Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghệ thuật:

 

Tranh lụa Văn Giao bồng bềnh sông nước, lãng đãng mây trời ....

Trương Nhuận | Thứ Năm, 03/10/2019 06:07 GMT +7

 

 

Lần đầu tiên làm việc ở CHON’S, tôi mới biết hoá ra chẵn một thế kỷ trước, đất kinh kỳ Hà thành này đã chứng kiến sự ra đời của một người hoạ sĩ tài hoa với cái tên Văn Giao giản dị ký trên hàng trăm bức tranh lụa để lại cho đến nay vẫn làm xốn xang cảm xúc cho không ít các thế hệ công chúng được xem tranh ông.

Dù chưa phải là một danh hoạ tên tuổi trong làng mỹ thuật Việt nam, hay thuộc lớp các hoạ sĩ lớp Mỹ thuật Đông dương đào tạo bản dưới thời Tây, nhưng trong ký ức bạn bè đồng nghiệp và bất kỳ ai yêu hội hoạ, tranh lụa Văn Giao vẫn có những thành công nhất định, để lại nhiều ấn tượng thiện cảm với người xem tranh ông.

Hoạ sĩ Văn Giao sinh năm 1919 tại Hà nội, ông và gia đình nhiều năm sống trong ngõ nhỏ phố Thanh Bảo trên đường Nguyễn Thái Học. Ông là người yêu hội hoạ và tự học rất sớm từ những kiến thức sách vở, tranh truyện, rồi rèn luyện ngọn bút mà nên. Sự ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa trong lối vẽ mực nho bút lông thuỷ mặc thời Đường Tống phần nào cũng thấy dấu ấn sau này trên các bức tranh mang dáng dấp “tức cảnh sinh tình“ khi trải nghiệm qua núi sông, sóng nước, mây trời. Theo như hồi ức của nhiều văn nghệ sĩ lúc sinh thời có giao du và kết bạn văn nghệ với hoạ sĩ Văn Giao, ông là người sống rất khiêm nhường và sởi lởi luôn giúp đỡ mọi người. Thậm chí, đã có đận, hoạ sĩ Văn Giao vẽ tranh lụa, bán cây cảnh rất đắt hàng. Ông thường đến chơi và mua tranh phố Phái của ông bạn mình dạo chưa mấy đắt hàng và nổi tiếng như sau này. Bởi vậy, theo nhà sưu tập tranh Mạnh Phúc kể lại, bất chợt có lần giận chuyện dư luận dèm pha mình vẽ không bằng tranh Phái, thế mà một hoạ sĩ vốn dĩ hiền hậu nhường vậy, đã nổi xung ”cả giận mất khôn” mang hết cả dăm chục bức tranh phố Phái đang treo trong nhà mình, gọi ngay nhà sưu tập đàn em Việt Chiến lúc đó đang ”tích tranh Phái“ đem “cho luôn cả mớ!“ Chả biết có bao giờ hoạ sĩ Văn Giao thấy tiếc về cách hành xử của mình trong khoảnh khắc không tỉnh táo ấy không, chứ “hậu sinh“ chúng cháu bây giờ mỗi khi nghe lại chuyện cũ, thầm “tiếc đứt ruột” cụ ạ ! Phút cáu giận ấy chỉ trong tích tắc không kịp có ai kiềm chế can ngăn lại kịp, cả một gia tài lớn đã “bay vèo qua cửa sổ mất rồi ! Mà thôi, thế mới có câu chuyện để kể và để thêm kính phục nhân cách thanh cao kẻ sĩ của người Hà thành xưa như cụ ! Nghe nói, cụ Văn Giao không chỉ là một hoạ sĩ vẽ tranh lụa rất mả, ngoài đời cụ nổi tiếng là một nghệ sĩ chơi và bán cây cảnh ! Con mắt soi ngắm tỉ mỉ,tỉa cây tạo nhánh ở mỗi loại cây cảnh, sắp xếp từng viên đã hòn non bộ dường như cũng đã tạo nên những cảm xúc yêu mến thiên nhiên,hoà đồng cùng không gian cây xanh trong nhà ông mỗi khi cầm bút vẽ, căng lụa trên khung để dồn thần khí vào từng nét bút trên tranh.

Hoạ sĩ Văn Giao theo đuổi nghiệp tranh lụa hơn ba mươi năm có lẻ, không phải bỗng dưng mà cho tới nay, nhiều anh bạn hoạ sĩ trẻ chuyên vẽ tranh lụa mỗi khi được chạm vào mỗi bức hồ phẳng lì,không cong vênh hay dăn deo và bị dán nhấm. Theo hoạ sĩ Mai Long - một lão hoạ sĩ chuyên vẽ tranh lụa rất có nổi tiếng ơt nước ta hiện nay - có nhận xét rằng :”. Ông yêu thích thiên nhiên,say mê hội hoạ và khâm phục các danh hoạ Trung Hoa thời Đường,Tống.Tất cả đã thấm đậm vào tâm thức,khích lệ ông tìm tòi,học hỏi,lao động nghệ thuật và đã hình thành một Văn Giao hoạ sĩ,chuyên vẽ phong cảnh trên lụa. Đã từ nhiều năm nay, những người Hà nội lịch lãm rất ngưỡng mộ tranh lụa Văn Giao...”.Là một người xem tranh lụa Văn Giao khi đã ở tuổi ngoài “lục thập hoa giáp”, tôi vẫn thấy mình cảm nhận được nhiều điều lan toả nét hứng khởi bao trùm cái mênh mông bát ngát, bao la của khung cảnh thiên nhiên,giao thoa giữa trời và đất rất tinh tế,đầy lãng mạn ở các bức tranh lụa của hoạ sĩ Văn Giao. Bút pháp vẽ lụa của hoạ sĩ Văn Giao khi vờn tả chi tiết tinh tế, khi là cú điểm nhãn mạnh sổ ngang, dọc tranh như cố ý nhấn đường nét cắt không gian buộc người xem phải chú ý. Dường như khung cảnh hiện thực được mô tả trong nhiều tác phẩm lụa của ông luôn mờ ảo, gợi chất liêu trai huyền ảo lúc vẽ vầng trăng treo cô đơn, ngôi chùa nhỏ cheo leo trên vách núi xa mờ sương, bảng lảng mây bay che mờ... Thế nhưng, những địa danh quen thuộc gắn bó của mọi người vốn thường nhật trải nghiệm trong đời sống cũng luôn hiện diện trong góc nhìn miêu tả thơ mộng, êm ả gợi nhớ ở nhiều tranh Văn Giao như : Suối Yến, Sông Hồng, sông Lô, Nha trang, Hồ Gươm, Tháp Rùa... đã đi sâu vào ký ức chúng ta. Cảm hứng thiên nhiên rộng mở trong tranh lụa Văn Giao còn được thể hiện nhiều ở mảng đề tài về cỏ cây hoa lá, núi non sông nước điệp trùng. Nhưng điều thú vị gắn bó với ông, tranh lụa Văn Giao tuy mang mác nét bút pháp thuỷ mặc trong lối vẽ sơn thuỷ hữu tình kiểu quốc hoạ Trung hoa, ông luôn có những chi tiết riêng biệt,phát lộ khá rõ nét khác biệt theo phong cách Việt ở nhiều bức tranh vẽ chim Hạc, chim Công, hay Đại bàng.... gần gũi,thân thiết với con người Việt hơn, không dữ tợn và cô đơn trong tranh Trung hoa ! Đặc biệt, dù xuất hiện không nhiều, những bức tranh lụa về cảnh hái sen, gặt lúa, hay cổng làng xanh biếc rặng tre cũng là những điểm nhấn, tạo nên tranh lụa Văn Giao có sức sống và sinh động mang hồn Việt biết bao nhiêu ! Nghe nói, trong cuộc đời mình để kiếm sống sinh nhai thời trẻ, hoạ sĩ Văn Giao cũng đã từng ngồi vẽ truyền thần và kẻ vẽ áp phích cho các rạp chiếu phim ở Hà nội ! Thậm chí, có bận khi ông còn mở quán nước chè chén ở gần chợ Đồng xuân, ông vẽ chân dung nữ nghệ sĩ Trà Giang xinh đẹp giống hệt cái hình cô diễn viên này trên Áp phích treo ngay trên quán ! Ai đi qua cũng ngó, cũng tặc lưỡi khen đẹp. Sau đó, chính cô diễn viên Trà Giang một lần qua quán ngó xem cái mặt mình treo ngoài chợ Đồng xuân thật ! Và cô phải thốt lên với ông hoạ sĩ là :”Bác vẽ cháu còn xinh hơn cả ở ngoài ấy chứ ạ !”. Tranh chân dung các nhân vật được hoạ sĩ Văn Giao vẽ vờn tả từng nét rất kỹ càng, mềm mại và đặc biệt nổi bật lên là các tranh lụa chân dung những thiếu nữ vùng cao má đỏ hây hây,váy sặc sỡ mầu lộng lẫy...khẳng định thêm bản lĩnh hội hoạ của ông trong dòng tranh lụa Việt nam.

Vẫn biết rằng đây không phải là lần đầu tiên tranh lụa của hoạ sĩ Văn Giao được tổ chức trưng bày cho công chúng thủ đô chiêm ngưỡng tác phẩm của ông. Tranh lụa của hoạ sĩ Văn Giao được chính ông làm triển lãm cho mình tới ba lần ở thủ đô thời gian qua. Sau hai lần tổ chức Triển lãm tranh lụa Văn Giao năm 1990 và 1995, trước khi mất hoạ sĩ Văn Giao vẫn còn tự tay vẽ trên 20 bức tranh lụa rất đẹp để làm Trưng bày tại Nhà xuất bản Thế giới năm 1999 với sự giúp đỡ của bạn bè và sưu tập tranh Mạnh Phúc. Khi viết bài này để giới thiệu đôi điều về hoạ sĩ Văn Giao trước ngày khai cuộc Trưng bày tranh Văn Giao và tranh hoạ sĩ Lê Văn Xương tại Nhà đấu giá Chon’s vào ngày mai 4-10-2019, đọc những dòng chữ của người con trai ông hoạ sĩ Đỗ Văn Đức viết về cha mình khiến tôi thực sự xúc động và càng kính trọng hơn Nhân cách của hoạ sĩ Văn Giao đã để lại cho cuộc đời ghi nhận mãi mãi dù ông đã khuất ! Rồi ngày mai và sẽ còn rất lâu nữa, mỗi bức tranh lụa của hoạ sĩ Văn Giao luôn in sâu hình ảnh, nét vẽ đầy mỹ cảm vào ký ức mỗi người xem hôm nay.

Tinh mơ sương sớm ngày 3-10-2019

(Tranh lụa minh hoạ từ tác phẩm VĂN GIAO - NXB MỸ THUẬT)

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}