Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Nghiên cứu:

 

Yên Khánh là Yên Khánh nào?

Vũ Bình Lục | Thứ Năm, 15/10/2020 09:43 GMT +7

Sách HOÀNG VIỆT THI TUYỂN của Tồn Am Bùi Huy Bích, do TRUNG TÂM QUỐC HỌC biên soạn, ấn hành năm 2007, thấy ít nhất có 2 bài thơ nói đến địa danh YÊN KHÁNH (AN KHÁNH). Bài thứ nhất của Hoàng Đức Lương (đời Hồng Đức Lê Thánh Tông) có nhan đề AN KHÁNH HIỂU HÀN (Rét buổi sớm ở Yên Khánh). Bài thứ hai, của Nguyễn Đình Mỹ (?-?), nhan đề YÊN KHÁNH VÃN LẬP (Buổi chiều trên đê Yên Khánh)…

Nhà văn Vũ Bình Lục


Bài thơ của Hoàng Đức Lương là bài thơ tứ tuyệt, viết trên đường đi sứ sang Tàu.
Phiên âm:


AN KHÁNH HIỂU HÀN


Ủng bị nghễ thuyền song,
Hành khách trùng hiểu phát.
Giang biên tửu điếm ông,
Hàn tảo môn tiền tuyết.


Dịch nghĩa:


RÉT BUỔI SÁNG Ở YÊN KHÁNH


Ôm chăn ghé nhìn qua song thuyền,
Hành khách lại đi sớm.
Ông lão chủ quán rượu bên sông,
Quét tuyết trước công nhà.


Đây là một bài trong chùm thơ viết khi đi sứ sang Tàu của Hoàng Đức Lương, cùng với các bài VÃN LẬP NGẪU THÀNH (Chiều đứng nhìn trời ngẫu nhiên thành thơ), ĐỀ THÁI THẠCH TRÍCH TIÊN LÂU (Đề trên lầu Trích tiên ở Thái Thạch) v.v…


Không thấy có chú thích nào về cái địa danh AN KHÁNH, hay là YÊN KHÁNH cả. Nội dung bài thơ thể hiện rõ rằng tác giả, sứ thần Hoàng Đức Lương đang ngồi bó gối ôm chăn trong một chiếc thuyền, buổi sáng sớm còn rất lạnh. Ôm chăn ngồi trong thuyền, nhìn lên trên bờ đê An Khánh, thấy cảnh sinh hoạt đời thường đang diễn ra trên bờ. Đã thấy hành khách đi lại sớm. Đặc biệt là cảnh “Ông lão chủ quán rượu bên sông / Quét tuyết trước cổng nhà”… Cảnh này cho ta biết thông tin, rằng cái RÉT BUỔI SÁNG Ở AN KHÁNH, là cảnh được miêu tả khi tác giả đi sứ sang Tàu, tức là cảnh ở bên Tàu vậy. Các nhà biên soạn chưa rõ, cho nên chưa tự tin để viết chú thích.


Còn như bài thơ YÊN KHÁNH VÃN LẬP của Nguyễn Đình Mỹ, mà các soạn giả chú thích rằng Yên Khánh (An Khánh) thuộc tỉnh Ninh Bình thì quả là sai lầm đáng tiếc.


Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú luật Đường của Nguyễn Đình Mỹ:


Phiên âm:


Nhật lạc phong cao tá bán phàm,
Thiên khai đồ họa thủy anh lam.
Xuyên nguyên lị dĩ Bành Hồ Bắc,
Khư lạc sâm si Nhĩ Sở nam.
Vũ tế sơn thanh thiên thụ xuất,
Nhạn phi thu ảnh bán giang hàm.
Hững lan nguyệt thướng quy chu vãn,
Lậu trích sơ canh sạ chuyển tam.


Dịch nghĩa:


BUỔI CHIỀU TRÊN ĐÊ YÊN KHÁNH


Mặt trời lặn, gió cao cuốn nửa cánh buồm,
Nền trời như mở ra bức vẽ, nước gợn màu chàm.
Nguồn sông chảy quanh co phía bắc Bành Hồ,
Làng mạc ở xen lẫn (với nhau), phía nam Nhĩ Sở.
Mưa tạnh núi xanh, hàng cây hiện nguyên dáng hình.
Nhạn bay mùa thu, nửa dòng sông in bóng.
Nguồn hứng cạn, trăng đã lên, chèo thuyền về muộn,
Đồng hồ canh đầu bỗng đã điểm ba…


Ở bài thơ này, có 3 chú thích.


1. Đê Yên Khánh: Tên một con đê thuộc địa phận tỉnh Ninh Bình.


2. Bành Hồ: Một hồ có phong cảnh đẹp ở Trung Quốc.


3. Nhĩ Sở: Dòng dõi vua nước Sở gọi là Nhĩ. Phía nam nước Sở có nhiều rừng núi. Hai câu thơ này nói ở Yên Khánh phía bắc có cảnh hồ đẹp, phía nam có nhiều núi rừng.


Thực ra, địa danh AN KHÁNH (YÊN KHÁNH) chính là địa danh mà Nguyễn Đình Mỹ và khá nhiều sứ đoàn nước ta thường qua lại, mỗi khi đi sứ sang Tàu (phần nhiều là đi nộp cống phẩm). Có khi là “tuế cống”, mỗi năm một lần. Sau có sự đề nghị của ta, vì sự đi lại khó khăn vất vả, xin “Thiên triều” chỉ hai năm, hoặc ba năm mới phải đi cống một lần, “Thiên triều” cũng phải đồng ý.


Nội dung bài thơ, các địa danh trong bài thơ đã rõ ràng như thế. Rằng đây là Bành Hồ, là Nhĩ Sở, là con đê YÊN KHÁNH (AN KHÁNH), thuộc đất Sở bên Tàu. Vậy mà các nhà làm sách vẫn “tỉnh bơ”, không hề quan tâm đến nội dung bài thơ, cho nên mới chú thích một cách rất chi là “liều lĩnh” như vậy !


Những sai sót tương tự như thế này, chúng tôi đã phát hiện ra khá nhiều chỗ trong tập sách HOÀNG VIỆT THI TUYỂN rất đáng quý này. Mà cũng chả phải riêng tập sách quý này đâu. Khi làm bộ sách GIẢI MÃ KHO BÁU BĂN CHƯƠNG, dịch thơ và bình giải thơ đời LÝ-TRẦN, chúng tôi cũng bắt gặp rất nhiều sai sót tương tự như thế ở sách THƠ VĂN LÝ-TRẦN của VIỆN VĂN HỌC, xuất bản năm 1977. Các bạn quan tâm, hãy thử tìm đọc mà xem !

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}