Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Sự kiện:

 

Toàn cảnh Hội thảo khoa học Tú Xương với thơ Đường Luật Việt Nam

Vương Quốc Hoa | Thứ Hai, 05/12/2016 17:03 GMT +7

Trần Tế Xương (1870 – 1907), người làng Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (ngày nay thuộc phường Vị Hoàng, thành phố Nam Định. Ông nổi tiếng thông minh từ bé, đi học sớm, đi thi sớm, nhung lại quá lận đận về đường thi cử. Trong cuộc đời ngắn ngủi 37 năm của ông, với 8 lần lều chõng đi thi mà chỉ đỗ Tú tài, nên người đời thường gọi ông là Tú Xương. Mặc dù vậy, ông đã đế lại cho đời sau một tài sản tinh thần vô giá, gồm nhiều thể loại khác nhau: Thơ ca, câu đối, phú. Trong đó có đến 3/5 tác phẩm của ông được viết theo thể thơ Đường luật.

Các tác giả có tham luận tham dự hội nghị

Có thể nói, Tú Xương là một tri thức đầy đủ bản lĩnh, trí tuệ, tài năng, nhất là văn thơ. Ông là nhà thơ hiện thực, trào phúng, trữ tình đặc sắc bậc thầy ở những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Thơ văn của ông đã lột tả đầy đủ bản chất xấu xa của xã hội phong kiến đương thời, vừa trào phúng, vừa trữ tình, thể hiện vô cùng sâu sắc những dằn vặt, ưu tư về số phận của đất nước, của dân tộc, nó được hòa quyện nhuần nhuyễn trong  bút pháp, nội dung, tạo nên một phong cách riêng, một tiếng cười ngạo nghễ, nhưng chua cay trước nhân tình thế thái, thế sự và xã hội.

Nhân dịp kỷ niêm 110 năm ngày mất nhà thơ Tú Xương, UBND tỉnh Nam Định đã phối hợp với Hội thơ Đường Luật Việt Nam thuộc Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học: “Tú Xương với thơ Đường luật Việt Nam”. Đây là dịp để các nhà khoa học, nhà thơ và những người yêu thơ Tú Xương nói riêng và thơ Đường Luật nói chung có cơ hội giao lưu, học tập, tìm hiểu sâu hơn về nhà thơ Tú Xương, đồng thời cũng là cơ hội để quảng bá, giới thiệu về mảnh đất, con người Nam Định thân thiện và mến khách với bạn bè cả nước.

Ông Phạm Đình Nghị, Phó Bí thư tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định, phát biểu khai mạc, trong đó nhấn mạnh: "Hội thảo khoa học “Tú Xương với thơ Đường luật Việt Nam” được tổ chức với sự tham gia của các vị lãnh đạo, các Giáo sư, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ ở Trung ương, các tỉnh bạn và của Nam Định là niềm tự hào đối với cán bộ và nhân dân Nam Định chúng tôi, cổ vũ chúng tôi tiếp tục phấn đấu đưa tỉnh Nam Định phát triển nhanh và bền vững, góp phần thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước, xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng”.

Giáo sư Hoàng Chương – Tổng giám đốc Trung tâm nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc Việt Nam - cho biết:  Trong hội thảo lần này ban tổ chức đặc biệt nhấn mạnh đến ảnh hưởng của Tú Xương đối với thơ Đường Luật Việt Nam để hình thành một thể loại văn học được tiếp thu từ tinh hoa văn hóa của nhân loại và Việt hóa, góp phần làm cho nền văn hóa Việt Nam ngày càng phong phú, giàu có hơn. Chỉ sau một thời gian ngắn vận động, chúng ta đã lựa chọn được 56 bài viết của các tác giả yêu thơ Đường luật, yêu thơ Tú Xương, đặc biệt là có sự tham gia viết bài nghiên cứu của nhiều giáo sư văn học hàng đầu trong nước tham gia. Trong số 56 bài viết tham gia hội thảo, có thể phân chia theo những mảng chính, trong đó gồm có:

  • Các bài về cống hiến của Tú Xương với nền văn học.
  • Các bài viết về Việt hóa thơ Đường luật của Tú Xương.
  • Các bài viết về bút pháp hiện thực, trào phúng, trữ tình độc đáo của Tú Xương.

Điều đáng nói là tất cả các bài viết đều bám chắc với yêu cầu của hội thảo, từng bài viết đều có dẫn luận xác đáng, chứng minh sự đóng góp to lớn của Tú Xương trong văn học Việt Nam nói chung và trong Việt hóa thơ Đường luật nói riêng. Đáng quý hơn cả đó là các bài viết đã được nâng cao hơn về học thuật so với các lần hội thảo trước đây.

Thạc sỹ Nguyễn Thị Thiện (bìa phải) với tham luận “Đôi điều về tài Việt hóa thơ Đường của Tú Xương”

Một số tham luận đã được trình bày tại hội thảo “Tú Xương với thơ Đường Luật Việt Nam”.

Giáo sư Nguyễn Đình Chú có bài tham luận: “Để hiểu sâu hơn thơ Đường luật của Tú Xương”. Nội dung bài tham luận của Gáo sư trình bày về hai vấn đề chính.

Thứ nhất: Phải hiểu đúng chuẩn mực tối ưu của thơ trao phúng là gì? Bởi vì nói đến Tú Xương nói chung cũng như thơ Đường luật của Tú Xương nói riêng, trước hết vẫn là nói đến một tài thơ trào phúng, nghĩa là thơ dùng tiếng cười để đả kích, diễu cợt, trào lộng, tố cáo những con người những hành động, những hiện tượng lố bịch, xấu xa, bỉ ổi trong cuộc sống. Nói một cách khác là dùng tiếng cười để tiễn đưa cái ác xuống mồ…

 Thứ hai: Phải hiểu thêm đặc trưng thi pháp của thơ Đường luật là gì? Có hai khái niệm là thể loại (genre littéraire) và thể tài (forme littéraire). Thơ trào phúng là thuộc thể loại. Thơ Đường luật là thuộc thể tài. Với thể tài thơ Đường luật, sách vở từ lâu đã nói nhiều về thi pháp của nó gồm số câu, số chữ của câu, cách gieo vần, niêm luật, luật bất tam ngũ bất luận với Đường luật thất ngôn bát cú. Riêng đường luật Việt Nam thất ngôn bát cú lại có xen lục ngôn được xem như là một dấu hiệu Việt Nam hóa Đường luật của Trung Hoa, mặc dù đây còn là vấn đề cần xem xét thêm…

Tác giả Hoài Yên – Nguyên Chủ tịch Hội thơ Đường luật Việt Nam, có bài tham luận: “Trần Tế Xương người có nhiều ảnh hưởng cho phong trào thơ mới (1932 – 1940).

 Tác giả Hoài Yên cho rằng, Tú Xương là người mở màn cho phong trào thơ mới thời tiền chiến 1932 – 1940 (xét theo khuynh hướng văn học, theo phong trào đua nhau của dòng thơ mới) với những bằng chứng sau đây, đó là về Thể loại, về Ngôn từ, và dùng từ “anh và em” trong thơ tình yêu nam nữ.

Sau khi phân tích ba luận điểm trên, tác giả Hoài Yên kết luận rằng: Thơ Đường luật ngày nay, tiếp bước Trần Tế Xương, tiếp bước phong trào thơ mới thời tiền chiến và tiếp tục đổi mới về phương pháp biểu cảm thì chắc chắn thơ Đường luật của chúng ta ngày càng mới, càng hấp dẫn hơn, đoạt lại vuong miện cho một thể thơ đã gắn bó với nền văn học Việt Nam hơn 1000 năm nay. Cuối cùng chúng ta có thể nói: Thơ Đường luật sinh ra ở Trung Hoa, nhưng nó sẽ sống mãi ở Việt Nam.

Giáo sư Nguyễn Thị Bích Hải với bài tham luận: “Thể thơ Đường luật vào tay Tú Xương”: Thơ Đường luật vào tay Tú Xương đã được “lạ hóa” đến độ Là Đường thi đó mà không phải “nàng”. Không phải “nàng” vì đã vào tay Tú Xương. Đây là một sự thay đổi, lạ hóa có hệ thống: Từ đề tài, cảm hứng sáng tạo (thuộc phạm trù nội dung) đến hình tượng nhân vật, không gian và thời gian nghệ thuật, lối “phản đối”, (tức đối ngẫu tương phản, hệ thống ngôn ngữ (thuộc phạm trù hình thức, bút pháp) Trần Tế Xương đã thực hiện đến tột đỉnh quá trình “thoát thai hoán cốt” thể thơ Đường luật bằng thành tựu thơ Nôm Đường luật trào phúng đưa ông lên đỉnh cao.

Thạc sỹ Nguyễn Thị Thiện với bài tham luận: “Đôi điều về tài Việt Hóa thơ Đường của Tú Xương”. Thơ  là tiếng nói của cảm xúc, của tâm trạng. Thơ hay là thơ không chỉ nói lên nỗi niềm của người làm thơ, mà còn nói hộ những tâm tư mà người đọc cùng ấp ủ, chất chứa trong lòng. Thơ hay không nhất thiết phải dùng câu từ hoa mỹ, cầu kỳ. Với tài năng Việt hóa thơ Đường dầy sáng tạo, thơ Tú Xương quả là món ăn tinh thần vô cùng hấp dẫn và giá trị không chỉ đối với đương thời, hiện nay, mãi mãi và mai sau.

Ngoài ra còn có rất nhiều tham luận hay của các tác giả khác đến từ mọi miền của đất nước, điều này chứng tỏ Hội thảo khoa học Tú Xương với thơ Đường luật Việt Nam có sự tham gia của rất nhiều người, và đây cũng là thành công lớn của cuộc hội thảo.

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}