Hotline: 04 3511 2850 | Liên hệ

Phi vật thể:

 

Bắc Ninh: Vai trò của cộng đồng trong bảo tồn nghề làm tranh Đông Hồ

Bài, ảnh: T.C | Thứ Bảy, 09/07/2016 09:33 GMT +7


Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia từ năm 2013. Tuy nhiên, việc bảo vệ, gìn giữ nghề làm tranh dân gian Đông Hồ với tư cách là một Di sản văn hóa của dân tộc đang đặt ra vô cùng cấp thiết.

Học sinh nghe nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế, làng tranh dân gian Đông Hồ giới thiệu về ý nghĩa của các bức tranh.

Năm 2015, tại làng Đông Hồ (Song Hồ, Thuận Thành) đã diễn ra một cuộc tọa đàm về “Vai trò của Trung tâm cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể qua trường hợp của Tranh dân gian Đông Hồ” với sự tham gia của các chuyên gia Nhật Bản. Đặc biệt, tọa đàm đã thu hút sự tham gia của cộng đồng làng tranh Đông Hồ là những người tâm huyết với nghề tranh, đang hoặc đã từng thực hành di sản đều có mặt để được chia sẻ, bộc bạch khát vọng khôi phục dòng tranh quý vang bóng một thời. Nội dung thảo luận tập trung vào quá trình kế thừa và chế tác tranh dân gian Đông Hồ, vấn đề nào là quan trọng nhất? Ý tưởng vận dụng và phát huy Trung tâm bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ như thế nào?

Hầu hết các nghệ nhân làng Đông Hồ đều cho rằng muốn bảo tồn và phát huy tranh dân gian Đông Hồ cần quan tâm đến đầu ra của sản phẩm, đào tạo thế hệ trẻ kế cận, cần có sự động viên về tinh thần cũng như hỗ trợ của nhà nước về cơ chế chính sách và kinh tế đối với các nghệ nhân làng tranh. Hiện nay, hầu hết các gia đình đã chuyển từ làm tranh sang làm hàng mã do áp lực cuộc sống, tranh làm ra không tiêu thụ được nhiều như hàng mã. Về đề án xây dựng Trung tâm bảo tồn, cần chú trọng đến việc trưng bầy sản phẩm tranh dân gian, giới thiệu được sự nổi trội, đặc biệt và khác biệt của từng bức tranh, từng dòng họ làm tranh, đồng thời phải coi đây là nơi kết nối giữa người làm tranh với người mua tranh.

Tổng hợp, phân loại các ý kiến thảo luận của người dân địa phương, GS.TS Misako, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quốc tế về Di sản văn hóa phi vật thể vùng châu Á-Thái Bình Dương tại Nhật Bản và các chuyên gia đã chỉ ra 5 vấn đề nghiêm trọng nhất mà làng tranh dân gian Đông Hồ đang gặp phải là: Tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm; việc truyền dạy cho thế hệ trẻ; sự quan tâm của các cấp chính quyền; vấn đề tuyên truyền quảng bá, giới thiệu sản phẩm; gìn giữ và thu thập các nguồn tư liệu cổ để đưa vào khu bảo tồn.

Việc chỉ rõ những vấn đề mà làng tranh Đông Hồ đang gặp phải là căn cứ để giới chuyên môn đề xuất giải pháp bảo tồn. Có nhiều nhóm giải pháp trước mắt và lâu dài được đưa ra nhưng đòi hỏi phải tiến hành kết hợp đa chiều và đồng bộ như: Tìm đầu ra cho sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ ở trong và ngoài nước; có cơ chế, chính sách tiếp sức cho di sản; lập hồ sơ trình UNESCO công nhận tranh dân gian Đông Hồ là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; phát triển mô hình du lịch cộng đồng để thu hút du khách đến với làng tranh; quy hoạch, chỉnh trang, khôi phục không gian làng nghề; cùng với bí quyết, kinh nghiệm làm nghề gia truyền cần đẩy mạnh đào tạo thêm kiến thức mỹ thuật và kinh tế để nâng cao trình độ tay nghề và trình độ quản lý của đội ngũ thực hành di sản… Đáng chú ý là việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị cũng như nguy cơ của di sản. Muốn vậy, công tác tuyên truyền, cảnh báo nguy cơ mai một của dòng tranh phải được thực hiện thường xuyên, bền bỉ theo phương châm “mưa dầm thấm lâu” và diễn ra ở nhiều không gian, môi trường khác nhau.

Trang bị hiểu biết về di sản cho công chúng, nhất là thế hệ trẻ để họ biết trân trọng, tự hào về di sản của cha ông cũng là hành động thiết thực tham gia vào công cuộc bảo tồn di sản. Việc đưa học sinh, sinh viên đến các xưởng sản xuất tranh, gặp gỡ giao lưu với nghệ nhân, trực tiếp tham gia thực hiện các công đoạn in tranh, vẽ tranh để kích thích sự tò mò, thích thú và mối quan tâm của thế hệ trẻ đối với dòng tranh này…

Như vậy, để có thể bảo tồn và phát huy nghề tranh dân gian Đông Hồ rất cần sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều giải pháp đồng bộ với sự chung tay góp sức của các cấp, ngành chuyên môn từ Trung ương đến địa phương. Song, vai trò chính vẫn là cộng đồng người dân địa phương-chủ thể quyết định sự tồn tại và phát triển của di sản.

Gìn giữ, tôn vinh và phát triển nghề làm tranh Đông Hồ là một việc cần thiết, không chỉ có ý nghĩa bảo tồn một loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của dân tộc mà còn góp phần xây dựng một sản phẩm văn hóa trở thành thương hiệu, công cụ quảng bá, giới thiệu văn hóa Việt Nam ra thế giới. Tranh Đông Hồ cũng có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nghệ thuật đương đại, cung cấp những chủ đề, môtíp, hình thức thể hiện và tạo nguồn cảm hứng cho nhiều nhà văn hóa, nghệ sĩ, họa sĩ Việt Nam…

Nguồn: Báo Bắc Ninh

Bình luận ({{total}})

{{item.Body}}

{{item.Title}} - {{item.CreatedDate}} | Trả lời

{{sitem.Title}} - {{sitem.CreatedDate}}

Viết bình luận

Bạn đọc vui lòng gõ chữ có dấu, góp ý có tính văn hóa, xây dựng và chịu trách nhiệm về ý kiến của mình. Nội dung góp ý của bạn đọc được đăng tải là do Ban Biên tập tôn trọng dư luận xã hội, nhưng đó không phải là quan điểm của Tạp chí điện tử Văn hiến Việt Nam.

Nội dung

Họ tên

Email

Điện thoại

 

{{item.Title}}
  • Bình luận mới
  • Bài đọc nhiều
{{item.Title}}