Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nhân vật:

 

Trí thức yêu nước đến với cách mạng

Thanh An | Thứ Sáu, 20/04/2018 10:11 GMT +7

(Vanhien.vn) Đó là vợ chồng nguyên Phó Tổng giám đốc TTXVN Trần Thanh Xuân từng sang Pháp du học, trở thành trí thức, luôn hướng về quê hương, đất nước, dấn thân trên con đường cách mạng gian lao, hạnh phúc.

Cơ quan VNTTX (nay là TTXVN) tiễn anh Năm Xuân (đội mũ quàng khăn rằn) đi B tại 5 Lý Thường Kiệt -Hà Nội, tháng 3-1973.

“Con cháu ông Hội đồng”

Chị Mai Thị Trình sinh trưởng trong một gia đình cả bên nội , bên ngoại đều là đại điền chủ ở đồng bằng Nam Bộ - vựa lúa của cả nước . Quê nội Chị ở Vị Thanh - Hậu Giang . Nông dân trong vùng thường gọi Ông nội Chị bằng chức danh của Cụ :" Ông Hội đồng Thụ ". Quê chị có cái bến, ghe tàu vào ra buôn bán sầm uất. Bến ấy cũng mang tên "Bến Hội đồng Thụ" . Ông cụ chơi đồ cổ. Kén thợ từ miền Trung vào đóng tủ, đóng sập gụ; chạm trổ ngôi nhà gỗ quý cầu kỳ, tinh vi. Nhà chị những 9 anh chị em. Bốn người con đầu đều là gái - Chị là thứ tư. Khát mụn con trai quá, cha mẹ chị húi tóc giả trai, mặc bộ đồ con trai cho chị. Có thể vì vậy mà lớn lên cá tính Chị mạnh mẽ chăng? Khi còn nhỏ học trường làng, cha mẹ chị thuê gia sư kèm cặp thêm cho mấy chị em. Chị sáng dạ, học thuộc lòng rất nhanh. Lên cấp hai (THCS) , gia đình thuê nhà ở Sài Gòn để các con lên ăn học. Sau khi có bằng thành chung, chị thi đậu vào Trường Petrus Ký và sau đó chuyển sang học ở Chasseloup. Chị tham gia phong trào sinh viên truyền bá quốc ngữ khi ấy do ông Lưu Hữu Phước và Trần Văn Khê phụ trách ...

Năm 1959 tại Genève

Năm 1947, chị cùng một người em trai được gia đình cho sang du học Pháp. Lúc đầu chị theo học ngành dược sau chuyển sang học ở Sorbonne - Khoa tâm lý trẻ em. Trong nước bấy giờ đang kháng chiến chống thực dân Pháp. Ba má chị là những điền chủ đầu tiên hiến ruộng đất cho Nhà nước.Lại là thời điểm Đông Dương không còn nằm trong Liên hiệp Pháp, lưu học sinh Việt Nam không còn được hưởng quyền lợi giống như sinh viên Pháp nữa . Thiếu tiền ăn học , chị phải vừa học vừa làm đủ mọi việc từ giữ trẻ, rửa chén, dẫn trẻ con đi chơi, nuôi người bệnh ở bệnh viện, rồi làm phiên dịch ...

Anh Năm Xuân cùng Bác Tôn Đức Thắng Tết 1965.

Những ngày du học ở Pháp, chị hăng hái tham gia các công tác của Tổng hội sinh viên VN... Sôi nổi nhất là cuộc vận động phong trào sinh viên phản đối chiến tranh xâm lược VN. Chị là Phó Chủ tịch Hội và là nữ duy nhất trong Ban chấp hành Hội- Ủy viên phụ trách tài chính kiêm công tác xã hội của Hội. Trong Tổng hội sinh viên có nhóm Cộng sản và không Cộng sản thường có những ý kiến đối chọi nhau. Chị kể "Khi ấy do thành phần xuất thân và cũng do tác phong của một số thành viên khiến chị không thực sự hòa đồng, có những điểm thường tranh cãi nhau. Chính thời gian này, chị thường gặp anh Trần Thanh Xuân. Anh là đảng viên Đảng Cộng sản Pháp, một trong những người lãnh đạo phong trào. Trước đó, anh Xuân còn hoạt động Hội Ái hữu của Việt kiều cùng các ông Phạm Huy Thông , Trần Đức Thảo ...

Anh Năm Xuân cùng Ông Trường Chinh Tết 1965.

Ở Pháp thời đó vai trò của Đảng Cộng sản Pháp nổi bật nhờ thành tích đóng góp vào phong trào chống Đức Quốc xã, phong trào phản chiến ở VN. Hai tổ chức trên có những buổi sinh hoạt, đăng đàn thuyết trình rất hay về khoa học, văn hoc nghệ thuật, triết học. Nhưng sôi nổi nhất vẫn là vấn đề chính trị như cuộc kháng chiến của người Pháp chống Phát xít Dức; cuộc vận động phản chiến, ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân VN. Anh Trần Thanh Xuân lên diễn đàn tranh luận, bác bỏ luận điểm phản động của " nhóm đệ tứ " xuyên tạc sự thật về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Với lập luận chặt chẽ và thuyết phục cao, anh phân tích đâu là thật, đâu là giả, khẳng định vai trò lãnh đạo kháng chiến của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chị nói : “Dần dà, tôi thay đổi lập trường và xin gia nhập Đảng cộng sản Pháp vào tháng 9/1951 "

Trò nghèo - Học giỏi – Quý nhân phù trợ

Quê anh Trần Thanh Xuân ở Vĩnh Bình - Gò Công. Gia đình nghèo, bán bánh mứt ở thị trấn Vĩnh Lợi . Thị trấn nhỏ không cỏ trường tiểu học, anh phải lên học tận Gò Công. Không tiền trọ học, anh được người thầy giáo quen biết gia đình cho ở nhờ. Mỗi chủ nhật về với cha mẹ, không tiền đi xe đò, anh cứ phải cuốc bộ hơn chục cây số.

Hết bậc tiểu học, anh thi đậu vào trung học (cấp hai ) Mỹ Tho. Học giỏi, anh được cấp học bổng và bắt đầu đi dạy thêm kiếm đủ tiền ăn học đỡ gánh nặng cho cha mẹ nghèo .

Lên Sài Gòn, anh học Trường Petrus Ký. Năm 1939 thi tú tài ra trường ; anh đậu đầu bảng, được cấp học bổng toàn phần sang du học nước Pháp. Nói thêm, học bổng này mỗi năm chỉ duy nhất một xuất dành cho học sinh xuất sắc nhất .

Anh Năm Xuân trên đường Trường Sơn  năm 1973.

Đến nước Pháp anh thi đậu vào một số trường đại học. Cuối cùng anh chọn vào học ngành máy bay. Đang thời kỳ chiến tranh, kinh tế khó khăn, giá cả đắt đỏ . Học bổng không đủ sống, học nhiều, bồi dưỡng kém, anh bị lao phổi. ...ho ra máu , phải nghỉ hoc đi chữa bệnh ở Grenoble. Ra viện , anh xin chuyển vào Trường Đại học Bách khoa Grenoble - Ngành vô tuyến điện- được miễn thi. Lớp vô tuyến điện thuộc khóa học đầu tiên của trường  nên danh sách sinh viên khóa đầu, trong đó có tên Trần Thanh Xuân , còn được lưu lại phòng truyèn thống. tới nay.

Anh có người bạn học rất thân, gia đình giàu có quý mến anh, coi anh như con cháu của gia đình, hàng tháng trợ cấp thêm tiền ăn học cho anh nên anh đỡ khó khăn, yên tâm học tập. Nhưng cũng có hạn bởi thời buổi kinh tế khó khăn.

Anh Năm Xuân (thứ hai từ phải sang) tại R (biên giới Tây Ninh -Campuchia)

Anh Trần Thanh Xuân vào Đảng Cộng sản Pháp năm 1946. Khi ấy đa số trí thức VN ở Pháp ngả theo nhóm Đệ tứ, nhóm theo Cộng sản ít hơn. Bất đồng quan điểm chính trị, anh Xuân đăng ký xin về nước để được trực tiếp tham gia kháng chiến. Nhưng Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói với Bác Hồ để anh ở lại phục vụ Phái đoàn Chính phủ VNDCCH do Ông Trần Ngọc Danh làm trưởng đoàn, anh Trần Thanh Xuân làm Tổng thư ký .

Năm 1949, anh Trần Thanh Xuân chuyển sang hoạt động phong trào sinh viên VN . Vừa là đảng viên Đảng CS Pháp-Bí thư Liên chi Hội Việt kiều toàn nước Pháp, vừa là người của Nhà nước VNDCCH làm cầu nối liên lạc giữa Đảng CS Pháp và Đảng ta.

Trong quá trình hoạt động cho phong trào sinh viên cũng như cho Hội Việt kiều dường như mật thám Pháp thấy được tính chất bất lợi, nguy hiểm cho Chính phủ Pháp lúc bấy giờ nên họ đã theo dõi anh, khám xét nơi ở của anh. Chưa bắt được anh, họ bắt tạm giam tra hỏi chị. Tổ chức của Đảng Cộng sản Pháp đã giúp anh lui vào hoạt động bí mật.

Sau hơn một năm hoạt động, quãng cuối 1953 đầu 1954 theo đề nghị của Nhà nước ta, tổ chức của Đảng Cộng sản Pháp bí mật gửi anh lên một xe rác, vượt biên giới Bỉ qua Đông Âu, Trung Quốc về Việt Bắc. Lúc đầu anh được Tổ chức phân công về Phó Giám đốc Đài Phát thanh TNVN .

Gia đình anh Năm Xuân tại Hà Nội năm 1969.

 Do nhu cầu công tác đối ngoại nên chỉ một thời gian ngắn, đầu năm 1955, Nhà nước ta lại thuyên chuyển anh về VNTTX, trở lại Paris làm phóng viên thường trú VNTTX. Biết sức khỏe của anh không được tốt, được phép của trên, VNTTX tạo điều kiện cho vợ anh, chị Mai Thị Trình được học lớp phóng viên đồng thời thâm nhập thực tiễn trong nước để hợp lý hóa; vừa có thêm phóng viên cộng tác với anh , vừa chăm sóc sức khỏe cho anh . Trở lại Paris với anh, chị Trình từng nói đây là trường hợp đặc cách đối với anh chị bởi chị hiểu rằng vì nhiều lẽ, quy chế ngoại giao khi ấy chưa có điều kiện vợ theo chồng đi công tác ngoài nước .

Ở Paris, anh vẫn bị Nhà nước Pháp " quan tâm" theo dõi .....Cuối năm 1960, họ bắt anh và trục xuất khỏi nước Pháp .

Về nước, anh được Đảng và Nhà nước tăng cường cho Ban lãnh đạo VNTTX , tiếp tục với cương vị Phó Tổng biên tập.

Tháng 3/1973 , sau Hiệp định Paris hai tháng , anh Trần Thanh Xuân- Năm Xuân - lên đường đi B. Anh lãnh đạo Thông Tấn Xã Giải Phóng, chuẩn bị cho ngày kháng chiến toàn thắng về tiếp quản Sài Gòn .

Những ngày ở cứ (hay còn gọi ở R) trong rừng Tây Ninh giáp biên giới Campchia thiếu thốn, gian khổ; vốn sức đã yếu chỉ còn một lá phổi để thở , bệnh tình tái phát, anh vẫn làm việc quên mình. Khi cơ quan về Sài Gòn, trăm công ngàn việc mà lại nảy sinh những phức tạp trong tình hình mới của những ngày đầu hòa bình. Là thủ trưởng , anh đã cùng với lãnh đạo cơ quan và cán bộ từ R về  tiếp quản cơ ngơi Việt Tấn xã của chính quyền cũ, sớm an cư, ổn định tổ chức để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của TTXVN. Sau 12 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, trên cương vị Phó Tổng giám đốc TTXVN phụ trách khu vực B2, bệnh cũ tái phát, anh Trần Thanh Xuân  đã từ trần năm 1987, thọ 68 tuổi.

Anh Trần Thanh Xuân- một trí thức yêu nước đến với cách mạng, có nhiều công lao đóng góp cho sự nghiệp TTXVN. Anh còn mãi trong lòng  cán bộ, phóng viên, biên tập viên TTXVN - gương mặt một thủ trưởng - một người anh - rất tri thức , đôn hậu , trong sáng.
 
Paris  - Tình yêu cất cánh

 

Anh Trần Thanh Xuân - Chị Mai Trình quen thân nhau trong thời gian tham gia phong trào của Tổng hội Sinh viên Việt kiều . Chị thấy ở anh , một chàng trai hiền hậu , lịch lãm , đặc biệt tiếng nói dịu dàng dễ thương. Trên diễn đàn, mỗi khi có vấn đề tranh luận, anh bày tỏ quan điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, tháí độ ôn hòa dễ thuyết phục cử tọa. Chị kể về anh như vậy và cảm mến anh từ  khi nào cũng chẳng rõ nữa. Chị nói rằng: Thật ra khi nhận lời cầu hôn của anh, chị hoàn toàn không biết gì vể trách nhiệm cũng như bằng cấp của anh lúc đó mà chỉ biết anh là một kỹ sư. Mến anh qua lời ăn tiếng nói, công việc anh làm và thái độ giao tiếp hàng ngày.

Với con mắt quan sát tinh tế của một cô gái thông minh, chị biết rằng anh có để ý dến chị. Đôi lần chị khéo lựa lời thăm dò tình cảm của anh thì ra anh cũng quan tâm nhiềuđến chị. Biết chị quen thân trò chuyện với một người khác nhưng anh vẫn tự tin, kể cả tin đồn hai người yêu nhau. Chị hỏi anh: Chị là người hay nói thẳng, nhiều khi nghe ngang tai khó chịu hoặc vấp phải những điều tranh luận để bảo vệ quan điểm của mình, anh thấy thế nào? Anh cười hiền, thẳng- thắn trả lời : Ai chứ tôi thì không ngán ngại bởi những điều em nói tôi thấy đúng. Ai không thích nhưng tôi lại thích thế. Tôi cần một người bạn đời mà tôi nói gì đừng vội ừ ngay!

Anh Năm Xuân và chị Trình ngày đăng ký kết hôn, năm 1953 tại Paris (Pháp).

Chị kể rằng càng nói chuyện với anh, chị càng nhận ra ở anh có đầy đủ tư cách và tính cách một người bạn đời của mình. Có khi mấy tuần lễ liền, hằng ngày anh chị gặp nhau, trò chuyện say mê, có hôm đến hai ba giờ sáng. Họ bàn đủ lĩnh vực: văn chương, hội họa, âm nhạc, chính tri, đời sống. Mỗi tối làm việc ở Hội Ái hữu tới khuya, anh đưa chị về tận nhà còn bịn -rịn chưa muốn xa nhau. Chị còn nhớ mấy câu cuối bài thơ tỏ tình của anh :

Đường Saint Jacques thường dài đằng đẵng.

Khuya đêm nay ngắn chẳng cạn lời.

Biết nhau một dạ thương người.

Con đường dân tộc là nơi hẹn hò ...

Tháng 5 . Paris . Mùa hoa Muguet - loài hoa rừng hình chuông nhỏ màu trăng-trắng tỏa hương thơm dìu-dịu. Ngày hội Quốc tế lao động 1/5, người ta thường tặng nhau hoa Muguet cài lên áo ...Chị kể : Ngày hội của những người lao động năm ấy, anh tặng chị bài thơ : TÌNH MUGUET VẤN ĐÁP .

Thật quả may mắn , tôi ghi vội được bài thơ tỏ tình của Cố Phó TGĐ Trần Thanh Xuân kính mến của chúng ta ; để ta cùng thưởng thức:

CHÀNG : Muguet mùng một tháng năm.

Tặng em một bốt em cầm cho anh.

Thế gian ba bảy thứ tình.

Tình hèn ủy mị khép thân tháp ngà.

Chúng mình tình khác người ta.

Thương nhau một chỉ chan hòa TÌNH DÂN .

NÀNG : Thương nhau đồng tâm đấu tranh.

Phụng sự DÂN TỘC hòa bình - tương lai.

Hoa lành đánh dấu từ nay.

Là EM chung sức thương người với ANH.

Đồng nói : Thôi thôi ta đi biểu tình.

Bao nhiêu đồng chí đợi mình đằng kia ...

1-5-1952 .

( Phong trào sinh viên ở Pháp biểu tình chống chiến tranh xâm lược VN )

Đẹp biết bao , hai con tim cùng nhịp đập - TÌNH YÊU - LÝ TƯỞNG hài hòa cất cánh ...!'

Đầu năm 1952 họ tổ chức lễ cưới. Trước tòa Thị chính Paris, họ cầm tay nhau ký vào tờ hôn thú có hai nhân chứng giáo sư- thi sĩ Phạm Huy Thông và giáo sư - nhạc sĩ Trần Văn Khê .

HẠNH PHÚC . Ta thường tự hỏi thế nào là HẠNH PHÚC? Có lẽ do cảm nhận của mỗi người đối với cuộc sống của mình?

Anh chị TRẦN THANH XUÂN - MAI THỊ TRÌNH tính cách khác nhau .

Anh , như chị kể : Ít nói, tính tình trầm lặng. Nhưng anh thông minh, có trí nhớ rất tốt. Tư duy khoa học nên nói năng chính xác đến từng câu, từng chữ, sắp xếp công việc một cách khoa học. Chị rất thích anh thuyết trình trên diễn đàn mạch lạc , khúc triết, không ồn ào đao to búa lớn mà dịu dàng dễ lọt tai . Và, đặc biệt kết thúc đúng giờ .

Chị , cá tính rất mạnh mẽ, thẳng- thắn và quyết đoán. Chị rất nghiêm khắc giáo dục con cái. Trong giao tiếp thương người, vồn vã, sởi lởi nhưng thẳng băng, dễ nổi nóng , đôi khi dữ dội trước sai lầm, dối trá , không chân thật của đối tác .

Hai người hai tính cách trái ngược nhau . Song ở anh chị TÌNH YÊU và LÝ TƯỞNG hài hòa. Chị nói với bạn bè : " May mắn lớn nhất đời tôi là được gia nhập Đảng CS Pháp, sau đó là Đảng CS VN. Nhờ cách mạng, tôi mới thay đổi như một người lột xác. Luôn giữ được lòng trong sạch. Sống đúng lương tâm mình trong mọi hoàn cảnh .

Điều may thứ hai là tôi gặp được Anh Xuân - người bạn đời. Chúng tôi khác nhau về tính cách nhưng bù lại bằng TÌNH YÊU và cùng chung LÝ TƯỞNG. Tôi hạnh phúc vì bên Anh, tôi được chiều chuộng, tôn trọng, nâng đỡ trưởng thành, tâm phục ANH lòng say mê công việc. Vợ chồng chung một tâm hồn và lý tưởng , cùng trình độ hiểu biết, tôn trọng nhau nên bổ sung cho nhau rất là hòa hợp. ..."

Ngay sau ngày Anh Xuân qua đời, Chị nói với các con:

" BA mất rồi! Không còn ai có thể thay thế BA trong đời MẸ nhưng vô hình chung là MẸ được tự do. Trong đời MẸ đã không hề sợ ai mà phải ép lòng làm việc gì, ngoại trừ BA. Giờ đây các con hãy cho MẸ tận hưởng tự do của mình ...."                                                                                        

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}