Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ
Tin nóng
Thứ Năm, 21/01/2021 16:33

Phi vật thể:

 

Lễ Hội Đền Cờn

Yến Ly | Thứ Hai, 30/09/2013 02:32 GMT +7
(Văn Hiến) - Đền Cờn là một ngôi đền cổ được xây dựng từ thế kỷ XIII nằm tại thôn Phương Cần, xã Quỳnh Phương, huyện Quỳnh Lưu tỉnh Nghệ An.
JPEG - 37.9 kb

 

Ngày nay muốn đến đền Cờn du khách từ ngoài bắc vào theo đường 1A đến thị trấn Hoàng Mai, rẽ tay trái, đi gần 10km là đến nơi. Đền nằm bên cửa biển Lạch Cờn giữa một địa hình non nước hữu tình, bên dòng sông Mai thơ mộng của huyện Quỳnh Lưu. Đền Cờn có hai đền gọi là đền chính (đền Trong) ở phía trong cửa lạch và đền phụ (đền Ngoài) ở phía cửa biển.

Hiện nay, đền Ngoài bị hư hỏng, chỉ còn lại những tàn tích đổ nát, được nhân dân tập hợp lại như lư hương bằng đá, tượng nghê đá, phỗng đá...đền Trong cũng bị hư hỏng không ít, may còn giữ lại được đôi chút kết cấu của kiến trúc.

Hầu hết các di vật còn lại ở đền được đưa vào đặt tại đền Trung. Đó là bàn thờ, khám thờ, ngai, các tượng nghê, tượng phỗng cầm bát hương, tượng người cầm tay thước, khám... trong đó có hai ngai cùng có tượng nữ mặc áo vàng. Phần kiến trúc còn giữ lại được ở đền Trung quả là một công trình nghệ thuật lớn với những mảng chạm đều là những tác phẩm điêu luyện.

Đền thờ tứ vị thánh, hiện còn ghi lại như sau: “Đại càn quốc gia Nam Hải tứ vị thánh nương thượng đẳng thần ngọc bộ hạ”. Truyền thuyết về các Bà đã dược ông Nguyễn Đổng Chi ghi trong Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.

Lúc đầu, người dân Quỳnh Bảng lập đền thờ các Bà nên làm ăn rất phát đạt. Trước đây, người dân Phương Cần đẩy các Bà đi, sau nghĩ lại, bèn họp nhau xuống cướp bài vị về thờ. Cuộc tranh dành kéo dài và bất phân thắng bại, họ bèn đem việc này lên xin vua Bà xử kiện. Vua Bà báo mộng bảo hai làng bốc bát hương đồng lên thờ, nếu bên nào bát hương cháy từ dưới lên thì bên đó được chính vị thờ Người. Cuối cùng, dân Phương Cần thắng, nhưng cũng từ đó cả hai làng đều thờ và thân thiện với nhau. Vì vậy, hàng năm khi vào dịp hội đền Cờn lại có tục chạy ói để diễn lại sự tích ấy.

Hội chính đền Cờn xưa kéo dài từ 15 đến 21 tháng giêng âm lịch, nhưng từ đầu tháng giêng dân làng Phương Cần đã chuẩn bị cho ngày hội. Làng có bốn giáp Nhất, Nhị, Tam, Tứ cũng là bốn tổ chức cơ bản tạo nên ngày hội làng.

Ngày mồng sáu tháng giêng làng tiến hành cuộc tế xuân đầu tiên để chuẩn bị vào hội chính thức. Cuộc tế diễn ra rất linh đình với đồ tế là “lợn bồi trâu” tức là 5 con trâu thịt bỏ ruột, 5 con lợn cũng vậy nhưng được đặt lên lưng 5 con trâu!

Sáng ngày mồng bảy tháng giêng, người ta tiến hành tế bánh dầy. Bánh được làm to, cao, hết rất nhiều gạo. Mỗi giáp đều phải làm bốn chiếc “bánh giống”. Bốn chiếc bánh này hết một thùng gạo (20 kg). Bánh giống được đem ra đền thờ các vị thánh, sau đó riêng ông Seo (tên gọi người trưởng giáp) được biếu hai cái, còn lại hai cái chia phần cho cả giáp. Ngoài ra giáp còn làm một chiếc bánh dầy to, cao, bằng cả một thùng gạo nếp 20kg, gọi là bánh cọc. Bánh này được rước ra đền để lễ thánh, rồi đồng dân cùng hưởng.

Sau hai ngày tế ấy là thời gian của các trai đi mừng, tức là chia thành từng nhóm đi quyên tiền của bà con trong làng, thêm thắt cho ngày hội. Họ có thể đi cả sang các làng bên quyên góp. Dù nhiều dù ít, nhà nào cũng có dù tiền, gạo, hoặc vật gì đó góp chung, mong ngày hội được đông vui. Ai cũng nghĩ như một việc làm lấy may của đầu năm mới, đồng thời tỏ rõ sự “sởi lởi” của mình để cầu sự ban ân trong năm được may mắn và phát đạt.

Không khí hội hè kéo dài như vậy cho tới ngày rằm tháng giêng. Dân ở đây thay câu “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng giêng” bằng câu:

Cả năm được rằm tháng bảy
Cả thẩy được rằm tháng giêng.

Ngày 15 tháng giêng làm lễ “nghiềm quân”, tức là rước tất cả các đồ thờ tự như kiệu, tàn, lọng, chấp kích v.v... ra để kiểm điểm lại xem thiếu hụt, hỏng như thế nào. Mọi thứ được bày biện, lắp ráp lau chùi bóng loáng, cờ quạt được treo lên, được xỏ vào cán, tất cả xếp theo hàng lối rực rỡ cả một khu đền. Ngày 16 tháng giêng người ta tổ chức rước một kiệu có 4 tàn vàng che, lên chùa thăm sư ông, tượng trưng như thánh lên chùa vấn an Phật. Ngày 17 tháng giêng rước một kiệu, được các nữ đảm trách có tám tàn che và các đồ thờ khác đặt ngoài chợ. Trong suốt ba ngày ba đêm 17, 18 và 19 tháng giêng có tổ chức hát bội rất đông vui mỗi ngày kiệu được một hoặc hai phường bán hàng ở chợ ủng hộ hương, đăng, trầu, rượu. Thậm chí, họ còn có thể lo cả tối vui của ngày hôm đó. Cho nên vào những ngày này cả khu vực chợ là một sân khấu hội rất lớn và đông vui không kể xiết. Tất cả diễn ra vui vẻ cho đến ngày 20 tháng giêng. Tất cả các kiệu cùng nghi trượng được rước tập trung tại đền vào ngày 20 tháng giêng, chờ ở đây để chuẩn bị chạy ôi. Cả ngày 20 tháng giêng trong làng cũng như ngoài đền không khí thật nhộn nhịp. Người ta nóng lòng chờ đợi giờ phút linh thiêng của tục chạy ôi, tức chờ đợi đức thánh động ngự (dấu hiệu biểu hiện cho phép chạy ôi). Các cụ già làm lễ thủ giò, xem chân gà có nóng không, đó là dấu hiệu thánh động ngự. Chạy ôi tức là chạy xuống hòn Ôi ở ngoài biển, nơi xác đức thánh mẫu và các công chúa trôi dạt ở đó. Nay để diễn lại sự tích “hai làng tranh nhau bài vị” người ta diễn tục chạy ôi tượng trưng. Người tham dự là của bốn giáp Phương Cầu. Qua 12 giờ đêm 20 tháng giêng, sau khi các cụ xem xét thấy đã được phép chạy ôi, thì người chủ tế ra lệnh để người của bốn giáp đã được phân công sẵn ai cầm gì, rước gì, rầm rập chạy. Ai chạy đến trước thì giáp đó thắng cuộc.

Ngoài đua thuyền, tại sân đền và các bãi xung quanh còn có đu, đấu vật, đấu cờ và những trò chơi khác. Ngày hội kết thúc trong không khí tưng bừng của mùa xuân, báo hiệu một năm mới tốt lành.

Nguồn: Kho tàng lễ hội cổ truyền Việt Nam


Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}

Tin nóng

  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}