Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Văn học nghệ thuật Bắc miền Trung đã và đang khẳng định vị trí trong đời sống VHNT cả nước

Nhà văn Nguyễn Thị Lê Na | Thứ Năm, 30/07/2020 21:10 GMT +7

Ngày 28/7/2020, tại TP. Đồng Hới (Quảng Bình) đã diễn ra Hội thảo “Văn học nghệ thuật Bắc miền Trung từ năm 2000 đến nay – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo các tạp chí Văn học nghệ thuật (VHNT) từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế. Tạp chí Điện tử Văn Hiến Việt Nam xin lược đăng phát biểu đề dẫn của nhà văn Nguyễn Thị Lê Na, Phó Chủ tịch Hội VHNT Quảng Bình, Tổng biên tập Tạp chí Nhật Lệ.

Đoàn Chủ tịch điều hành Hội thảo

Cần phải khẳng định ngay rằng, trong tiến trình phát triển VHNT của cả nước, không thể không có VHNT địa phương. Chính các tạp chí văn nghệ địa phương là phù sa, là mạch nguồn tạo nên dòng chảy xuyên suốt của VHNT Việt Nam.

Nhìn lại chặng đường 20 năm, từ năm 2020 đến nay, sự phát triển và trưởng thành của Tạp chí văn nghệ 6 tỉnh Bắc miền Trung đã đóng góp rất nhiều trong dòng chảy của văn học Việt Nam. Cho dù, mỗi tạp chí địa phương có một đặc trưng riêng, mang hơi thở cuộc sống của mỗi vùng miền. Báo chí văn nghệ địa phương vừa làm nổi bật văn hóa của vùng miền, vừa làm đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.  Sự phát triển của một tờ tạp chí phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó, truyền thống lịch sử, văn hóa vùng đất; đội ngũ cầm bút và cộng tác viên; bộ máy chuyên trách và cơ chế chính sách, là những yếu tố cơ bản quyết định chất lượng của một tờ tạp chí. 

Nhà thơ Hoàng Vũ Thuật tham luận tại Hội thảo

Trong thời gian qua, tạp chí văn nghệ của 6 tỉnh Bắc miền Trung và các văn nghệ sĩ đã dành nhiều tâm huyết, trăn trở để cho ra đời những tác phẩm có giá trị. Tuy nhiên, để có được kết quả như mong muốn là hoàn toàn không hề dễ dàng. Đơn giản một việc là khi đã làm ra cuốn tạp chí đẹp và chất lượng rồi, nhưng để quảng bá ấn phẩm rộng ra trong công chúng cũng là vấn đề nan giải.

Thừa Thiên Huế có một đội ngũ nhà văn đông đảo, đa dạng khuynh hướng sáng tác. Vị trí địa lý đã khu biệt Huế trong cách thiết tạo ngôn ngữ, hình tượng, nhân vật, cảm hứng, đề tài… Không gian rất Huế giúp các nhà văn bảo toàn năng lượng, tránh được những màn diễn, để văn chương luôn là tiếng nói chân thực nhất.

Văn xuôi Huế sau 2000, thể hiện rõ qua các khuynh hướng. Khuynh hướng hiện thực có Hồng Nhu, Tô Nhuận Vỹ, Nguyễn Quang Hà, Nguyễn Khắc Phê, Hà Khánh Linh. Khuynh hướng lãng mạn có Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trần Thùy Mai, Văn Cầm Hải, Nguyễn Xuân Hoàng, Nguyễn Trương Khánh Thi, Lê Vũ Trường Giang, Meggie Phạm. Nhiều tác giả cùng tồn tại nhiều phương pháp sáng tác, nhiều hệ hình mỹ học như Nguyên Quân, Hồ Đăng Thanh Ngọc, Nhụy Nguyên, Lê Vũ Trường Giang, Nguyễn Hoàng Anh Thư. Khuynh hướng hiện đại, hậu hiện đại được các tác giả thử nghiệm như Hồ Đăng Thanh Ngọc, Nhụy Nguyên, Nguyễn Hoàng Anh Thư, Lê Vũ Trường Giang, Nguyên Quân...

Nhà văn Nguyễn Thế Tường tham luận tại Hội thảo

VHNT Quảng Trị luôn khẳng định vai trò, vị trí trong cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, các sự kiện chính trị ở địa phương. Bên cạnh đó, Tạp chí Cửa Việt đã quảng bá hình ảnh Quảng Trị và Hội VHNT Quảng Trị; đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao chất lượng tạp chí.

Văn chương Hà Tĩnh vừa nuôi dưỡng, gắn bó với nguồn mạch truyền thống, một kho tàng VHDG như truyện cổ, hò, vè, ví giặm; vừa tiếp thu, cách tân những thành tựu mới, ngày càng mở rộng về đề tài. Cuộc sống và con người Hà Tĩnh có những nét đa dạng và phong phú riêng, văn học Hà Tĩnh đang trên đường phát triển cố gắng để phản ánh được vẻ đẹp đó, góp phần thúc đẩy đời sống tinh thần, văn hóa quê hương hòa chung tiếp bước cùng cả nước.

Các đại biểu tham dự Hội thảo thăm một số di tích lịch sử văn hóa ở Đồng Hới.

Đội ngũ nhà văn Hà Tĩnh kết hợp hài hoà các thế hệ: thế hệ các nhà văn chống Mỹ và thế hệ các nhà văn sau ngày thống nhất đất nước. Tiêu biểu có các nhà văn như Đức Ban, Nguyễn Ngọc Phú, Vương Khả Sơn, Bùi Quang Thanh, Tùng Bách, Phan Trung Hiếu, Trần Quỳnh Nga, Nguyễn Thị Hạnh Loan,…

Văn học Nghệ An từ năm 2000 đến nay, một mặt không nằm ngoài quy luật vận động, phát triển và đổi mới của lịch sử văn học nước nhà, một mặt nó cần giữ gìn, phát huy và khẳng định bản sắc vốn có của địa phương mình. Tuy nhiên, văn học Nghệ An, có lẽ cũng như một số địa phương khác, chưa có thật nhiều thành tựu về đổi mới. Bản sắc địa phương trong văn học Nghệ An là tác phẩm mang hơi thở của cuộc sống, con người, văn hóa Nghệ An; khả năng biểu đạt, nét riêng biệt, độc đáo của Nghệ ngữ trong thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, tạo nên những hiệu ứng thẩm mĩ thú vị. Văn học Nghệ An đầu thế kỷ XXI, chưa có nhiều tác giả ráo riết trên con đường đổi mới, chưa nhiều thành tựu mang tính cách tân; Mặc dù đã xuất hiện một số thành tựu nhất định, tuy vậy, quá trình vận động, đổi mới văn học chủ yếu diễn ra trên 2 thể loại là thơ và truyện ngắn. Các thể loại khác như tiểu thuyết, kịch bản văn học… có diễn tiến chậm hơn do đòi hỏi sự công phu và lực lượng người viết còn mỏng.

Tạp chí  Xứ Thanh (Thanh Hóa) đã làm nổi bật vai trò của Tạp chí văn nghệ Bắc miền Trung. Nhìn thấy những hạn chế khó khăn như số lượng xuất bản, nhuận bút, sự co cụm, tình trạng đạo văn, tâm lý ao làng, để tìm ra những giải pháp khắc phục thích hợp. Khẳng định tầm quan trọng của VHNT địa phương là cần tồn tại và rất cần thiết. Vì nó thể hiện vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng, phát hiện đội ngũ văn nghệ địa phương; bản sắc văn hoá vùng miền riêng biệt. Tạp chí Xứ Thanh là một trong số ít đầu báo trong cả nước tổ chức tốt các diễn đàn, các cuộc thi sáng tác văn học nhằm nâng cao chất lượng tạp chí, đỡ đầu cho các cây bút tài năng vươn mình trong hành trình sáng tạo. Đồng thời kết hợp với Hội VHNT Thanh Hoá cùng theo dõi, tạo ra môi trường giao lưu, cọ sát, tổ chức sân chơi cho các cây bút trẻ.

Các tờ tạp chí văn nghệ địa phương trên dải đất 6 tỉnh Bắc miền Trung, từ ngày ra đời cho đến nay, đã bám sát tôn chỉ mục đích, thực sự là tiếng nói của lực lượng văn nghệ sĩ trên mỗi vùng đất, góp phần nâng cao dân trí, giáo dục con người, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương, thông qua kênh văn chương, nghệ thuật của mình. Các tạp chí còn là nơi giới thiệu các gương mặt mới, các tài năng trẻ của quê hương, góp phần phát triển đội ngũ tác giả nối tiếp qua nhiều thế hệ cho địa phương mình. Cần thấy rõ thực trạng: các cây bút chủ lực đã lớn tuổi, các cây bút kế cận thì sáng tác mới ở mức độ trung bình, các cây bút trẻ thì thưa và mỏng. Để từ đó, các tạp chí cần chủ động trong biên tập bài vở, tránh tình trạng ngồi chờ bài; lên kế hoạch bồi dưỡng tác giả trẻ; chú ý các cây bút là người con của quê hương và những bài viết sâu về vùng đất của mình; tổ chức nhiều hội thảo, trại sáng tác…

Trong “Tản mạn về Văn học Quảng Bình mười năm” nhà văn Nguyễn Thế Tường đã lược kể những thành tựu của văn học Quảng Bình ở các thể loại như: truyện ngắn, thơ, tự truyện, bút ký, tản văn, phê bình… với nhiều gương mặt tiêu biểu. Cái quý nhất của Văn Thơ Quảng Bình mười năm qua là đã chuyển rất mạnh, gần như chuyển hẳn từ chủ nghĩa tuyên truyền sang chủ nghĩa nhân văn trong sáng tạo.

Nhà văn Hoàng Thuỵ Anh, biên tập viên Tạp chí Nhật Lệ (Quảng Bình), đánh giá, thơ Bắc miền Trung đều nằm trên ba hệ hình: tiền hiện đại - hiện đại - hậu hiện đại. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, thơ Bắc miền Trung đa phần thuộc về hai hệ hình, tiền hiện đại và hiện đại. Nhiều sáng tác của các tác giả có sự giao thoa, ràng rịt giữa hai hệ hình này. Bắc miền Trung không có kiểu thơ “rặt” phong vị vỉa hè, đường phố năng động, tự do, phóng khoáng, nổi loạn như Sài Gòn, hay chất trầm lắng, suy tư, tĩnh lặng như Hà Nội, nhưng Bắc miền Trung đã khảm vào thơ cái nôi của vùng đất địa linh nhân kiệt, đậm vùng miền mưa nắng khắc nghiệt, bão bùng lên trên nền thơ của cả nước, góp phần làm nên dòng chảy thơ ca đương đại, xoá bỏ những “thiên kiến vùng miền”. Tiêu chí này cũng có thể xem là những nỗ lực tiến về vùng trung tâm của thi ca Bắc miền Trung. Thi ca Bắc miền Trung đã và đang nỗ lực khẳng định và làm mới từ chất liệu đến thi tính. Những đổi mới, đột phá để tạo cái mới cái hay trong một số sáng tác của các cây bút trẻ cũng ít nhiều cho thấy những ứng xử đẹp đối với thơ. Liên kết, nhập cuộc nhưng vẫn kiến tạo bản sắc và khác biệt....

*Tiêu đề do Vanhien.vn đặt

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}