Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Giao thông:

 

Văn hóa giao thông trên đất Phật

GS Hoàng Chương - Chủ nhiệm Đề tài Văn hóa giao thông Thuộc Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia | Thứ Ba, 10/04/2018 22:20 GMT +7

(vanhien.vn) - Vì phụ trách đề án quan trọng này nên đến đâu ở nước nào tôi cũng quan tâm tới Văn hóa giao thông, vấn đề có tính thời sự và nóng hổi, không chỉ vì tai họa cho cộng đồng mà còn làm mất an ninh trật tự trong xã hội, làm nhem nhuốc bộ mặt đô thị. Vì thế mà tôi đã tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật và đã viết nhiều bài báo về văn  hóa giao thông trong nước  và ngoài nước, kể cả ở Mỹ.

Lần này tôi đến nước Myanmar để chủ trì và thuyết trình tại Gala giao lưu văn hóa Việt Nam - Asian tổ chức tại cố đô Yangon. Ấn tượng ban đầu ở Myanmar là sân bay qua cửa khẩu rất nhanh, bởi thệ thống kiểm tra hộ chiếu không gây phiền hà. Cả nền tòa nhà sân ga rộng lớn ở tầng hai đều trải thảm, nên đi bộ không đau chân và trượt ngã. Các nhân viên phục vụ ở sân bay đều ứng xử nhã nhặn, tươi cười tạo cho hành khách một cảm giác dễ chịu ngay từ khi mới đặt chân trên đất Phật giáo.

Vì chuyến  bay muộn, thành phố Jangon đã trùm bóng đêm, nên có phần hạn chế tầm quan sát mặt đường, nhưng lại được thấy rõ nét văn hóa giao thông Myanmar về đêm. Từ sân bay về khách sạn, đường phố dày đặc ô tô, không có xe máy, xe đạp, không có cảnh chen lấn, cướp đường và cũng chẳng thấy hình bóng cảnh sát giao thông. Không hiểu sao ngày thứ bảy mà xe vẫn chạy nhiều trên đường phố, nên thỉnh thoảng vẫn thấy những cảnh ùn tắc kéo dài ở các ngã tư, ngã năm vì đèn đỏ ở đây có điểm dài tới 40 phút, nhưng có lẽ quen rồi nên cứ kẻ trước người sau chầm chậm nối nhau mà tiến trong một trật tự, kỷ cương tự giác theo pháp luật hiện hành. Cố đô Yangon có 5 triệu người mà có tới một triệu ô tô. Xe đỗ la liệt hai bên đường cả ngày lẫn đêm mà không bao giờ bị phạt và cũng chưa bao giờ bị mất trộm. Nếp sống văn hóa ở đây gần giống như ở Thủ đô Viêng Chăn nước Lào, tuy còn nghèo nhưng lại văn minh trong giao thông, trong giao tiếp.

Đến Myanmar, hai ngày đầu tôi theo đoàn phật tử, tăng ni và doanh nhân đi tham quan những ngôi chùa nổi tiếng, cách xa cô đô Yangon hơn 200 cây số. Ngồi trên ôtô bus ở hàng ghế đầu nên tôi có thuận lợi trong quan sát đất nước con người và văn hóa giao thông ở đất Phật. Myanmar chưa có đường cao tốc nên tất cả phương tiện giao thông chủ yếu là ôtô chạy trên những quốc lộ truyền thống, nên tốc độ không cao và cũng chẳng có trạm thu phí, người đi bộ khá nhiều vì không có các phương tiện khác ngoài ô tô. Ở miền quê có xe máy và cả xe đạp đi cùng làn với ô tô nhưng không xảy ra va chạm. Suốt hai ngày ngồi trên ô tô, tôi chưa nhìn thấy một cảnh sát giao thông nào và cũng chưa thấy cảnh va chạm ùn tắc nào. Họ chỉ bấm còi xin đường, hoặc nhắc xe trước tiến lên vì tất cả lái xe đều nghiêm túc thực hiện luật giao thông, phóng nhanh vượt ẩu. Dường như luật lệ giao thông đã thấm vào máu mỗi người lái xe. Họ tự giác, tự nguyện thực hiện luật giao thông không cần ai nhắc nhở không ai xử phạt. Thỉnh thoảng đoàn xe chúng tôi phải dừng lại ở một điểm để uống nước, vệ sinh thì lái xe vẫn ngồi yên, tay bám vô lăng, không uống nước, không hút thuốc lá, không làm những gì sai luật như ta thấy ở Việt Nam. Tôi còn chú ý tới người phụ xe cũng thật là đáng yêu, một chàng trai rất trẻ, suốt ngày chỉ bám lấy cửa xe, đôi tay thao tác - đóng mở cửa, mời khách lên xe, dơ tay đỡ người cao tuổi bước xuống và lúc nào trên môi cũng nở nụ cười thay tiếng nói vì không biết tiếng Việt, tiếng Anh!

Một điểm khác lạ trong văn hóa giao thông ở Myanmar là xe đạp (rất ít) được phép chạy cùng chiều, hoặc ngược chiều giữa hai luồng ô tô. Cũng như người đi bộ, cứ qua đường một cách tự nhiên thoải mái, không hề tỏ ra một chút băn khoăn: “nhỡ xe đâm”. Dường như đã có một quy ước trong luật giao thông ở nước này? Khi có một, hoặc nhiều người muốn qua đường thì dơ tay ra hiệu để cho ô tô chạy chậm lại và tránh người qua đường, giống như cậu bé Hạng Thác ngồi chơi giữa đường và nói với Khổng Minh đang ngồi trên xe: “Xe tránh thành người chứ  thành không tránh xe” theo chuyện “Hậu sinh khả úy” của Khổng Minh-Trung Quốc. Dù là vậy, nhưng mới nhìn cảnh qua đường của người Mynamar thì tôi vẫn thấy không an toàn. Một là, ở Myanmar xe ô tô không chạy tốc độ cao, vì thế mà có thể nhường lối cho người qua đường? Không biết điều này có trong luật giao thông hay không, nhưng cái đáng chú ý là xe ô tô không chạy tốc độ cao trên quốc lộ nên tốn nhiều thời gian trên đường. Tôi nhớ cách đây 50 năm tôi đã nhìn thấy một người qua đường bị ô tô đâm chết nhưng xe cứ phóng đi trên đường phố thủ đô Mátcơxơva-Liên Xô, nỗi ám ảnh không bao giờ phai trong tôi, vì vậy mà tôi rất sợ cảnh người qua đường ở Myanmar, một luật lệ giao thông có phần dễ dãi. Biết rằng Myanmar là đất phật, hầu hết người Myanmar là theo đạo Phật. Văn hóa Myanmar là văn hóa Phật giáo nên mọi hành vi con người ở nước này đều theo kinh phật, trong đó có người lái xe cho nên mọi hành vi, ứng xử của họ đều theo lời phật dạy không bao giờ làm việc xấu, việc ác, điều đó hoàn toàn khác với Việt Nam hiện nay-lái xe phóng nhanh, vượt ẩu và vi phạm luật pháp, cướp đèn đỏ, tranh giành khách, nặng lời, to tiếng với đồng nghiệp, đôi khi dẫn tới ẩu đả, thậm chí chống người  thi hành công vụ coi thường tính mạng cộng đồng. Với những hiện tượng trên, nên nhiều người cho rằng ởViệt Nam. Luật giao thông không nghiêm, còn theo chúng tôi thì ở Việt Nam văn hóa giao thông là kém nhất thế giới Tuy đã được phát động cách đây gần 10 năm, lúc đầu còn hơi bỡ ngỡ, như nhà thơ Thế Kỷ cảm nhận: “Mới nghe Văn hóa giao thông/Tưởng đâu là chuyện viển vông trên đời”/Nghĩ ra là chuyện con người/Một giây lên xuống đôi lời lại qua/Đường đi ngã bảy ngã ba/Tai nạn liên tục xảy ra đêm ngày

Có thể nói, văn hóa giao thông ở Việt Nam là yếu kém nhất, phức tạp nhất so với các nước Asian nói chung và Myanmar nói riêng, mặc dù chính phủ Việt Nan đã hết sức quan tâm hết sức quyết liệt trong chỉ đạo giải quyết vấn nạn giao thông. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, lúc còn là Phó Thủ tướng kiêm Chủ tịch Ủy ban an toàn giao thông quốc gia đã chỉ đạo quyết liệt, đã động viên văn nghệ sĩ và nhà báo sáng tác, biểu diễn đề tài văn hóa giao thông, thậm chí ông còn đến tận rạp Hồng Hà để xem và duyệt những chương trình biểu diễn sân khấu và âm nhạc nội dung văn hóa giao thông. Thủ tướng rất thích nghe nhạc sĩ Mai Tuyết Hoa Hát xẩm về văn hóa giao thông và đã cấp Bằng khen cho nhà thơ Nguyễn Thế Kỷ với thành tích có nhiều sáng tác thơ về văn hóa giao thông. Trong những hội nghị về an toàn giao thông trước đây, đại diện của cơ quan thực hiện đề tài văn hóa giao thông cũng được mời tham dự và phát biểu ý kiến… Nhưng gần đây thì không, phải chăng cơ quan tổ chức cuộc họp không còn coi Văn hóa giao thông là quan trọng trong An toàn giao thông? Chúng tôi biết Phó Thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình - Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông QG hiện nay cũng quan tâm chỉ đạo quyết liệt về văn hóa giao thông, nhưng hiệu ứng chưa thật cao, phong trào sáng tá và biểu diễn về văn hóa giao thông có phần lắng xuống, bởi nguồn kinh phí cho đề tài này đã bị cắt giảm rất nhiều, nên các hoạt động sáng tác và biểu diễn đề tài văn hóa giao thông không còn sôi nổi nữa, dĩ nhiên là tác động giáo dục về văn hóa giao thông vào cộng đồng không còn mạnh và sâu như trước nữa, như dân gian vẫn nói “đánh trống bỏ dùi”, mặc dù sáng tác và biểu diễn văn hóa giao thông có hiệu ứng rất cao góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông rất nhiều.

Trong vòng bảy tháng, tôi đã đi bốn nước Malaisia, Indonesia, Singapo và mới đây là Myanmar. Sau những ngày đêm quan sát trên mặt đường của nước bạn, tôi có thể kết luận rằng văn hóa giao thông các nước Asian, trong đó có Myanmar tốt hơn ở nước ta nhiều lắm, mặc dù những nước ở phía tây Đông Nam Á chưa có những đường cao tốc hoàn chỉnh, chưa có metro và đường sắt trên cao như ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapor… nhưng văn hóa giao thông ở đây có thể coi là rất tốt, so với Việt Nam. Các thành phố lớn ở Việt Nam như Hà Nội, Hồ Chí Minh cho đến hôm nay vẫn chưa có bài toán khả thi về dẹp bỏ xe máy trong khi số lượng lại ngày càng nhiều thêm, mà xe máy là nguyên nhân chính trong gây tai nạn giao thông và gây rối loạn văn hóa giao thông, đến nỗi Tổng thống Obama phải thốt lên: Tôi chưa thấy ở đâu nhiều xe máy như ở Hà Nội.

Cố đô Jangon của Myanmar và các nước khác trong khu vực đang vận hành bằng những phương tiện là ô tô, tàu điện trên cao và dưới lòng đất (metro) tất cả cùng tạo ra một bộ mặt văn hóa giao thông thật an toàn và thật đẹp.

                                                                Jangon-Hà Nội 13.14/2028 - GS.HC                                                                 

 
Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}