hiển hiện, nếu không có sự trì hoãn kịp thời của những người lãnh đạo cao nhất của Tỉnh và Trung Ương.  

Ảnh chụp gần đây : Bê tông, gạch ngói ngổn ngang, Lãnh đạo Cty gồm cả những người Trung Hoa góp vốn lớn  tiếp tục cho đập phá các kiến trúc Pháp cũ để chuẩn bị mặt bằng xây mới.

Từ cuối năm 2015, một dự án đầu tư Khu Dịch vụ Thương mại và Căn hộ đã được duyệt trên chính phần đất của Nhà máy Kẽm và nhu cầu phát triển của nhà máy Giày Da Sao Vàng cũng đang hoạt động trên nửa còn lại của Nhà máy Kẽm đã đặt ra nhu cầu triệt phá, san bằng toàn bộ Di sản Nhà máy Kẽm này.  Theo đề nghị của UBND Thị Xã Quảng Yên, UBND Tỉnh đã cử các Sở Ban Ngành nghiệp vụ xem xét và dựa theo các văn bản đề nghị của các Sở Ban Ngành đó đã chính thức đồng ý cho phá rỡ 20 mét ống khói số 1 Nhà máy Kẽm nằm trên phạm vi nhà máy Giày Da Sao Vàng. Quyết định tháo rỡ này có nguyên nhân sâu xa từ đơn kiến nghị của Cty Sao Vàng khi xây dựng phân xưởng may sát chân ống khói, sợ ống khói đổ gây nguy hiểm tính mạng cho công nhân. UBND Tỉnh đã yêu cầu Sở Xây dựng tổ chức giám định ngày 29-4-2016, đã đi đến kết luận phải cắt bỏ 20 mét ống khói này đi trước mùa mưa bão năm nay. Có hai vấn đề đã gây ra xôn sao công luận từ quyết định nói trên :

Thứ nhất là tại sao theo nhận định chủ quan là nguy hiểm nhưng Cty Sao Vàng vẫn gấp rút khẩn trương xây hai dãy phân xưởng may ngay sát chân ống khói và hàng ngày đang đặt hàng ngàn công nhân của họ dưới “nguy cơ chết người” như vậy để tạo sức ép đề nghị Chính quyền cho phá bỏ ống khói Nhà máy Kẽm. Ai đã cấp phép cho họ xây dựng nhà xưởng ở một nơi có “nguy cơ chết người” cao đến như vậy ?. Phải chăng vì mục đích mở rộng đất xây dựng mà họ đã cố tình xây dựng nhà xưởng ở chân ống khói, tạo sức ép đòi chính quyền cho triệt phá di sản. Theo tài liệu chúng tôi nắm được thì chỉ trong vòng nửa năm qua, Cty Sao Vàng đã tự ý phá bỏ ít nhất là ba tòa kiến trúc cũ liên quan đến Nhà máy Kẽm và mục tiêu cao nhất của họ là phá bỏ ống khói Nhà máy Kẽm. Mục tiêu đó rõ ràng họ sắp hoàn thành trong tháng sáu này, khi UBND Thị xã Quảng Yên đã chính thức gửi Công văn số 744/UBND-VP cho Giám đốc Công ty TNHH Sao Vàng chỉ đạo “ - Lập phương án thi công tháo rỡ một phần phía trên (20m) ống khói số 1 nằm trong khuôn viên Công ty TNHH Sao Vàng, trình Phòng Quản lý đô thị thị xã Quảng Yên thẩm định để trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước ngày 20-6-2016. – Sau khi phương án tháo rỡ được phê duyệt, khẩn trương triển khai thi công tháo rỡ đảm bảo an toàn tuyệt đối trước mùa mưa bão 2016. Kinh phí thi công tháo rỡ do Công ty TNHH Sao Vàng tự chi trả. ”

Thứ hai là cơ sở pháp lý cho quyết định 3004/UBND-XD4 do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vũ Văn Diện ký ngày 27-5-2016 dựa trên văn bản số 1094/SXD-QLXD ngày 29-4-2016 do Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trần Văn Hà ký :”Giao cho UBND thị xã Quảng Yên tổ chức triển khai công tác tháo dỡ một phần (khoảng 20m) ống khói số 1 (nằm trong khuôn viên của Công ty RNHH Sao Vàng) đã bong tróc, nứt vỡ, xuống cấp nghiêm trọng gây mất an toàn trong khu vực đảm bảo an toàn tuyệt đối trước mùa mưa bão”.

Theo tinh thần công văn trên thì UBND tỉnh đã ra quyết định triệt phá một phần biểu trưng quan trọng nhất của Di sản nhà máy kẽm dựa vào hai cơ sở “pháp lý” : - Nhà máy Kẽm Quảng Yên không có tên trong danh mục Di tích lịch sử văn hóa – Danh thắng tỉnh Quảng Ninh được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 789/QĐ-UBND ngày 26-3-2015. và “Kết quả kiểm tra hiện trường, đánh giá mức độ nguy hiểm của 02 ống khói Nhà máy Kẽm cũ thị xã Quảng Yên”.

Về hai cơ sở pháp lý nói trên bản thân tôi đã nhiều lần nêu ý kiến trực tiếp với cán bộ phụ trách Văn hóa Thị xã Quảng Yên cũng như qua điện thoại tới cán bộ Phòng Quản lý Di sản Sở Văn hóa và nhiều phóng viên báo, đài phỏng vấn. Tôi cũng chính thức viết trên báo chí, rằng việc chưa có tên trong Danh mục Di tích… của tỉnh không đồng nghĩa về mặt pháp lý với việc xâm hại, phá bỏ di sản đó một cách tùy tiện, vô trách nhiệm. Nhiều di sản Quảng Ninh hiện tại còn trong lòng đất, lòng biển hoặc đã xuất lộ vẫn chưa thể có trong Danh mục đó, không có nghĩa là chính quyền Tỉnh cho phép xâm hại ? Cuộc “giám định” để đánh giá tình trạng hai ống khói thực chất phải là giám định kỹ thuật, công nghệ chứ không phải một cuộc kiểm tra hành chính. Với tổ chức biên chế Đoàn liên ngành ngày 29-4-2016 của Sở Xây dựng, không có bất kể chuyên gia và biện pháp giám định khoa học, kỹ thuật nào thì bản chất kết luận của Đoàn chỉ là kết luận kiểm tra hành chính mang tính cảm giác chủ quan chứ không thể coi như kết luận giám định khoa học kỹ thuật khách quan được. Kết luận đó gây cho dư luận đặt câu hỏi dường như Đoàn đã cố tình “bức tử” ống khói số 1 phục vụ nguyện vọng mở rộng đất xây dựng của Cty Sao Vàng ? UBND tỉnh đã bị qua mặt hay đã quan liêu đồng thuận ?

Ngày 7-6-2016, các tổ chức Hội, Ngành liên quan đến khoa học Di sản, Xây dựng và Kiến trúc Trung ương do GS TSKH Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Quốc gia dẫn đầu cùng PGS TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội Di sản VN; ông Nông Quốc Thành, Cục Phó Cục Di sản, Bộ Văn hóa; PGS TS Trần Thế Việt, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Xây dựng, Bộ Xây dựng; GS kiến trúc sư Tôn Đại, Hội Kiến trúc sư VN; GS Nguyễn Như Mai, Viện trưởng Viện Minh Triết và một số phóng viên báo chí Trung ương theo lời mời của tôi với tư cách Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, đã trực tiếp đến xem xét lại và thảo luận về hiện trạng hai ống khói cũng như toàn bộ di tích Nhà máy Kẽm Quảng Yên.  Hoạt động của Đoàn có sự chứng kiến của cán bộ Phòng Văn Thể Thị xã Quảng Yên.  Các Chuyên gia trong Đoàn đều nhận thấy giá trị cao và đặc biệt hiếm quý của Di sản Nhà máy Kẽm, cần phải nhanh chóng lập hồ sơ xếp hạng di tích và phải được ứng sử theo đúng Luật Di sản Quốc Gia. Quyết định xử lý ống khói số 1 theo quyết định của UBND Tỉnh chỉ đạo UBND thị xã Quảng Yên cho Cty Sao Vàng tự tháo rỡ 20 mét ống khói số 1 là kín kẽ, nhưng vội vàng, thiếu cơ sở khoa học và chưa đúng với tinh thần, bản chất của Luật Di sản. Các chuyên gia Di sản, Xây dựng và Kiến trúc cao cấp bằng kinh nghiệm công tác của mình đều khẳng định có thể dễ dàng tìm ra những phương án khắc phục nhằm đảm bảo an toàn và toàn vẹn cho ống khói di sản, vừa an toàn và đỡ tốn kém cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cho đến hôm nay, mặc cho các nhà khoa học đã có ý kiến trực tiếp cũng như trên diễn đàn khoa học, báo chí, “đề nghị” triệt phá Di sản ống khói số 1 Nhà máy Kẽm của Cty TNHH Sao Vàng vẫn được Chính quyền Thị xã Quảng Yên và Tỉnh Quảng Ninh duy trì tán thưởng. Công văn Chính quyền đã gửi đi và cỗ máy hành chính vẫn từ từ từng ngày giờ vận động đến khi nghiến nát ống khói số 1 Nhà máy Kẽm trong những ngày còn lại của tháng 6 này.

Tôi viết thư ngỏ này nhằm kêu cứu khẩn thiết tới đồng chí Bí thư Nguyễn Văn Đọc, người chịu trách nhiệm trước Đảng, trước Dân và có quyền lực cao nhất của Tỉnh Quảng Ninh hãy tạm cho dừng lại quá trình xử lý vừa mang tính chất phá hoại di sản, vừa tốn kém, vừa nguy hiểm và vừa gây bất hòa, đổ vỡ niềm tin vào Đảng và Chính quyền trong dư luận xã hội. Đặc biệt sẽ tự làm hoen ố hình ảnh lãnh đạo một tỉnh đã được đất nước, nhân dân và quốc tế tin cậy trao gửi quản lý di sản UNESCO Vịnh Hạ Long cũng như đang đệ trình di sản UNESCO Yên Tử - Bạch Đằng. Việc tạm dừng đồng thời với việc tổ chức đánh giá khoa học, công tâm của các nhà khoa học tìm ra giải pháp đúng đắn, khoa học và có lợi nhất đối với cả công tác bảo tồn phát huy di sản lẫn vì quyền lợi phát triển chính đáng của doanh nghiệp.

Kính chúc đồng chí sức khỏe và sáng suốt trong việc xử lý một công việc tưởng chừng chỉ “nhỏ như con kiến này”. Nếu đ/c yêu cầu, tôi có thể gửi bộ hồ sơ trên 60 trang gồm kết quả nghiên cứu kèm theo ý kiến các nhà khoa học, các bài báo, đài liên quan đến Nhà máy Kẽm Quảng Yên.

Quảng Yên, ngày 09-6-2016

Trân trọng!
 

Tiến sĩ Nguyễn Việt

Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á

----------------------------------------------------------------------

BÀI ĐỌC THÊM ĐĂNG TRÊN TTO

Đề nghị hoãn tháo dỡ nhà máy kẽm trăm tuổi

08/06/2016 06:05 GMT+7

TT - Ngày 7-6, đoàn các chuyên gia có buổi gặp gỡ để tìm cách cứu nhà máy kẽm trăm tuổi có nguy cơ bị phá bỏ tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh (Tuổi Trẻ ngày 5-1).


Cột ống khói thứ nhất còn lại của Nhà máy kẽm Quảng Yên - Ảnh: V.V.Tuân

"Việc bảo vệ nhà máy kẽm là cố gắng của các nhà khoa học để “làm mẫu” cho việc phanh lại quá trình tự phá các di sản thời Pháp, mở ra chương mới để chúng ta có ý thức giữ lại các di sản thời Pháp một cách bài bản, khoa học, có ý thức"

TS NGUYỄN VIỆT

Ngày 3-6, UBND thị xã Quảng Yên có công văn gửi Công ty Sao Vàng, đồng ý chủ trương để công ty này tháo dỡ một phần phía trên (20m) ống khói số 1 Nhà máy kẽm Quảng Yên. Công văn cũng đề nghị việc tháo dỡ phải khẩn trương hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2016, với kinh phí do Công ty Sao Vàng chi trả.

Trước đó ngày 27-5, dựa trên cơ sở cuộc kiểm tra liên ngành ngày 29-4, UBND tỉnh Quảng Ninh có công văn chấp thuận chủ trương tháo dỡ một phần di tích Nhà máy kẽm Quảng Yên vì lý do: “Ống khói số 1 đã bị bong tróc, nứt vỡ, xuống cấp nghiêm trọng gây mất an toàn trong khu vực”.

Công văn cũng đề nghị UBND thị xã Quảng Yên và Sở VH-TT&DL tỉnh mời thêm các đơn vị chuyên ngành, các chuyên gia văn hóa, lịch sử kiểm tra, khảo sát thực tế hiện trạng ống khói số 2 và phần còn lại của ống khói số 1 để tham mưu báo cáo UBND tỉnh xem xét bảo tồn, tôn tạo.

Tuy nhiên sáng 7-6, sau khi đi khảo sát hiện trường Nhà máy kẽm Quảng Yên, đoàn các chuyên gia gồm các nhà nghiên cứu lịch sử, di sản, kiến trúc sư, đại diện Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL), Phòng văn hóa thị xã Quảng Yên...lại cho rằng việc các cơ quan địa phương đánh giá nhà máy kẽm có nguy cơ sụp đổ, mất an toàn là chưa thật chính xác. Vì thế, các ý kiến đều thống nhất nên hoãn việc tháo dỡ nhà máy kẽm.

TS Trần Bá Việt - phó viện trưởng Viện Khoa học công nghệ xây dựng - đánh giá nhà máy kẽm đủ tiêu chuẩn là một di sản công nghiệp đầu tiên ở VN. “Tôi nhận thấy hai ống khói có giá trị về mặt lịch sử tiền công nghiệp, gắn với sự phát triển của Quảng Yên. Vì thế, rất nên bảo tồn di tích này dù nó chưa được các cấp công nhận. Tôi nghiêng về phương án bảo tồn một số hiện vật gắn với cảnh quan xung quanh. Đó là giữ lại hai ống khói và nhà mái vòm ở chân ống khói thứ hai. Kiến trúc nhà mái vòm này rất có giá trị về mặt vật liệu, công nghệ, lịch sử... Khi nó đã là di sản thì kể cả khi xuống cấp cũng phải tìm cách giữ lại bằng cách gia cố” - TS Trần Bá Việt nêu 
ý kiến.

GS.TSKH Vũ Minh Giang - phó chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia - đồng tình: “Về giá trị nhiều mặt của di tích này có thể bàn nữa, nghiên cứu thêm nhưng đó là di tích kiến trúc công nghiệp đầu thế kỷ 20 rất đáng được bảo tồn. Hơn nữa đây là nơi sản xuất kẽm có vị trí cao ở khu vực Đông Nam Á và thế giới”.

Ông cho rằng việc địa phương đánh giá nhà máy kẽm có nguy cơ sụp đổ, gây nguy hiểm là chưa thật xác đáng. Vì thế, ông đề nghị các nhà khoa học, Cục Di sản văn hóa, Hội Di sản văn hóa... cần kiến nghị tỉnh Quảng Ninh hoãn việc tháo dỡ nhà máy kẽm, để các nhà khoa học tham gia kiểm tra, đo đạc, đánh giá hiện trạng, tổ chức hội thảo... về việc có nên tháo dỡ công trình này hay không.

TS Nguyễn Việt - giám đốc Trung tâm tiền sử Đông Nam Á - cũng đồng tình rằng nhà máy kẽm cần được coi là di sản, dù chưa được xếp hạng.

PGS.TS Đặng Văn Bài - phó chủ tịch Hội Di sản văn hóa VN - cho biết Quảng Ninh có hai dấu ấn công nghiệp là cảng chuyển than và dỡ than Hòn Gai thì đã bị phá, vì thế nhà máy kẽm là công trình duy nhất còn lại để ghi lại dấu ấn công nghiệp nơi đây.

VŨ VIẾT TUÂN

http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/20160608/de-nghi-hoan-thao-do-nha-may-kem-tram-tuoi/1114639.html

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}